G20 Zirvesi’nde alınan yeni koridor kararı, jeopolitik dengelerin odak noktasını bir kez daha Türkiye’ye çevirdi. ABD’nin girişimiyle Hint-Pasifik bölgesini Orta Doğu ve Avrupa’ya bağlayacak bu koridorda Türkiye’nin yeri ve rolü merak konusu oldu.
Belli başlı güç odaklarının liderliğindeki ulaşım koridorlarının dışında, ABD’nin Çin ile olan rekabetini ön plana alarak geliştirdiği ve dayatmayla kabul ettirdiği bu proje, birçok kesimde heyecan uyandırdı. Ancak proje ile ilgili maliyet, güzergah, alt yapı gereksinimleri ve tamamlanma süresi gibi detaylar konusunda hala netlik sağlanmış değil.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın konuyla ilgili açıklamalarında, Türkiye’nin jeo-stratejik konumu dolayısıyla böyle bir koridor planının Türkiye olmaksızın gerçekleşemeyeceği vurgusu öne çıktı. Erdoğan, Türkiye’nin son yıllarda gerçekleştirdiği büyük ölçekli altyapı projeleriyle bu koridor için ne kadar hazır olduğunu belirtti.
Gerçekten de Türkiye, son yıllarda uluslararası tedarik zinciri için hayati birçok altyapı yatırımını tamamladı. Avrasya Tüneli, Marmaray, Yavuz Sultan Selim ve Osmangazi Köprüleri gibi mega projeler, Türkiye’yi hem Asya’ya hem de Avrupa’ya bağlama noktasında stratejik bir aktör haline getirdi. Bu altyapı yatırımlarının yanı sıra, Türkiye’nin enerji güvenliği konusundaki aktif rolü, özellikle Rusya gibi enerji devleri tarafından da dikkate alınıyor.
ABD’nin bu yeni ulaşım koridorunu hayata geçirme planları içinde, Türkiye’nin avantajlı jeo-stratejik konumu onu bu yarışta önemli bir oyuncu haline getiriyor.
Orta Koridor ve Hint-Avrupa Koridoru: Türkiye’nin Stratejik Rolü
Erdoğan’ın son açıklamaları, Türkiye’nin jeopolitik haritada nasıl bir konuma sahip olduğunu gözler önüne seriyor. Çin’in devasa “Kuşak ve Yol Girişimi” projesinde “Orta Koridor”un kritik bir rol oynadığına vurgu yapılırken, Türkiye’nin bu projedeki önemi de altı çizildi.
Çin’in “Kuşak ve Yol” Hareketi
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in 2013’te başlattığı bu girişim, tarihin en büyük altyapı ve yatırım projelerinden biri olarak nitelendiriliyor. “Orta Koridor”un, Rusya-Ukrayna Savaşı sonrasında stratejik öneminin daha da arttığına değinen Erdoğan, bu koridorun Türkiye’den başlayarak Çin’e kadar uzandığını belirtti. Bu güzergah; Türkiye, Gürcistan, Azerbaycan, Hazar Denizi, Türkmenistan, Özbekistan, Kırgızistan ve Kazakistan’ı kapsıyor.
Hint-Avrupa Koridoru’nun Belirsizlikleri
Öte yandan, ABD Başkanı Joe Biden’ın G20 Zirvesi’nde dile getirdiği Hint-Avrupa koridoru projesi konusunda birçok soru işareti bulunuyor. Hangi ülkelerin bu koridora dahil olacağı, koridorun tam olarak hangi güzergahı takip edeceği ve bu projenin toplam maliyeti konusundaki belirsizlikler, projenin nasıl ilerleyeceğine dair şüpheleri beraberinde getiriyor.
Ayrıca, İsrail-Filistin sorunu göz önünde bulundurulduğunda, Hayfa Limanı üzerinden geçeceği iddia edilen bu koridorun güvenliğinin nasıl sağlanacağı konusunda henüz net bir bilgi bulunmamakta.
Kuzey-Güney Ticaretinde de Kilit
Doğu-Batı aksındaki jeopolitik önemi bilinen Türkiye’nin Kuzey-Güney hattındaki stratejik konumu, son yıllarda gerçekleşen bir dizi uluslararası anlaşma ve projelerle daha da belirginleşti.
Uluslararası Kuzey-Güney Ulaştırma Koridoru
Bu koridor, Rusya, İran ve Hindistan arasında 2000 yılında imzalanan bir anlaşmayla hayata geçirildi. Anlaşma, bu ülkelerin daha hızlı ve ekonomik bir şekilde taşımacılık yapabilmelerini sağlamak amacıyla oluşturuldu. Azerbaycan ve Türkiye’nin de dahil olduğu 10 ülke daha bu projeye sonradan katıldı, bu da Türkiye’nin Kuzey-Güney aksındaki taşımacılıkta oynadığı kritik role vurgu yapıyor.
Türkiye-Basra Körfezi Ekonomik Koridoru
Irak’ın “Kalkınma Rotası” olarak tanımladığı bu proje, Türkiye’nin Kuzey-Güney eksindeki taşımacılıktaki stratejik konumunu bir kez daha ön plana çıkarıyor. Proje, Türkiye’den başlayıp Irak’ın kuzeyinden güneyine, Basra Körfezi’ne kadar uzanıyor. Bu koridorun ana hedefi, Irak’ın önemli şehirlerini Türkiye’nin demiryolu ağına bağlamak. 17 milyar dolarlık bu devasa yatırım, bölgesel taşımacılığın Ekonomik Koridor projesiyle, saatteki hızı 300 kilometre olacak trenlerle Körfez ülkelerine ulaşım saatler içinde gerçekleşmiş olacak.