Dünya Nüfus Günü, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) öncülüğünde, dünya nüfusunun 5 milyar kişiye ulaştığı 11 Temmuz 1987 tarihine atıfta bulunularak 1989 yılında ilan edilmişti. O günden bu yana her yıl 11 Temmuz tarihinde kutlanan Dünya Nüfus Günü, dünya genelindeki nüfus artışı, demografik değişimler ve sürdürülebilir kalkınma hedefleri çerçevesinde toplumların bilinçlendirilmesini amaçlıyor.
TÜİK’in verilerine dayanan bu açıklama, Türkiye’nin küresel nüfus haritasındaki konumunu daha net bir şekilde ortaya koyarken, dünya genelindeki nüfus dinamiklerinin önemine de dikkat çekiyor.
Dünya genelinde hızla artan nüfus karşısında ülkelerin demografik yapılarının doğru analiz edilmesi ve buna uygun politikaların geliştirilmesi, sürdürülebilir kalkınma açısından büyük önem taşıyor.
Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA) tarafından her yıl düzenlenen Dünya Nüfus Günü kapsamında, nüfus ve kalkınmaya ilişkin önemli konular gündeme taşınarak küresel farkındalık oluşturulması amaçlanıyor.
Hindistan Zirvede: Dünyanın En Kalabalık Ülkeleri
Birleşmiş Milletler’in 2024 yılı nüfus tahminlerine göre, Hindistan 1 milyar 450 milyon 935 bin 791 kişilik nüfusu ile dünyanın en kalabalık ülkesi konumuna yükseldi. Hindistan’ı, 1 milyar 419 milyon 321 bin 278 kişi ile Çin ve 345 milyon 426 bin 571 kişiyle Amerika Birleşik Devletleri takip etti. Bu üç ülkenin toplam nüfusu, dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 39,4’ünü oluşturdu.
Türkiye 18. Sırada
Türkiye, 85 milyon 664 bin 944 kişilik nüfusuyla dünya genelinde 194 ülke arasında 18. sırada yer aldı. Türkiye’nin dünya toplam nüfusu içindeki payı ise yüzde 1 olarak belirlendi.
Çocuk Nüfus Oranında Lider: Orta Afrika Cumhuriyeti
2024 yılı verilerine göre, 0-17 yaş grubundaki çocuk nüfus oranı en yüksek ülke yüzde 56,5 ile Orta Afrika Cumhuriyeti oldu. Onu yüzde 53,7 ile Nijer, yüzde 53,2 ile Somali ve Mali takip etti. Çocuk nüfus oranının en düşük olduğu ülke ise yüzde 13,2 ile Kore Cumhuriyeti olarak kaydedildi.
Kore’yi yüzde 14,2 ile Japonya ve yüzde 14,7 ile Singapur izledi. Dünya genelinde çocuk nüfus oranı ortalama yüzde 29,6 iken, Türkiye’de bu oran yüzde 25,5 olarak ölçüldü. Böylece Türkiye, dünya ortalamasının altında kaldı.
Türkiye’nin Çocuk Nüfus Oranı, AB Ülkelerinden Yüksek
Avrupa Birliği (AB) üyesi 27 ülke arasında çocuk nüfus oranı en yüksek ülke yüzde 22,7 ile İrlanda olurken, onu yüzde 20,5 ile İsveç ve yüzde 20,2 ile Fransa izledi. Çocuk nüfus oranının en düşük olduğu AB ülkeleri ise yüzde 14,8 ile İtalya, yüzde 15,6 ile Malta ve yüzde 15,7 ile Portekiz oldu. Türkiye’nin yüzde 25,5’lik çocuk nüfus oranı, AB ülkelerinin tamamından yüksek olarak kayıtlara geçti.
Genç Nüfus Oranında Zirve: Suriye
Birleşmiş Milletler verilerine göre, 15-24 yaş aralığındaki genç nüfus oranı en yüksek ülke yüzde 23,5 ile Suriye oldu. Onu yüzde 22,9 ile Güney Sudan ve yüzde 22,4 ile Orta Afrika Cumhuriyeti takip etti.
Genç nüfus oranının en düşük olduğu ülke ise yüzde 8,7 ile Monako olurken, Malta (yüzde 9) ve Katar (yüzde 9,2) listenin devamında yer aldı. Dünya genç nüfus ortalaması yüzde 15,6 iken, Türkiye’nin genç nüfus oranı yüzde 14,9 ile dünya ortalamasının biraz altında kaldı.
Türkiye’nin Genç Nüfus Oranı AB Ortalamasının Üzerinde
AB ülkeleri arasında genç nüfus oranı en yüksek olan ülke yüzde 13,3 ile İrlanda olarak öne çıktı. İrlanda’yı yüzde 12,3 ile Fransa ve yüzde 12,1 ile Hollanda ile Danimarka izledi. En düşük genç nüfus oranına sahip ülkeler ise sırasıyla yüzde 9 ile Malta, yüzde 9,5 ile Almanya ve yüzde 9,7 ile Slovenya oldu. Türkiye’nin genç nüfus oranı yüzde 14,9 ile AB ülkeleri ortalamasının üzerinde seyretti.
Yaşlı Nüfus Oranında Lider: Monako
65 yaş ve üzeri nüfus oranı açısından 2024 yılında ilk sırada yüzde 36,2 ile Monako yer aldı. Japonya (yüzde 29,8) ve İtalya (yüzde 24,6) diğer yaşlı nüfus oranı yüksek ülkeler olarak dikkat çekti. Listenin sonunda ise yüzde 1,7 ile Katar, yüzde 1,8 ile Birleşik Arap Emirlikleri ve yüzde 1,9 ile Zambiya yer aldı. Küresel yaşlı nüfus ortalaması yüzde 10,2 olarak belirlenirken, Türkiye’nin yaşlı nüfus oranı yüzde 10,6 ile dünya ortalamasının biraz üzerinde kaldı.
Türkiye’nin Yaşlı Nüfus Oranı AB’nin Gerisinde
AB ülkeleri arasında yaşlı nüfus oranı en yüksek olan ülkeler sırasıyla İtalya (yüzde 24,6), Portekiz (yüzde 24,5), Yunanistan ve Finlandiya (yüzde 23,9) oldu. AB içinde en düşük yaşlı nüfus oranına sahip ülkeler ise yüzde 14,6 ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi, yüzde 15,5 ile Lüksemburg ve yüzde 15,9 ile İrlanda olarak kaydedildi. Türkiye’nin yüzde 10,6’lık yaşlı nüfus oranı, AB ülkelerinin tamamından daha düşük kaldı.
Doğurganlıkta Zirvede Çad Var
2024 yılı toplam doğurganlık hızı verilerine göre, kadın başına ortalama çocuk sayısında Çad ilk sırada yer aldı (6,03 çocuk). Çad’ı Somali (6,01 çocuk) ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti (5,98 çocuk) izledi.
En düşük doğurganlık oranına sahip ülke ise 0,73 çocuk ile Kore Cumhuriyeti oldu. Kore’yi Singapur (0,95 çocuk) ve Ukrayna (0,99 çocuk) takip etti. Dünya genelinde ortalama doğurganlık hızı 2,25 çocuk iken, Türkiye’nin doğurganlık hızı 1,48 çocuk olarak dünya ortalamasının altında kaldı.
AB’de En Yüksek Doğurganlık Bulgaristan’da
AB ülkeleri içinde en yüksek doğurganlık oranı 1,75 çocuk ile Bulgaristan’a ait. Bulgaristan’ı Romanya (1,71 çocuk) ve Fransa (1,64 çocuk) izledi. Doğurganlığın en düşük olduğu AB ülkeleri ise Malta (1,11 çocuk), İtalya ve Litvanya (1,21 çocuk) ile İspanya (1,22 çocuk) oldu. Türkiye’nin toplam doğurganlık hızı AB ortalamasından daha yüksek gerçekleşti.
Erkeklerde En Yüksek Yaşam Süresi Monako’da
2024 yılı doğuşta beklenen yaşam süresi verilerine göre, dünya genelinde ortalama yaşam süresi 73,3 yıl; erkekler için 70,7 yıl, kadınlar için 76,0 yıl olarak hesaplandı. Erkeklerde en yüksek yaşam süresi Monako’da 84,6 yıl olarak ölçüldü. Ardından San Marino (84,3 yıl), Avustralya ve Andorra (82,3 yıl) geldi.
En düşük erkek yaşam süresi ise 53,4 yıl ile Çad’da kaydedildi. Onu Nijerya (54,3 yıl) ve Güney Sudan (54,8 yıl) izledi. Türkiye’de erkeklerin doğuşta beklenen yaşam süresi 74,7 yıl ile dünya ortalamasının üzerinde kaldı.
AB’de Erkekler İçin En Uzun Yaşam İtalya’da
AB ülkeleri içinde erkek yaşam süresinin en yüksek olduğu ülke 81,8 yıl ile İtalya oldu. İtalya’yı İsveç (81,6 yıl) ve Malta (81,5 yıl) takip etti. En düşük yaşam süresi ise Litvanya’da 71,4 yıl, Letonya’da 71,8 yıl ve Bulgaristan’da 72,3 yıl olarak belirlendi. Türkiye’nin erkek yaşam süresi AB ortalamasının altında yer aldı.
Kadınlarda En Uzun Yaşam Süresi Yine Monako’da
Kadınlarda doğuşta beklenen yaşam süresi Monako’da 88,6 yıl ile zirvede yer aldı. Japonya (87,9 yıl) ve Kore Cumhuriyeti (87,3 yıl) üst sıralarda yer aldı. En düşük kadın yaşam süresi ise 54,9 yıl ile Nijerya’da görüldü. Ardından Çad (57,2 yıl) ve Orta Afrika Cumhuriyeti (59,6 yıl) geldi. Türkiye’de kadınlar için beklenen yaşam süresi 80,0 yıl olarak kaydedilirken, bu oran dünya ortalamasının üzerinde, AB ortalamasının ise altında kaldı.
AB ülkeleri arasında kadınların en uzun yaşam sürdüğü ülke İspanya (86,4 yıl) olurken, Fransa (86,2 yıl) ve İtalya (85,9 yıl) onu izledi. Kadın yaşam süresinin en düşük olduğu AB ülkeleri ise Bulgaristan (79,4 yıl), Romanya (79,7 yıl) ve Macaristan (80,3 yıl) oldu.