TL Gücü, Dijitalleşme ve Bankacılıkta Yeni Dönem

09İlgili mevzuatta yapılacak düzenlemeler, bankacılık faaliyetlerinin risk yönetimi, sermaye yeterliliği ve likidite standartlarını güçlendirmeyi hedefliyor. Bu kapsamda, hem ulusal hem de uluslararası standartlarla uyumlu bir yapının sağlanması planlanıyor. Yeni düzenlemeler, sadece mevzuat değişikliklerini değil, aynı zamanda bankaların uygulama süreçlerinde gerekli adaptasyonları da kapsayacak şekilde uygulanacak.

Böylece, bankacılık sektöründe şeffaflık ve güvenilirlik artırılırken, finansal istikrarın korunması yönünde de önemli bir adım atılmış olacak. Yeni düzenlemelerin uygulanmasıyla birlikte, bankaların risk yönetimi süreçleri daha sağlam temellere oturtulacak ve sektör genelinde sürdürülebilir büyüme desteklenecek.

2026 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı çerçevesinde, finansal sistemin temel değer saklama aracının Türk lirası cinsinden varlıklar olması hedefleniyor. Programda hanehalkı, firma ve bankacılık kesimlerinin varlık ve yükümlülüklerinde Türk lirası ağırlığının artırılması teşvik edilecek. Bu kapsamda bankacılık sektöründe Türk lirası mevduatın toplam mevduat içindeki payının yükseltilmesini destekleyen düzenlemelerin uygulanmasına devam edilecek. Ayrıca, bankaların yabancı para kredilerinin varlıklar içerisindeki payının artmasını önlemeye yönelik düzenlemelerin sonuçları yakından izlenecek.

Bankacılık sektörünün Basel III Final standartlarına uyumunu sağlamak amacıyla, AB mevzuatı da dikkate alınarak ilgili yasal düzenlemeler güncellenecek ve hayata geçirilecek. Bunun yanı sıra, Mali Suçları Araştırma Kurulu’nun (MASAK) teknik altyapısı güçlendirilecek ve idari yapısında iyileştirmeler yapılacak.

Dijital Finansal Altyapı ve Ödemeler Alanında Yeni Düzenlemeler

2026’da ödeme sistemlerinde verimlilik ve birlikte çalışabilirliği artıracak adımlar devam edecek. Sektörde faaliyet gösteren tüm kuruluşların kurumsal yapısı ve güvenlik seviyeleri yükseltilecek. Bankalar ile banka dışı ödeme hizmeti sağlayıcıları arasındaki rekabeti engelleyici uygulamalara karşı önlemler alınacak.

Finans sektöründe ortak dijital altyapı kullanımı ve bazı operasyonların ortaklaştırılması yoluyla maliyetlerin azaltılması hedefleniyor. Bankaların ve diğer finansal kuruluşların ihtiyaç duyduğu altyapılara eşit şartlarda erişimini sağlamak için gerekli düzenlemeler yapılacak. Bu kapsamda, ödeme hizmeti sağlayıcıları ve bilgi sistemleri faaliyetlerini yürüten finansal kuruluşların topluluk bulutu (community cloud) kullanımının yaygınlaştırılması planlanıyor.

Bankacılık Sektörünün Yapısı ve Büyüklüğü

Ağustos 2025 itibarıyla Türkiye’de bankacılık sektöründe toplam 67 banka faaliyet göstermektedir. Bunların 38’i mevduat bankası, 20’si kalkınma ve yatırım bankası, 9’u ise katılım bankasıdır. Sektörün toplam aktif büyüklüğü, Türk lirası bazında yıllık yüzde 41,1 artışla 41,9 trilyon TL’ye, dolar bazında ise yüzde 16,9 artışla 1 trilyon 22 milyar dolara ulaşmıştır.

Bankaların sahiplik yapısına göre, yerli özel sermayeli bankalar sektör aktiflerinin yüzde 28,7’sini, yabancı sermayeli bankalar yüzde 24,6’sını, kamu bankaları ise yüzde 46,8’ini oluşturuyor. Geçen yıla kıyasla, özel bankaların payında azalma, kamu bankalarının payında ise artış gözlenmiştir. Fonksiyonel gruplara göre dağılımda, mevduat bankalarının payı düşerken, katılım ve kalkınma ile yatırım bankalarının payında artış görülmüştür. Mevduat bankaları toplam aktiflerin yüzde 85,2’sini, katılım bankaları yüzde 8,6’sını, kalkınma ve yatırım bankaları ise yüzde 6,2’sini temsil etmektedir.

Kredi Dağılımı ve Makro İhtiyati Önlemler

Ağustos 2025 itibarıyla bankacılık sektörünün toplam kredi hacmi bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 40,9 artış göstererek 20,6 trilyon TL seviyesinde gerçekleşmiştir. Kredi türleri itibarıyla dağılımda kurumsal krediler yüzde 46, KOBİ kredileri yüzde 26,2, tüketici kredileri yüzde 12,2 ve kredi kartları yüzde 15,7 pay almaktadır.

Sıkı parasal duruş ve finansal istikrarı destekleyen makro ihtiyati tedbirler çerçevesinde ticari ve tüketici kredilerine yönelik aylık büyüme sınırları uygulanmaktadır. Bu kapsamda Ağustos 2025’te ticari kredi artışı yüzde 39,2, tüketici kredisi artışı ise yüzde 39,6 seviyesinde gerçekleşmiştir.

Kredilerin takibe dönüşüm oranı (TDO) geçen yıla kıyasla bir miktar artış göstermiştir. Bu yükseliş, özellikle tüketici kredileri ve kredi kartlarının alacak bakiyelerindeki artıştan kaynaklanmaktadır. Ağustos 2024’te yüzde 1,7 olan sektör TDO’su, Ağustos 2025’te yüzde 2,2’ye çıkmıştır. Bu oran ticari kredilerde yüzde 1,7, tüketici kredilerinde yüzde 3,7, kredi kartlarında ise yüzde 3,5 olarak gerçekleşmiştir. Temmuz 2025’te kredi kartı ve ihtiyaç kredileri için yeniden yapılandırma imkânı getirilmiş olup, ilerleyen dönemde TDO’nun gerilemesi beklenmektedir.

Mevduat, Sigorta ve Likidite Durumu

Bankaların temel fon kaynağı olan mevduatın toplam kaynaklar içindeki payı Ağustos 2025’te bir miktar azalarak yüzde 57,3’e gerilemiştir. Bu düşüş hem Türk lirası hem de yabancı para mevduatlardaki azalıştan kaynaklanmıştır.

Mevduat sigorta sistemi kapsamında, 38 mevduat bankası ve 9 katılım bankası sigorta sistemine üye olarak faaliyet göstermektedir. 2025 yılı itibarıyla gerçek ve tüzel kişilere ait mevduat ve katılım fonlarının 950 bin TL’ye kadar olan kısmı Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) güvencesindedir. Ağustos 2025 itibarıyla toplam sigortalı mevduat 6,7 trilyon TL’ye ulaşmış ve toplam mevduatın yüzde 28,1’ini oluşturmaktadır. Mevduat sigortası rezervi 466 milyar TL seviyesine çıkarılmış olup, rezervin sigortalı mevduatı karşılama oranı yüzde 6,9 ile uluslararası standartlara göre yüksek bir seviyede bulunmaktadır.

Sektörün uzun vadeli likidite pozisyonunu gösteren kredi/mevduat oranı, kredilerin mevduat artışını aşan şekilde büyümesi nedeniyle Ağustos 2025’te yüzde 86 seviyesine ulaşmıştır. Bu oran Türk lirası kredilerde yüzde 85, yabancı para kredilerde yüzde 87 olarak gerçekleşmiş, kalkınma ve yatırım bankaları hariç tutulduğunda ise yüzde 79,6 olmuştur.

Sermaye Yeterliliği ve Risk Düzenlemeleri

Sermaye yeterliliği rasyosu (SYR) Ağustos 2025 itibarıyla yüzde 18,3 seviyesinde olup, hedeflenen yüzde 12’nin üzerinde seyretmektedir. BDDK’nın SYR hesaplamasında kullandığı döviz alış kurunu Ocak 2025’te Haziran 2024 kuruna güncellemesi sonrası sektör SYR’sinde sınırlı bir düşüş gözlenmiştir.

Bunun yanında, uzun süredir nakdi ticari kredilere uygulanan yüzde 200 risk ağırlığı Aralık 2024 itibarıyla sonlandırılmıştır. Kur düzenlemesinin SYR üzerinde düşürücü etkisi olurken, risk ağırlığı düzenlemesinin destekleyici etkisi kaydedilmiştir.

Ağustos 2025 itibarıyla SYR, mevduat bankalarında yüzde 17,7, katılım bankalarında yüzde 19,7, kalkınma ve yatırım bankalarında yüzde 24,3 seviyesindedir. Sahiplik yapısına göre ise yerli özel bankalarda yüzde 18,3, yabancı bankalarda yüzde 20,4, kamu bankalarında ise yüzde 17 düzeyinde gerçekleşmiştir.