Kredi Kart Borçlarında Tarihi Zirve: Büyüme Yavaşladı, İzleme Sıkılaştı!

Sıkı para politikası ve makroihtiyati önlemler, kredi kartı harcamalarının büyüme hızını yüzde 50 seviyelerine indirirken, borçlardaki artış bankacılık sektöründe endişe yaratıyor.

Gecikmeye düşen borcun toplam bireysel kredi kartı bakiyesine oranı yüzde 22,9 ile tarihsel zirvesini gördü. Bankacılık sektörü, kredi kartı borçlarının yakından izlendiğini belirtiyor.

Merkez Bankası ve ekonomi yönetiminin sıkı para politikası, kredi kartı harcamalarının büyüme hızını yavaşlattı. Mart sonunda yüzde 100’ün altına inen kredi kartı harcamalarında, 13 haftalık yıllıklandırılmış büyüme hızı Mayıs sonunda yüzde 50 seviyelerine kadar geriledi.

Merkez Bankası verilerine göre, 31 Mayıs ile biten haftada kredi kartı harcamaları yüzde 52,74 arttı. Bireysel kredi kartlarındaki büyüme hızı yüzde 51,27’ye, ticari kredi kartlarında ise yüzde 57,01’e düştü. Ancak bankacılık sektörü, ikinci aşama olan yakın izlemedeki kredi kartı borçlarında artış olduğunu vurguluyor. Merkez Bankası’nın Finansal İstikrar Raporu, yakın izlemedeki kredilerde artışın kredi kartları ve ihtiyaç kredilerinden kaynaklandığını doğruluyor.

Geçen yılın Mayıs ayında, 13 haftalık yıllıklandırılmış toplam kredi kartı büyüme hızı yüzde 258,34 seviyesindeydi. Bireysel kredi kartlarında büyüme yüzde 273,14, kurumsal kredi kartlarında ise yüzde 228,86 olarak gerçekleşti. Ancak politika faiz artırımları ile birlikte, büyüme hızları yüzde 200’ün altına geriledi ve Kasım 2023’te yüzde 66,42’ye kadar indi.

Mart Sonunda Yüzde 100’ün Altına İndi

Yeni yılın başlangıcında kredi kartı harcamalarının büyüme hızı tekrar yüzde 100’ün üzerine çıktı.

Ancak Merkez Bankası, politika faiz artışlarını kredi kartı faizlerine yansıtma uygulamasını sonlandırınca, Mart sonunda kredi kartı büyüme hızı yüzde 100’ün altına geriledi. Devam eden haftalarda, bireysel kredi kartlarında daha hızlı olmak üzere kredi kartı büyüme hızında düşüş sürdü. 31 Mayıs ile biten hafta itibariyle toplam kredi kartı büyüme hızı yüzde 52,74, bireysel kredi kartı büyüme hızı yüzde 51,27, kurumsal kredi kartı büyüme hızı ise yüzde 57,01 oldu.

Bu yıl, kurumsal kredi kartları yerine bireysel kredi kartlarının büyüme hızında daha büyük bir düşüş görüldü. BDDK verilerine göre, 31 Mayıs itibariyle bireysel kredi kartı harcamaları 1.45 trilyon liraya çıktı, faize duyarlı taksitsiz kredi kartı harcamaları ise 916.5 milyar lira ile 1 trilyon liraya yaklaştı.

Bankalar Yakından İzliyor

Merkez Bankası Finansal İstikrar Raporu’na göre, kredi kartı borçlarının faize bırakılan kısmı artarken, bu borçların toplam kredi kartı bakiyesine oranı tarihsel ortalamasının üzerine çıktı.

Asgari ödeme oranının üzerinde ödeme yapılan kartlarda faize bırakılan borçların toplam kart bakiyesine oranı yüzde 13,7, asgari ödeme oranının altında ödeme yapılan kartlarda ise yüzde 9,1 olarak gerçekleşti. Tarihsel ortalama ise asgariyi ödeyip faizi bırakılan borçlarda yüzde 12, asgari oran altı ödemelerde ise yüzde 10 idi. Son aylardaki artışla birlikte, gecikmeye bırakılan borcun toplam bireysel kredi kartı bakiyesine oranı yüzde 22,9’a yükseldi.

Raporda, artan kredi kartı faiz oranları ile birlikte, özellikle gelir/borçlanma uyumsuzluğu olan bireylerde faize bırakma davranışının borç servis yükünü artırabileceği değerlendirildi.

Bankacılık sektörü kaynakları, kredi kartı harcamalarının büyüme hızının yılın geri kalanına göre en düşük seviyeye indiğini ancak kredi kartı borçlarını ödeyememe sorununda artış yaşandığını belirtiyor.

Kaynaklara göre, 30-90 gün geciken borçların yer aldığı ikinci grup yani yakın izlemedeki kredilerde özellikle kredi kartı borçları nedeniyle artış yaşanıyor. Merkez Bankası Finansal İstikrar Raporu da bu artışı doğruluyor.

Raporda, kredi riskliliğinde önemli artış olan kredilerin bankacılık sektöründe yakın izlemede takip edildiği belirtilirken, yakın izlemedeki kredilerin yüzde 82’sinin gecikmesi olmayan ancak riskliliğinde artış olduğu için bu sınıfta bulundurulan kredilerden oluştuğu kaydedildi.

Mart 2024 itibariyle ticari segmentte ödemesi geciken kredilerin oranı son 6 ayda yataya yakın bir seyir izleyerek yüzde 0,9 gerçekleşirken, bireysel kredide ödemesi geciken kredilerin oranı yüzde 0,7 puan artarak yüzde 2,8’e çıktı.

Bireysel kredilerde tüm gecikme sürelerinde ödemesi geciken kredi oranı yükseldi. Bireysel kredilerin alt kırınımlarına bakıldığında ise ihtiyaç kredisi ve kredi kartlarında gecikme oranının yükseldiği izlendi.

Eylül 2023’te ödemesi geciken ve yakın izlemede sınıflandırılan bireysel kredi kartlarının oranı yüzde 2,2 iken, Mart 2024’te bu oran yüzde 3’ün üzerine çıktı. Öte yandan Merkez Bankası haftalık verilerine göre, kredi kartları hariç 13 haftalık yıllıklandırılmış kur etkisinden arındırılmış toplam kredi büyümesi 31 Mayıs haftasında yüzde 38,37 seviyesine indi. Bir önceki hafta bu oran yüzde 39,38 idi.