2023 yılında başlayan El Nino hava olayı sona erdi, ancak etkileri temmuz ayı ortalarına kadar devam edecek.
Uzmanlar, bu süreçte yeni sıcaklık rekorlarının kırılacağını ve dünyayı aşırı sıcakların beklediğini belirtiyor.
El Nino’nun Etkileri ve Sıcaklık Rekorları
Amerikan Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi (NOAA) verilerine göre, 2023 yılı, küresel ortalama sıcaklıkların 20. yüzyıl ortalaması olan 13,9 derecenin 1,18 derece üzerine çıkarak tüm zamanların en sıcak yılı olarak kayıtlara geçti.
Önceki en sıcak yıl olan 2016’da bu fark 0,15 dereceydi. Bilim insanları, geçen yıl kırılan sıcaklık rekorlarının ardında yatan en önemli faktörün El Nino hava olayı olduğunu belirtiyor.
El Nino, okyanus yüzey sıcaklıklarının Pasifik Okyanusu’nun doğu ekvatoral bölgelerinde normalden daha sıcak hale gelmesiyle ortaya çıkan ve küresel iklimi etkileyen bir hava olayıdır. Bu fenomen, dünya genelinde sıcaklıkların artmasına ve çeşitli iklim anormalliklerine yol açmaktadır.
Avustralya Meteoroloji Ofisi’nin Açıklamaları
Avustralya Meteoroloji Ofisi’ne göre, Haziran 2023’te başlayan El Nino, nisan ayında sona erdi. El Nino’nun etkisiyle rekor sıcaklıkların yaşandığı gün sayısı 248 oldu.
Ocak, şubat, mart ve nisan ayları en sıcak aylar olarak kaydedildi. 15 Nisan ila 15 Mayıs tarihleri arasında sıcaklıklar rekor düzeyde seyretti ve son 13 günün tamamı rekor sıcaklık olarak kayıtlara geçti.
Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Levent Kurnaz, El Nino’nun Peru kıyılarında ölçülüp belirlendiği noktadan itibaren sona erdiğini belirtti. Ancak dünya genelinde etkilerinin temmuz ortalarına kadar süreceğini ve bu süreçte yeni sıcaklık rekorları beklediklerini ifade etti. Kurnaz, “El Nino’nun başından itibaren 11 ayın tamamında sıcaklık rekoru kırıldı ve muhtemelen 12. ay olan mayıs da rekor sıcaklıklarla sona erecek,” dedi.
İklim Değişikliği
Prof. Dr. Kurnaz, “Bu El Nino, 1998 ve 2016’daki gibi ‘Süper El Nino’ değildi, ancak iklim değişikliğinin etkisiyle sıcaklıklar rekor kırdı. İklim değişikliği nedeniyle dünya genelinde sıcaklıklar sürekli artıyor. El Nino olduğunda sıcaklıkların rekor kıracağını söyleyebiliyoruz,” diye ekledi. Ayrıca, yaz mevsiminin uzadığı, kış mevsiminin ise kısaldığını belirterek, mevsim geçişlerinin belirsizleştiğini vurguladı.
Kurnaz, nisan ayı sonunda dünya genelinde büyük sıcaklık artışları yaşandığını, mayıs başında ise havaların serinlediğini hatırlattı. Bu durumun iklim değişikliğiyle bağlantılı olarak hava koşullarının daha oynak hale gelmesine neden olduğunu belirtti. “Nisan sonu, mayıs başında İstanbul’da yaşanan hava serinlemesi anormal değildi, mevsim normallerinin alt sınırındaydı sıcaklıklar. Ancak öncesindeki haftalarda 26-28 dereceleri gördük ve yaz geldi gibi bir tablo oldu. Bu oynaklık artıyor ve bu nedenle mevsimler kaydı diyoruz. Yaz gittikçe uzuyor, kış gittikçe kısalıyor, baharlarda gittikçe çok oynak dönemler oluyor. Bazı günler mevsim normallerinin üst sınırında sıcaklıklarda oynama oluyor, bazı günlerde ise alt sınırda oynama oluyor,” dedi.
Kurnaz, kış mevsiminin yıllar içinde daha yumuşak geçmeye başladığına dikkat çekerek, kışın ne zaman bitip ilkbaharın ne zaman başladığının veya sonbaharın ne zaman bitip kışın ne zaman başladığının net olmadığını, aynı durumun yaz geçişinde de görüldüğünü ve mevsim geçişlerinin artık grileştiğini belirtti.
Uzmanlardan Uyarılar
Uzmanlar, aşırı sıcaklıkların sağlık, tarım ve genel yaşam koşulları üzerinde ciddi etkileri olabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor. İnsanların, özellikle çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı olanlar için ekstra önlemler alması gerektiğini vurgulayan uzmanlar, su tüketimine dikkat edilmesini, güneşin en yoğun olduğu saatlerde dışarıda fazla zaman geçirilmemesini ve serin kalmaya özen gösterilmesini öneriyor.
El Nino Nedir?
El Nino, Pasifik Okyanusu’nun doğu ekvatoral bölgesindeki deniz yüzeyi sıcaklıklarının normalden daha sıcak hale gelmesiyle ortaya çıkan ve dünya genelindeki iklimi etkileyen doğal bir hava olayıdır. Bu fenomen, genellikle her 2 ila 7 yılda bir meydana gelir ve birkaç ay ile birkaç yıl arasında sürebilir.
El Nino’nun Belirtileri
El Nino’nun başlangıcı genellikle Pasifik Okyanusu’nun yüzey sularının ısınmasıyla tanınır. Bu ısınma, atmosferik sirkülasyonları ve hava modellerini etkiler, bu da dünya genelinde çeşitli iklim anormalliklerine yol açar. Başlıca belirtileri şunlardır:
Pasifik Okyanusu’nun doğusunda su sıcaklıklarının artması
Güney Amerika’nın batı kıyılarında aşırı yağış ve sel
Güneydoğu Asya ve Avustralya’da kuraklık ve yangın riski
Kuzey Amerika’nın batısında daha sıcak ve kuru hava
El Nino’nun Küresel Etkileri
El Nino, dünya genelinde çeşitli hava koşullarını ve iklim değişikliklerini tetikleyebilir:
Kuzey Amerika: Kaliforniya’da daha yoğun yağışlar, daha sıcak kışlar ve bazı bölgelerde kuraklık yaşanabilir.
Güney Amerika: Özellikle Peru ve Ekvador gibi ülkelerde aşırı yağış ve seller görülebilir.
Avustralya ve Güneydoğu Asya: Kuraklık ve artan yangın riski ile karşı karşıya kalabilir.
Afrika: Doğu ve güney bölgelerinde kuraklık, bazı batı bölgelerinde ise aşırı yağışlar olabilir.
Hint Alt Kıtası: Muson yağmurlarında azalma, buğday üretimi ve diğer tarımsal faaliyetler üzerinde olumsuz etkiler yaratabilir.
El Nino’nun İklim Değişikliği ile İlişkisi
El Nino, iklim değişikliği ile birlikte daha şiddetli etkiler yaratabilir. Küresel ısınma, El Nino olaylarının daha sık ve yoğun yaşanmasına neden olabilir. Bu, dünya genelinde daha ekstrem hava olaylarına ve uzun vadeli iklim değişikliklerine yol açabilir.
El Nino ve La Nina
El Nino’nun tersi olan La Nina, Pasifik Okyanusu’nun doğu ekvatoral bölgesindeki deniz yüzeyi sıcaklıklarının normalden daha soğuk hale gelmesiyle ortaya çıkar. La Nina, El Nino’nun etkilerinin tam tersini yaratarak bazı bölgelerde daha soğuk ve yağışlı, bazı bölgelerde ise daha sıcak ve kurak hava koşullarına yol açar.