Nobel ödüllü Türk bilim insanı Prof. Dr. Aziz Sancar, beyin kanseri konusunda gerçekleştirdiği yenilikçi araştırmalarla dikkat çekiyor. Sancar, bu çalışmasını “heyecan verici keşif” olarak tanımlayarak, 17 Şubat 2022’de ilk kez kamuoyuna duyurmuştu. O günden bu yana laboratuvarında yoğun ve kapsamlı çalışmalar yürüten Sancar, deneylerini fareler üzerinde gerçekleştirerek önemli ilerlemeler kaydetti.
Sancar’ın beyin kanseri tedavisi için geliştirdiği yöntemler, mevcut tedavi yöntemlerine göre daha etkili ve hedef odaklı bir yaklaşım sunmayı amaçlıyor. Laboratuvar ortamında elde edilen sonuçların umut verici olduğunu belirten Sancar, şu anda bu çalışmaların bir sonraki aşamasına geçmek üzere olduklarını ifade etti.
Önümüzdeki iki yıl boyunca, geliştirdikleri tedavi yönteminin insan üzerinde denenmesi planlanıyor. Bu aşamanın, beyin kanseri tedavisinde devrim niteliğinde sonuçlar doğurabileceği düşünülüyor. Sancar, insan denemelerine geçmeden önce gerekli etik izinlerin alınması ve bu sürecin titizlikle yürütülmesi gerektiğini vurguladı.
Prof. Dr. Aziz Sancar, uluslararası düzeyde tanınan bir bilim insanı olarak, kanser araştırmalarında öncü bir rol üstleniyor. Onun çalışmaları, sadece beyin kanseri hastaları için değil, aynı zamanda genel kanser tedavisi alanında da yeni ufuklar açma potansiyeline sahip. Sancar, araştırmalarının sonuçlarını tüm dünyayla paylaşmayı ve bilimsel topluma katkıda bulunmayı hedefliyor.
Prof. Dr. Aziz Sancar, Nobel Ödülü’nü kazandığı “hücrelerin hasarlı DNA’yı tamir ederek genetik bilgiyi koruma” üzerine 10 yıl süren araştırmalarını sürdürdüğünü vurguladı. Bu bilgi birikimi ile farklı bilim alanlarında da projeler geliştirdiğini ifade etti.
Sancar, moleküler biyolojide yaygın olarak kullanılan kimyasallardan biri olan EdU molekülünün, hücre kültürlerine eklendiğinde hem sağlıklı hem de kanserli hücreleri öldürdüğünün birkaç yıl önce keşfedildiğini aktardı. Ancak, bu buluşların ileriye taşınamadığını belirtti.
Kan-Beyin Bariyerinin Aşılması
Beyin tümörlerinin ölüm nedenleri arasında önemli bir yer tuttuğuna dikkat çeken Sancar, mevcut kanser tedavi ilaçlarının çoğunun “kan-beyin” bariyerini geçemediğini vurguladı. Özellikle, kanserli hastaların sıkça kullandığı Cisplatin adlı ilacın bu bariyeri aşamadığını ifade etti. Ancak, EdU molekülünün bu bariyeri sorunsuz bir şekilde geçebilme yeteneğine sahip olduğunu belirtti. Sancar, “Keşfettiğimiz bileşen, beyne kolaylıkla girebiliyor ve kanser hücrelerini öldürebiliyor” dedi.
Fare Deneyleri ve Sonuçları
Laboratuvar çalışmaları sonrasında fare deneylerine geçtiklerini anlatan Sancar, bu süreçte üniversitelerdeki sinirbilim bölümleriyle işbirliği yaptıklarını açıkladı. İnsan beyin tümör örneklerinin fare beyin dilimlerine yerleştirilmesiyle gerçekçi bir hücre ortamı oluşturduklarını belirtti. İlk aşamada mevcut ilaçların farelerde daha iyi sonuç verdiğini ancak 30-40 gün sonra EdU molekülünün etkisinin daha belirgin hale geldiğini, etkinin %25’lere ulaştığını gözlemlediklerini söyledi. EdU’nun mevcut ilaçlarla kombinasyonunun sonuçları da oldukça olumlu olmuş.
Yan Etkilerin Araştırılması
EdU molekülünün toksisitesi ve hızlı bölünen hücrelere karşı seçiciliği göz önünde bulundurulduğunda, kanser tedavisinde potansiyel bir seçenek haline geldiğini kaydeden Sancar, “EdU, hızlı bölünen kanserli beyin hücrelerini etkili bir şekilde öldürebilirken, sağlıklı beyin hücrelerini koruyabilir. İnsanlarda kullanılabilmesi için iki yıl boyunca klinik deneylerde yan etkilerini araştırmamız gerekecek” dedi. Ayrıca, DNA onarımına yönelik bu yeni yöntemi Türkiye’ye de aktarmak için çalışmalar yaptığını belirtti.
Beyin Tümörü Nedir?
Beyin tümörleri, vücudun herhangi bir yerinde oluşan kontrolsüz doku büyümesi olarak tanımlanabilir. Beyin tümörleri, iyi veya kötü huylu olabilmesine rağmen, beyin dokusunun kapalı bir alanda bulunması nedeniyle potansiyel olarak öldürücü olabilirler. Tümörler belli bir boyuta ulaştığında kafa içinde basınç artışına yol açarak, beyin dokusunu sıkıştırabilir veya sinirleri etkileyerek çeşitli fonksiyon kayıplarına neden olabilir.
Beyin Tümörlerinin Belirtileri
Beyin tümörlerinin belirtileri, kafa içindeki basınç artışına bağlı olarak ortaya çıkar. Baş ağrısı, apati, bulantı, kusma, epilepsi nöbetleri gibi semptomlar yaşanabilir. Ayrıca, tümörün konumuna bağlı olarak bazı vücut bölgelerinde güçsüzlük, kişilik değişiklikleri ve bilişsel işlevlerde bozulmalar görülebilir. Hormonal dengesizlikler de belirtiler arasında yer alabilir.
Beyin tümörü tedavisinin amacı, hastanın yaşam kalitesini bozmadan tümörle mücadele etmek ve yaşam süresini mümkün olduğunca uzatmaktır. Tedavi süreci, tümörün tipi, konumu, hastanın yaşı ve genel sağlık durumu gibi birçok faktörden etkilenir. Ameliyatın yanı sıra kemoterapi ve radyoterapi gibi diğer tedavi yöntemleri de kullanılabilir.
Beyin kanserleri tedavi açısından oldukça zorlayıcıdır ve hastaların yaşam süresi tedaviye rağmen genellikle ortalama 15 ay kadardır. Bu bağlamda, Prof. Dr. Aziz Sancar ve ekibinin gerçekleştirdiği bu keşif, beyin kanseri tedavisinde yeni bir umut ışığı olarak değerlendirilmektedir.