Hayatı boyunca Osmanlı tarihi üzerine yaptığı çalışmalarla tanınan ve özellikle Osmanlı padişahlarına dair yorumlarıyla sıkça gündeme gelen Ortaylı’nın defnedileceği yerin de oldukça anlamlı olduğu öğrenildi. Ünlü tarihçi, hayattayken büyük bir saygı ve hayranlıkla söz ettiği Fatih Sultan Mehmed’in türbesinin hemen yanında toprağa verilecek.
Ortaylı’nın sohbetlerinde ve konferanslarında sık sık dile getirdiği üzere, Fatih Sultan Mehmed onun tarih anlayışında ve Osmanlı’ya bakışında özel bir yere sahipti. Büyük hükümdarın devlet yönetimindeki vizyonunu, entelektüel kişiliğini ve İstanbul’un fethindeki görevini her fırsatta övgüyle anlatan Ortaylı, bu yönleriyle Fatih Sultan Mehmed’i Osmanlı tarihinin en önemli figürlerinden biri olarak görüyordu.
Bu nedenle, Ortaylı’nın defnedileceği yer yalnızca sembolik bir anlam taşımakla kalmıyor; aynı zamanda onun tarihsel mirasa duyduğu derin saygının da bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Fatih Sultan Mehmed’in türbesinin bulunduğu hazire, Osmanlı tarihine iz bırakmış pek çok önemli ismin kabirlerini de barındırıyor.
Aynı hazirede, Ortaylı’nın akademik hayatında büyük etkisi bulunan ve her zaman minnetle andığı bazı değerli hocalarının mezarları da yer alıyor. Bu durum, Ortaylı’nın son yolculuğunda yalnızca hayranlık duyduğu bir padişaha değil, aynı zamanda ilmî hayatında kendisine rehberlik etmiş isimlere de komşu olacağı anlamına geliyor.
Hayatı boyunca tarihin topluma doğru şekilde anlatılması için çaba gösteren Ortaylı’nın, hem fikirleri hem de eserleriyle gelecek nesillere ilham vermeye devam edeceği ifade ediliyor. Onun defnedileceği yerin taşıdığı sembolik değer ise, tarihçi kimliğinin ve Osmanlı mirasına duyduğu derin bağlılığın bir göstergesi olarak görülüyor.
Türkiye’nin en tanınmış tarihçilerinden biri olan İlber Ortaylı’nın, İstanbul’daki Fatih Camii’nin haziresine defnedileceği açıklandı. Söz konusu hazire, Osmanlı tarihinin en önemli hükümdarlarından biri olan Fatih Sultan Mehmed’in türbesinin çevresinde yer alan ve Osmanlı devlet geleneğinde ayrıcalıklı bir konuma sahip olan mezarlık alanlarından biridir. Bu alanın merkezinde Fatih Sultan Mehmed’in türbesi bulunur; çevresinde ise Osmanlı döneminde devlet yönetiminde söz sahibi olmuş pek çok önemli devlet adamının yanı sıra, dönemin seçkin ulemasının mezarları yer alır.
Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın Kabri Fatih Camii Haziresinde Olacak
Osmanlı mezarlık kültüründe “şahide” olarak adlandırılan mezar taşları, yalnızca birer kabir işareti değil, aynı zamanda sanat değeri taşıyan eserler olarak kabul edilir. Hat sanatının, taş işçiliğinin ve sembolik anlatımın birleştiği bu şahideler, dönemin estetik anlayışını ve sosyal statü göstergelerini yansıtır.
Selatin camilerinin yani padişahlar tarafından yaptırılmış büyük camilerin hazireleri bu nedenle sıradan bir mezarlık değil, adeta devletin ileri gelenlerinin defnedildiği bir “devlet mezarlığı” niteliğindeydi. Bu alanlara defnedilebilmek, Osmanlı döneminde yalnızca belirli kişilere verilen özel izinlerle mümkün olabiliyordu.
Günümüzde de tarihi hazirelere defin işlemleri belirli kurallara bağlıdır. Böyle bir yere defnedilebilmek için Cumhurbaşkanlığı ve ilgili bakanlığın onayının alınması gerekir. Bu durum, söz konusu mekânların tarihî ve kültürel öneminin korunması açısından uygulanan bir prosedürdür.
Ünlü Tarihçiler de Aynı Hazirede
Fatih Camii haziresi yalnızca Osmanlı döneminin önemli devlet adamlarına değil, modern dönemin seçkin akademisyenlerine de ev sahipliği yapmaktadır. Bunlardan biri, Osmanlı tarihçiliğinin dünya çapındaki en önemli isimlerinden sayılan Halil İnalcık’tır. Ortaylı’nın büyük bir saygıyla andığı ve “Onun çalışmalarını çıkarırsanız Osmanlı tarihçiliği adına geriye pek fazla şey kalmaz” sözleriyle övdüğü İnalcık, “Şeyhül Müverrihin” yani “tarihçilerin kutbu” unvanıyla tanınır.
Hazirede yer alan bir diğer önemli tarihçi ise Kemal Karpat’tır. Osmanlı’nın son dönemleri ve modern Türkiye üzerine yaptığı çalışmalarla uluslararası akademi dünyasında saygın bir yer edinen Karpat, 2018 yılında bu hazireye defnedilmiştir.
Yine aynı alanda bulunan bir başka değerli isim de sanat tarihi ve İstanbul tarihi alanındaki çalışmalarıyla bilinen Semavi Eyice’dir. Ortaylı, Eyice’yi “İstanbul’un yaşayan hafızası” olarak nitelendirmiş ve onun gibi hocaların artık yetişmesinin zor olduğunu ifade etmiştir.
Gazi Osman Paşa’nın Türbesi de Burada
Hazirede bulunan bir diğer önemli isim ise Gazi Osman Paşa’dır. Tuna ve özellikle Plevne savunmasındaki kahramanlığıyla Osmanlı askeri tarihine damga vuran bu büyük komutanın türbesi de Fatih Camii haziresinde yer alır. İlber Ortaylı’nın kendisine duyduğu saygı o kadar büyüktür ki, tarihçi kızına Osman Paşa’nın mücadele ettiği Tuna-Plevne hattını hatırlatan bir isim vermiştir.
Fatih’in ve Paşaların Komşuluğunda
İlber Ortaylı ile yapılan bir sohbet sırasında kendisine “Hangi padişah döneminde yaşamak isterdiniz?” sorusu yöneltilmişti. Ortaylı bu soruya, “Ya Fatih Sultan Mehmed devrinde ya da II. Mahmud döneminde yaşamak isterdim” şeklinde cevap vermişti.
Sohbetin devamında kendisine, “Devlet hizmetinde olsaydınız orduda mı yoksa ilmiye sınıfında mı bulunurdunuz?” sorusu sorulduğunda ise Ortaylı hiç tereddüt etmeden “İlmiye sınıfında” demişti. Ardından “Hangi paşa ile çalışmak isterdiniz?” sorusuna da yine düşünmeden “Ahmet Cevdet Paşa ya da Mehmed Emin Ali Paşa ile” cevabını vermişti. Bu cevap dikkat çekicidir; çünkü Ortaylı’nın özellikle takdir ettiği devlet adamlarından biri olan Ahmet Cevdet Paşa’nın mezarı da Fatih Camii haziresinde bulunmaktadır.
Hayran Olduğu İsimlerin Yanında
Böylece İlber Ortaylı, ebedî istirahatgâhında tarih boyunca hayranlık duyduğu birçok önemli şahsiyetin yakınında yer alacaktır. En çok sevdiği padişahlardan biri olan Fatih Sultan Mehmed’in türbesinin bulunduğu bu hazirede; hürmet ettiği paşaların, çok değer verdiği hocası Halil İnalcık’ın ve saygı duyduğu meslektaşlarının kabirlerinin yanı başında bulunacak olması, onun hayatını adadığı tarih dünyasıyla sembolik bir birliktelik anlamı da taşımaktadır.