Uzun süredir Reykjavik’te Türkiye’nin doğrudan bir büyükelçiliği bulunmazken, alınan yeni kararla birlikte bu eksiklik giderilmiş oldu ve Türkiye’nin İzlanda nezdinde ilk kez doğrudan büyükelçi görevlendirmesi yapılmasına karar verildi. Bu adım, iki ülke arasındaki diplomatik ilişkiler açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Yapılan atama kapsamında, halihazırda Kiev Büyükelçisi olarak görev yapan Mustafa Levent Bilgen, Türkiye’nin Reykjavik’te açılacak olan ilk büyükelçiliğine atanarak İzlanda’daki diplomatik misyonun başına getirildi.
Karar sonrası, Türkiye ile İzlanda arasındaki ilişkilerde yeni bir dönemin başladığı ve diplomatik temasların daha kurumsal ve doğrudan bir çerçeveye taşınacağı ifade ediliyor. İki ülke arasındaki geçmişe atıf yapan bazı tartışmalı söylem ve iddialar zaman zaman gündeme gelse de, bu yeni büyükelçilik adımı ilişkilerde daha yapıcı ve resmi bir sürecin başlangıcı olarak görülüyor. Bu atamayla birlikte Türkiye’nin Kuzey Avrupa’daki diplomatik ağı da genişlerken, Reykjavik’te açılacak büyükelçilik üzerinden ikili ilişkilerin daha aktif şekilde yürütülmesi bekleniyor.
Türkiye ile İzlanda arasında bugüne kadar doğrudan karşılıklı büyükelçilik bulunmuyordu. İki ülke arasındaki diplomatik ilişkiler, Oslo’da bulunan Türkiye Büyükelçiliği ve yine Oslo’daki İzlanda temsilciliği üzerinden yürütülmekteydi. Ancak Ankara’nın Reykjavik’te büyükelçilik açma kararıyla birlikte Türkiye, ilk kez İzlanda’da daimi diplomatik temsilcilik bulundurmuş olacak. Bu gelişmenin, siyasi ilişkilerin yanı sıra ekonomik, ticari ve güvenlik alanlarında da iş birliğini güçlendirmesi bekleniyor.
İzlanda’dan Olumlu Değerlendirme
İzlanda Dışişleri Bakanı Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, Türkiye’nin Reykjavik’te büyükelçilik açma kararını memnuniyetle karşıladıklarını ifade etti. Bununla birlikte İzlanda’nın şu aşamada Ankara’da karşılıklı bir büyükelçilik açmayı planlamadığını da belirtti. Bakan, iki ülke ilişkilerinin halihazırda istikrarlı ve yapıcı bir çizgide ilerlediğini vurguladı.
Türkiye Nato’nun Önemli Üyelerinden Biri
Gunnarsdóttir, Türkiye ile İzlanda arasındaki ilişkilerin sağlam temeller üzerine kurulu olduğunu dile getirerek NATO üyeliğinin iki ülke arasındaki en önemli ortak noktalardan biri olduğuna dikkat çekti. Açıklamasında, “Ülkeler arasındaki ilişkiler oldukça düzenli ve iyi durumda. Her iki ülke de NATO üyesi ve Türkiye, ittifak içinde ikinci büyük askeri güce sahip güçlü bir ülke” ifadelerini kullandı.
Kuzey Avrupa’da Yeni Diplomatik Dönem
Türkiye’nin Reykjavik’te büyükelçilik açması, yalnızca diplomatik temsilin genişlemesi olarak değil, aynı zamanda Kuzey Atlantik ve Arktik bölgesine yönelik stratejik ilginin de bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Uzmanlara göre bu adım, NATO iş birliği başta olmak üzere enerji, ticaret, turizm ve kutup bölgesi çalışmalarında Türkiye’nin etkinliğini artırabilir. Göreve başlayan Mustafa Levent Bilgen ile birlikte Türkiye–İzlanda ilişkilerinin daha doğrudan ve yoğun bir diplomatik çerçevede ilerlemesi bekleniyor.
Tarihsel Anekdotlar ve Tartışmalı İfadeler
Metinde yer alan bazı anlatımlara göre, İzlanda’da 1970’li yıllara kadar Türk vatandaşlarına yönelik bazı tarihsel düzenlemelerin bulunduğu öne sürülmektedir. Bu iddialar, 1627 yılında Murat Reis liderliğindeki Osmanlı denizcilerinin İzlanda kıyılarında gerçekleştirdiği ve yaklaşık 400 kişinin esir alındığı olaylarla ilişkilendirilmektedir.
Grindavík, Austfirðir ve Vestmannaeyjar bölgelerinde yaşanan bu olayların ardından, o dönem bazı yerleşimlerde Türklerin öldürülmesini serbest bırakan düzenlemeler yapıldığı iddia edilmektedir. Ancak bu hükümlerin fiilen uygulanmadığı, hiçbir Türk vatandaşının öldürülmediği ve zamanla unutulduğu ifade edilmektedir. Söz konusu düzenlemelerin daha sonraki dönemlerde yeniden gündeme geldiği ve 1970’li yıllarda tamamen kaldırıldığı belirtilmektedir. Bununla birlikte bazı bölgelerde “Tyrkjaránið” (Türk Baskını / İnsan kaçıran Türkler) ifadesinin tarihsel bir lakap olarak zaman zaman kullanıldığı da aktarılmaktadır.
İzlanda Hakkında Genel Bilgiler
İzlanda, Atlas Okyanusu’nun kuzeyinde, Grönland’ın güneydoğusu ile İskandinavya ve Birleşik Krallık’ın kuzeybatısı arasında yer alan bir ada ülkesidir. Yaklaşık 356.991 nüfusa ve 103.000 km² yüzölçümüne sahip olan ülke, Avrupa’nın en düşük nüfus yoğunluğuna sahip devletlerinden biridir. Başkent Reykjavik, aynı zamanda ülkenin en büyük şehridir ve nüfusun büyük çoğunluğu güneybatı bölgede yoğunlaşmıştır.
Jeolojik açıdan aktif bir yapıya sahip olan İzlanda; volkanik alanlar, lav sahaları, dağlar ve buzullarla kaplı geniş bir araziye sahiptir. Ülkenin iç kesimleri çoğunlukla buzul nehirlerinin beslendiği yüksek platolardan oluşur. Kuzey Kutup Dairesi’ne yakın olmasına rağmen, Körfez Akıntısı’nın etkisi sayesinde aynı enlemlerdeki diğer bölgelere göre daha ılıman bir iklime sahiptir.
26 Ülkeye Yapılan Yeni Büyükelçi Atamaları
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın imzasıyla 26 farklı ülkeye yeni büyükelçi atamaları gerçekleştirildi. Buna göre bazı kritik görev değişiklikleri şu şekilde oldu:
Tahran Büyükelçiliği: TBMM Dış İlişkiler ve Protokol Başkanı Büyükelçi Ahmet Aydın Doğan
Türkiye’nin ilk Reykjavik Büyükelçiliği: Kiev Büyükelçisi Mustafa Levent Bilgen
Muskat Büyükelçiliği: İkili İlişkiler (İran) Genel Müdür Yardımcısı Elçi Hüseyin Ergani
Amman Büyükelçiliği: Orta Doğu İkili İlişkiler Genel Müdür Yardımcısı Elçi Hakan Karaçay
Mogadişu Büyükelçiliği: Maputo Büyükelçisi Ferhat Alkan
Aşkabat Büyükelçiliği: Orta Asya Genel Müdür Yardımcısı Elçi Şener Cebeci
Kuveyt Büyükelçiliği: Doğu Avrupa Genel Müdür Yardımcısı Elçi Can Oğuz
BM Cenevre Ofisi Daimi Temsilciliği: İstanbul Temsilcisi Büyükelçi Ayşe Sözen Usluer
Üsküp Büyükelçiliği: Mogadişu Büyükelçisi Alper Aktaş
Bujumbura Büyükelçiliği: Teftiş Kurulu Üyesi Büyükelçi Haydar Kerem Divanlıoğlu
Cibuti Büyükelçiliği: Dış Politika Danışma Kurulu Üyesi Büyükelçi Hüseyin Özdemir
Doha Büyükelçiliği: Amman Büyükelçisi Yakup Caymazoğlu
Lahey Büyükelçiliği: BM Cenevre Daimi Temsilcisi Burak Akçapar
Gaboron Büyükelçiliği: AGİT Silahların Kontrolü ve Silahsızlanma GMY Elçi Vesime Ela Beşkardeş Karagöl
Hartum Büyükelçiliği: Banjul Büyükelçisi Fahri Türker Oba
Banjul Büyükelçiliği: Diplomasi Akademisi GMY Elçi Özgür Gökmen
Helsinki Büyükelçiliği: Manama Büyükelçisi Ayşe Hilal Sayan Koytak