Tütün kullanımının yalnızca bireysel bir alışkanlık değil, aynı zamanda ciddi bir halk sağlığı sorunu olduğunun altını çizen Ergüder, bu yükün azaltılabilmesi için fiyat politikalarının kritik görev aldığını vurguladı.
Uluslararası uygulamalar ve Dünya Sağlık Örgütü’nün önerileri doğrultusunda yapılan değerlendirmelere değinen Ergüder, sigara fiyatlarının caydırıcı seviyelere çıkarılmasının tüketimi azaltmada en etkili yöntemlerden biri olduğunu ifade etti.
Bu kapsamda, mevcut fiyatların yeterince engelleyici olmadığını savunan Prof. Dr. Ergüder, bir paket sigaranın yaklaşık 300 TL seviyesine yükseltilmesi gerektiğini dile getirdi. Bu tür bir fiyatlandırmanın özellikle gençler ve düşük gelir grupları arasında sigaraya başlamayı azaltabileceğini, mevcut kullanıcıları ise bırakmaya teşvik edebileceğini belirtti.
Uzmanlar, tütün ürünlerine yönelik fiyat artışlarının kısa vadede tepkilere yol açsa da uzun vadede sağlık harcamalarını düşürdüğünü, erken ölümleri ve kronik hastalıkları azalttığını vurguluyor. Ergüder’in açıklamaları, sigara fiyatlarına yönelik olası yeni düzenlemelerin kamuoyunda daha geniş çapta tartışılmasına neden olacak gibi görünüyor.
Tütünle mücadeleye yönelik politikalar yeniden kamuoyunun gündemine gelirken, Cumhurbaşkanlığı Sağlık Politikaları Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder sigara kullanımının yol açtığı çok boyutlu zararlara dikkat çekti. Ergüder, sigaranın yalnızca bireysel ve toplumsal sağlık açısından değil, aynı zamanda ülke ekonomisi açısından da ciddi bir tehdit oluşturduğunu vurguladı. Paylaştığı güncel verilere göre, sigara tüketiminin Türkiye ekonomisine yıllık doğrudan maliyeti yaklaşık 24 milyar dolar düzeyinde. İş gücü kaybı, erken yaşta ölümler ve sağlık harcamaları gibi dolaylı etkiler de hesaba katıldığında, gerçek maliyetin çok daha yüksek boyutlara ulaştığı ifade ediliyor.
Fiyat ve Vergi Politikaları Tütün Tüketimini Azaltıyor
Türkiye gazetesinde yer alan habere göre, tütün kullanımını azaltmada en etkili ve akılcı yöntemin vergilendirme ve fiyat artışları olduğuna işaret eden Prof. Dr. Ergüder, geçmiş dönemlere ait dikkat çekici istatistikler paylaştı. Türkiye’nin 2008-2012 yılları arasında uyguladığı kararlı fiyat politikalarının somut sonuçlar doğurduğunu belirten Ergüder, bu dönemde tütün kullanım oranının yüzde 14 oranında gerilediğini söyledi. Aynı süreçte devletin vergi gelirlerinde de artış yaşandığını vurguladı.
2013 yılından sonraki döneme ilişkin değerlendirmelerde bulunan Ergüder, sigara fiyatlarının satın alma gücü paritesine göre düşük kaldığını savunarak şu ifadeleri kullandı: “Türkiye’de sigara fiyatları, OECD ülkeleri ve Avrupa ülkeleriyle karşılaştırıldığında oldukça ucuz seviyede. Bilimsel araştırmalar, fiyatlarda yüzde 10’luk bir artışın tüketimi yaklaşık yüzde 8 oranında azalttığını ortaya koyuyor. Ancak son yıllarda uygulanan fiyat artışları, enflasyon ve alım gücündeki değişim karşısında beklenen caydırıcı etkiyi yaratamıyor.”
Sigara İçin Önerilen Taban Fiyat: 300 TL
Sigara fiyatlandırmasında dünyada kabul gören dikkat çekici bir dengeye de değinen Prof. Dr. Ergüder, tütün ürünlerinin fiyatlarının enerji maliyetleriyle paralel seyretmesi gerektiğini belirtti. Uluslararası alanda yaygın kabul gören yaklaşıma göre, bir paket sigaranın fiyatı yaklaşık 5 litre benzin bedeline eşdeğer olmalı. Mevcut akaryakıt fiyatları dikkate alındığında, bu hesaplamaya göre Türkiye’de bir paket sigaranın taban fiyatının yaklaşık 300 TL seviyesinde olması gerektiğini ifade etti.
Enflasyon ve Kaçakçılık Tartışmalarına Yanıt
Tütün ürünlerine yapılan zamların enflasyonu artırdığı ya da kaçakçılığı körüklediği yönündeki yaygın görüşlere de değinen Ergüder, bu iddiaların bilimsel verilerle desteklenmediğini söyledi. 2002-2019 yıllarını kapsayan analizlerinde, sigara fiyat artışları ile genel enflasyon oranları arasında anlamlı bir ilişki tespit edemediklerini belirtti. Ayrıca etkin denetim mekanizmalarıyla birlikte hareket edildiğinde, yasa dışı ticaret riskinin de önemli ölçüde kontrol altına alınabileceğini vurguladı.