Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump ile yaptığı görüşme ve Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu marjında dünya liderleriyle gerçekleştirdiği temaslar toplantının ana gündem maddeleri arasında yer alıyor. Söz konusu görüşmelerde ele alınan konuların, Türkiye’nin dış politikası ve uluslararası ilişkilerdeki yol haritasına yansımaları değerlendirilecek.
Bunun yanı sıra kabinede, iç politikadan güvenlik konularına, ekonomiden bölgesel gelişmelere kadar geniş bir yelpazede değerlendirmeler yapılması bekleniyor. Özellikle Suriye ve bölgedeki son gelişmeler, terörle mücadele stratejileri ile ekonomik dengeleri ilgilendiren adımların da gündeme gelmesi öngörülüyor. Beştepe’de gerçekleştirilecek toplantının ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, hem diplomasi trafiğine ilişkin hem de iç gündeme dair kamuoyuna önemli mesajlar vermesi bekleniyor.
8 Eylül’de gerçekleştirilen kabine toplantısının ardından, bu kez gündemin oldukça yoğun olacağı ifade ediliyor. İç ve dış politikaya dair kritik başlıklar, ekonomideki gelişmeler ve Gazze’deki son durum toplantının merkezinde yer alacak.
ABD Ziyareti ve İkili İlişkiler
Cumhurbaşkanı Erdoğan, altı yıl aradan sonra Washington’da ABD Başkanı Donald Trump tarafından ağırlanmıştı. Beyaz Saray’da gerçekleşen görüşmede F-16 ve F-35 savaş uçaklarının alımı, KAAN uçağı için motor desteği, Halkbank davası, ABD’nin Türkiye’ye yönelik yaptırımları, Rusya’dan alınan enerji ürünleri ile Heybeliada Ruhban Okulu’nun yeniden açılması gibi konular masaya yatırılmıştı.
Trump’ın Erdoğan’ı kapıda karşılaması ve iki liderin tokalaşarak basın mensuplarına poz vermesi, ziyarete damga vurmuştu. Kabinede bu temasların ayrıntılı bir şekilde ele alınması bekleniyor. Özellikle Türkiye’nin F-35 programına dönüş talebi, F-16 tedariki ve KAAN motorları konusundaki gelişmelere ABD’nin verdiği yanıtların değerlendirilmesi öne çıkacak.
Terörsüz Türkiye Süreci
Toplantının önemli başlıklarından biri de “Terörsüz Türkiye” vizyonu olacak. TBMM’de çalışmalarını sürdüren Milli Dayanışma, Demokrasi ve Kardeşlik Komisyonu’nun yeni bir aşamaya gelmesi gündemde. Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş’un yasal düzenlemeler için ekim ayını işaret etmesi dikkat çekiyor. Sahadaki güncel gelişmeler de kabine masasında değerlendirilecek.
Ekonomide Beklenen Veriler
3 Ekim Cuma günü açıklanacak enflasyon verileri, toplantının ekonomi gündemini belirleyecek. Eylül ayına dair rakamların yanı sıra Merkez Bankası rezervleri ve faiz politikaları da ayrıntılı şekilde ele alınacak. Kabinede, ekonomi yönetiminin yol haritasına dair önemli mesajların verilmesi bekleniyor.
Gazze’deki Kriz ve Ateşkes Önerisi
İsrail’in 7 Ekim 2023’ten bu yana Gazze’ye yönelik saldırılarında can kaybının 65 bini aştığı bildiriliyor. Kabine toplantısında Gazze’deki insani durum ve ABD’nin gündeme getirdiği ateşkes önerisi de tartışılacak.
21 Maddelik Ateşkes Planı
İsrail basınında yer alan bilgilere göre, ABD’nin hazırladığı ve henüz Hamas’a sunulmadığı belirtilen 21 maddelik ateşkes planı dikkat çekiyor. Plana göre:
Gazze, terörden arındırılmış, radikalleşmenin engellendiği güvenli bir bölge haline getirilecek.
Bölgenin yeniden inşası Filistin halkının yararına olacak şekilde yürütülecek.
Tarafların anlaşmayı kabul etmesi halinde savaş derhal sona erecek, İsrail ordusu kademeli olarak geri çekilecek.
İsrail, anlaşmayı kabul ettikten sonraki 48 saat içinde tüm esirlerini –sağ veya ölü– geri alacak.
Bunun ardından İsrail, ömür boyu hapis cezasına çarptırılmış yüzlerce Filistinliyi serbest bırakacak ve Gazze’den alınan binin üzerindeki kişiyi iade edecek.
Hamas üyeleri barış içinde yaşamayı taahhüt etmeleri halinde affedilecek; ayrılmak isteyenlere güvenli geçiş sağlanacak.
Anlaşmanın ardından, Ocak 2025 anlaşmasında belirtilen miktarın altında olmamak üzere Gazze’ye günlük 600 kamyonluk insani yardım girecek, altyapı onarımı ve enkaz kaldırma için gerekli ekipman ulaştırılacak.
Yardımlar, BM, Kızılay ve bağımsız kuruluşlar tarafından dağıtılacak; tarafların müdahalesi olmayacak.
Gazze, Filistinli teknokratlardan oluşacak geçici bir yönetim tarafından idare edilecek. Bu yönetim, ABD ve uluslararası ortakların kuracağı yeni bir yapıyla denetlenecek.
Bölgenin yeniden inşası için uluslararası uzmanların katılımıyla ekonomik bir plan hazırlanacak, yatırımlar teşvik edilecek.
Katılımcı ülkeler arasında özel gümrük tarifeleri ve ticaret kolaylıkları sağlanacak.
Hiç kimse Gazze’den göçe zorlanmayacak; ayrılanların geri dönüşüne izin verilecek, kalanlara ise yeni bir gelecek inşa etme fırsatı sunulacak.
Hamas, Gazze’nin yönetiminde yer almayacak, askeri altyapı tamamen kaldırılacak.
Bölgenin güvenliği için uluslararası ortaklar garantör olacak.
ABD ve müttefikleri, Gazze’ye geçici bir uluslararası istikrar gücü konuşlandıracak ve yeni bir Filistin polis gücü oluşturulacak.
İsrail, Gazze’yi işgal etmeyecek, mevcut kontrol ettiği bölgeleri kademeli olarak devredecek.
Hamas’ın öneriyi reddetmesi halinde plan, terörden arındırılan bölgelerde uygulanacak.
İsrail, Katar’da saldırı düzenlememeyi taahhüt edecek; Doha’nın arabuluculuk rolü tanınacak.
Halkın radikalleşmeden uzaklaştırılması için dinlerarası diyalog da içeren kültürel bir süreç başlatılacak.
Filistin Yönetimi reform sürecini ilerlettikçe, Filistin Devleti’nin kurulması için güvenilir bir yol haritası doğacak.
Son aşamada ABD, İsrail ve Filistin arasında kalıcı barış ufkunu şekillendirecek siyasi diyalog süreci başlatacak.