Bu değişiklikle birlikte, internet üzerinden yapılan alışverişlerde ürünlerin gümrük işlemleri daha şeffaf ve izlenebilir hâle gelecek. Her ürünün cinsine ve niteliğine göre ayrı bir kodla tanımlanması zorunlu olacak. Böylece hem gümrük süreçlerinin hızlandırılması hem de vergi kayıplarının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Yeni uygulama, posta ve kargo şirketlerinin yanı sıra yurt dışından bireysel alışveriş yapan tüketicileri de doğrudan etkileyecek. Artık paketlerin gümrükten geçebilmesi için ürünlerin doğru ve eksiksiz şekilde kodlanması gerekecek.
Ticaret Bakanlığı, düzenlemenin amacının uluslararası ticaretin daha etkin yönetilmesi ve haksız vergi avantajlarının önüne geçilmesi olduğunu belirtiyor. Bu kapsamda, eksik ya da hatalı beyanlarda gümrük işlemlerinin uzayabileceği veya ek denetimlerin yapılabileceği ifade ediliyor.
Yeni sistemin, hem e-ticaret firmaları hem de tüketiciler açısından alışveriş süreçlerinde belirli bir adaptasyon dönemi gerektirmesi bekleniyor. Ancak uzun vadede, uygulamanın gümrük işlemlerini standartlaştırarak güvenilirliği artıracağı öngörülüyor.
Ticaret Bakanlığı, posta ve hızlı kargo taşımacılığı yoluyla getirilen eşyaların gümrük işlemlerine ilişkin mevzuatta önemli değişiklikler yaptı. Resmî Gazete’de yayımlanan yeni düzenlemeyle birlikte, artık posta veya hızlı kargo ile gelen tüm eşyalar için 6’lı GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu) bilgisinin beyanı zorunlu hale getirildi. Bu adımla, gümrüklerde beyan süreçleri daha ayrıntılı ve denetlenebilir bir yapıya kavuştu.
6’lı GTİP Bilgisi Artık Zorunlu
Yeni düzenleme kapsamında, posta veya hızlı kargo yoluyla gelen tüm eşyaların gümrük beyannamelerinde 6 basamaklı Armonize Sistem (GTİP) kodu yer almak zorunda olacak. Bu uygulama, her bir ürünün türüne göre daha doğru bir şekilde sınıflandırılmasını ve denetlenmesini hedefliyor.
GTİP Nedir?
GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu), dünya ticaretinde ürünlerin sınıflandırılmasında kullanılan uluslararası Armonize Sistemin temelini oluşturur. 6 basamaklı bu kod, eşyaların tarife alt pozisyonlarını belirler.
Bu sistem sayesinde ülkeler, ticareti yapılan malları ortak bir kodlama üzerinden tanımlar. Örneğin, Avrupa Birliği ülkeleri bu 6 basamaklı kodun üzerine iki basamak daha ekleyerek 8 basamaklı Kombine Nomanklatür sistemini kullanır.
GTİP kodları yalnızca ürünlerin ticari adlarını değil, aynı zamanda yapı, işlev veya kullanım amacını esas alır. Örneğin, ticari olarak “bilgisayar” adıyla bilinen bir ürün, tarife sınıflandırmasında “otomatik bilgi işlem makinesi” olarak tanımlanabilir. Bir ürünün GTİP numarası, o ürünün tabi olduğu dış ticaret kuralları, vergilendirme oranları ve ithalat/ihracat işlemlerindeki tüm yükümlülükler açısından belirleyici görev alır.
Gümrük İşlemleri Nerede Yapılacak?
Yeni düzenlemeyle birlikte, taşıma şekline göre yetkili gümrük noktaları da belirlendi. Hava yoluyla taşınan hızlı kargo gönderilerinin işlemleri yalnızca havalimanı gümrük müdürlüklerinde gerçekleştirilecek. Kara yoluyla taşınan gönderiler için ise yetkili gümrük müdürlükleri, Gümrükler Genel Müdürlüğü tarafından ayrı ayrı belirlenecek.
Konsinye İhracatta Yeni Kurallar
Tebliğ değişiklikleri yalnızca ithalatı değil, konsinye ihracatı da kapsıyor. Artık konsinye ihracat işlemleri belirlenen limitler çerçevesinde, muafiyet kodu ve rejim kodu kullanılarak, proforma fatura ekli basitleştirilmiş beyanname ile yapılabilecek.
Bu kapsamda gönderilen eşyaların bir yıl içinde kesin satışı zorunlu hale getirildi. Satış süresi uzatılamayacak. Süresinde satışı yapılmayan ürünlerin, gümrük mevzuatına göre geri getirilmesi gerekecek. Geri gelen ürünler için Tebliğ’in 13. maddesindeki hükümler uygulanacak; bu maddede ağırlık ve kıymet sınırlamalarına ilişkin detaylar yer alıyor.
Ayrıca, ihracat sonrası Türkiye’ye dönen ürünler için, gümrük vergilerinden muafiyet sağlanabilmesi adına ihracat nedeniyle alınan tüm vergi iade veya istisna belgelerinin gümrük idaresine sunulması şart olacak. Katma Değer Vergisi (KDV) veya Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) istisnasından faydalanmış mallar için ise bu vergilerin tahsil edilmesi gerekecek.
Yanlış Gönderiler ve Mahrece İade Süreci
Yanlışlıkla Türkiye’ye gelen veya iade edilmesi gereken gönderilerin durumu da netleştirildi. Yurt dışına iadesi gereken gönderilerin, operatör beyanına istinaden geldiği ülkeye geri gönderilmesine izin verilecek. Mahrece iadesi istenen bir gönderi için daha önce maktu vergi ödenmişse, bu eşya muayene işlemine tabi tutulacak ve serbest dolaşıma giriş beyannamesindeki taşıma senedi iptal edilecek.
Yeni Cezai Düzenlemeler
Basitleştirilmiş gümrük beyannamesi kapsamındaki her bir taşıma senedi ayrı ayrı değerlendirilecek. Ancak aynı nitelikteki hatalarda, veri düzeltmesi yapılması halinde tek bir ceza uygulanacak. Bu değişiklik, idari süreçleri sadeleştirirken cezai yaptırımlarda adaletin sağlanmasını amaçlıyor.
Yürürlük ve Resmî Duyuru
Yapılan değişiklikler, Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Böylece, hızlı kargo ve posta taşımacılığında beyan süreçleri daha sıkı kontrol altına alınmış oldu. Ayrıca konsinye ihracat işlemlerinin basitleştirilmiş beyanname kapsamına alınması ve cezaların senet bazında değerlendirilmesi kararlaştırıldı.
Posta ve Hızlı Kargo Muafiyetleri
Türkiye Gümrük Bölgesi’ne gelen gönderilerde belirli muafiyetler devam ediyor: Kişisel kullanım amacıyla gelen kitap veya benzeri basılı yayınlarda, 1500 Euro’ya kadar vergi muafiyeti bulunuyor. Ticari nitelik taşımayan ve 30 Euro’yu geçmeyen eşyalar ile 1500 Euro’ya kadar değere sahip ilaçlar, tek ve maktu vergi ödenerek alıcıya teslim edilebiliyor.
Ülkelere Göre Vergi Oranları
Gönderinin geldiği ülkeye göre uygulanacak maktu vergi oranları da değişiklik gösteriyor: Avrupa Birliği ülkelerinden gelen gönderilerde: %30 Diğer ülkelerden gelen gönderilerde: %60 Kitap veya benzeri basılı yayınlarda: %0 ÖTV Kanunu’nun IV sayılı listesinde yer alan ürünlerde: Yukarıdaki oranlara ek olarak %20 ilave vergi uygulanacak. Bununla birlikte, gönderilerin ticari mahiyet taşımaması, brüt 30 kilogramı geçmemesi ve diplomatik veya yolcu eşyası kapsamına girmemesi gerekiyor.
Hızlı Kargo Operatörlerinin Sorumluluğu
Brüt 30 kilogram ağırlığı ve 30–1500 Euro değeri arasında kalan, ticari nitelik taşımayan kişisel eşyalar için işlemler, hızlı kargo operatörleri tarafından alıcı adına gerçekleştirilebiliyor. Bu durumda ithalat vergileri ve diğer yükümlülükler operatörler tarafından ödeniyor. Ayrıca, gönderi sahibine bildirimin yapıldığı tarihten itibaren operatör firmalar ardiye, müşavirlik veya hizmet bedeli talep edebiliyor.
Yeni düzenlemeyle birlikte posta ve hızlı kargo yoluyla gelen eşyaların gümrük süreçleri çok daha detaylı bir denetime tabi tutulacak. 6’lı GTİP zorunluluğu, ürünlerin doğru beyan edilmesini sağlayarak hem vergi kayıplarının önüne geçmeyi hem de ticarette şeffaflığı artırmayı hedefliyor.