Örgütün Türkiye’yi ele geçirme amacıyla planladığı bu kalkışma, istihbarat birimlerinin zamanında aldığı ihbarlar sayesinde erkene çekilmek zorunda kaldı. Milli İstihbarat Teşkilatı’na (MİT) yapılan önemli bildirimler, darbe planının önceden fark edilmesini sağladı.
Darbe girişimi, ülkenin dört bir yanından gelen vatanseverlerin ve güvenlik güçlerinin kararlı direnişiyle 21 saat gibi kısa bir sürede bastırıldı. Bu sürede 253 kahraman vatandaşımız canını feda ederek şehit düştü, binlerce kişi ise yaralandı. Milletin iradesine karşı yapılan bu saldırı, demokrasiye olan inancı ve kararlılığı bir kez daha ortaya koydu.
15 Temmuz’un planlayıcılarından olan Fetullah Gülen ise yıllardır sürdürdüğü örgüt liderliğinin ardından, 20 Ekim 2024 tarihinde Amerika Birleşik Devletleri’nde hayatını kaybetti. Darbe girişiminin ardından Türkiye, bu hain yapıyla mücadelede kararlılığını sürdürüyor ve demokrasiye sahip çıkıyor. Bugün, 15 Temmuz direnişi ve şehitlerimizin anısına saygı duruşunda bulunuyor, demokrasiye sahip çıkmanın önemini bir kez daha hatırlıyoruz.
Kamuoyuna dini bir yapılanma görüntüsüyle kendisini tanıtan, ancak zamanla devletin en hassas noktalarına sızarak örgütsel bir yapı haline gelen Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ), 15 Temmuz 2016 gecesi Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en karanlık ihanet girişimlerinden birini gerçekleştirdi. Uzun yıllar boyunca çeşitli kurumlara mensuplarını yerleştiren FETÖ, Türk Silahlı Kuvvetleri içerisinde de önemli oranda yapılanarak darbe planını adım adım uygulamaya koydu.
Girişimin Temelleri
FETÖ, daha önce Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Müsteşarı Hakan Fidan’ın ifadeye çağrılması, 17-25 Aralık süreci ve MİT TIR’larının durdurulması gibi operasyonlarla devleti hedef almış, ancak hükümeti geri adım attıramamıştı.
1 Kasım 2015 seçimlerinde AK Parti’nin tek başına iktidara yeniden gelmesiyle birlikte, hükümetin Yüksek Askeri Şura (YAŞ) vasıtasıyla ordu içindeki FETÖ mensuplarını tasfiye edeceği netleşmişti.
Bu durum karşısında örgüt, özellikle İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı’nın generallerin de dahil olduğu FETÖ’cü askerler hakkında gözaltı kararları almasıyla paniğe kapıldı ve harekete geçme kararı aldı.
Darbe Hazırlıkları ve Planlama
Örgütün lideri Fetullah Gülen, 19 Mart 2016 tarihinde haki renkli bir cübbe ile kamera karşısına geçerek verdiği mesajla, örgüt içindeki askeri yapılanmaya darbe çağrısında bulundu. Bu çağrının ardından, yurtiçinde ve yurtdışında çeşitli toplantılar organize edildi. Aralık 2015’ten itibaren ABD’ye gidip gelen örgüt yöneticileri, Pensilvanya’daki çiftlikte Gülen’le darbe planını masaya yatırdı.
6-9 Temmuz 2016 tarihlerinde Ankara’daki Konutkent’te yer alan bir villada yapılan toplantılar, darbe planının detaylandırıldığı son aşamayı oluşturdu. Bu toplantılara FETÖ’nün sözde TSK imamı Adil Öksüz başkanlık ederken, darbenin yönetileceği Akıncı Üssü’nde daha sonra yakalanan sivil imamlar ve bazı eski yüksek rütbeli subaylar da katıldı. 11 Temmuz’da darbenin son onayını almak üzere Adil Öksüz ve Kemal Batmaz ABD’ye gitti. Gülen’den yeşil ışık alındıktan sonra, darbe tarihi 16 Temmuz saat 03.00 olarak belirlendi.
Kritik İhbar ve Planın Deşifre Olması
Darbe girişimine saatler kala, Kara Havacılık Komutanlığı’nda görevli bir binbaşı MİT’e giderek önemli bir ihbarda bulundu: FETÖ mensubu askerler, MİT Müsteşarı Hakan Fidan’ı alıkoyma planı yapıyordu. Bu kritik bilgi, MİT tarafından dönemin Genelkurmay 2. Başkanı Orgeneral Yaşar Güler’e iletildi ve süreç hızla Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hulusi Akar’a taşındı.
Akar, derhal hava sahasının kapatılması ve havadaki araçların üslerine dönmesi emrini verdi. Aynı zamanda, tankların birlik dışına çıkmaması için önlemler alınmasını sağladı. Bu gelişmeler FETÖ’cülerin elindeki planın deşifre olmasına neden oldu ve darbenin başlama saati 15 Temmuz 20.30’a çekildi.
Genelkurmay Başkanlığı’nda İlk Müdahale
Saat 21.00’de Orgeneral Akar’a darbe bildirisini ileten Tümgeneral Mehmet Dişli, onu ikna edemeyince, hazır bekleyen darbeci ekip devreye girdi. Akar, darbeci subaylar tarafından alıkonuldu. Aynı zamanda Ankara’da kritik noktaların kontrol altına alınması için Polatlı’dan zırhlı araçlar yola çıkarıldı.
MEDAS (Mesaj ve Evrak Dağıtım Sistemi) üzerinden sözde sıkıyönetim emri ve atama listeleri birliklere gönderildi. Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Salih Zeki Çolak’ın koruma astsubayı Bülent Aydın, Genelkurmay Karargahı’nda darbeciler tarafından şehit edildi. Aydın, 15 Temmuz’un ilk şehidi oldu.
Medyaya İlk Yansımalar ve Direnişin Başlangıcı
Darbe teşebbüsüne dair ilk görüntüler, 22.28 itibarıyla televizyonlara yansımaya başladı. İstanbul Boğazı’ndaki köprülerde askerlerin yolu kapattığı bilgisi son dakika olarak ekranlara düştü. Dönemin Başbakanı Binali Yıldırım, 23.02’de NTV’ye bağlanarak darbe girişimini resmen duyurdu ve halkı direnişe çağırdı. 23.05’te Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, girişime ilişkin soruşturma başlattı.
Bombardıman ve Direnişin Simgeleri
Darbeci pilotlar Gölbaşı’ndaki Emniyet Havacılık Daire Başkanlığı ve Özel Harekat Daire Başkanlığı’nı hedef aldı. Bu saldırılarda çok sayıda polis şehit oldu. MİT kampüsü de helikopterlerden açılan ateşe maruz kaldı. Saat 00.24’te Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, CNN Türk’e bağlanarak halkı meydanlara çağırdı. Bu çağrı, darbenin seyrini değiştiren tarihi bir dönüm noktası oldu.
Şehit Halisdemir ve Akıncı Üssü
Darbeci general Semih Terzi, Diyarbakır’dan bordo berelilerle birlikte Etimesgut’a indi. Komutanı Zekai Aksakallı’nın talimatıyla, emir astsubayı Ömer Halisdemir, Terzi’yi Gölbaşı’ndaki karargahta vurarak etkisiz hale getirdi.
Ancak Halisdemir, darbeciler tarafından şehit edildi ve direnişin simgesi haline geldi. Aynı saatlerde darbeciler, TBMM ve TÜRKSAT tesislerini hedef aldı. Meclis’e atılan bombalar sonucu çok sayıda kişi yaralandı, TÜRKSAT’a yönelik saldırılarla yayınlar kesilmeye çalışıldı.
Erdoğan’ın Dönüşü ve Darbenin Kırılması
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı taşıyan ATA uçağı İstanbul Atatürk Havalimanı’na iniş yaptı. Erdoğan’ı karşılayan binlerce vatandaş, kararlı bir şekilde direnişini sürdürdü. Sabah saatlerine gelindiğinde, TBMM ikinci kez bombalandı. Cumhurbaşkanlığı Külliyesi çevresine atılan bombalarla 15 kişi şehit edildi. Gözaltılar başladı; Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, darbe planlayıcıları hakkında yakalama kararları çıkardı.
Saat 08.26’da Orgeneral Akar Akıncı Üssü’nden kurtarılarak Çankaya Köşkü’ne götürüldü. Darbecilerin kontrolündeki uçakların kalkışını engellemek için Akıncı Üssü’nün pisti bombalandı. Başbakan Binali Yıldırım, saat 12.57’de yaptığı basın toplantısıyla, darbe girişiminin bastırıldığını kamuoyuna duyurdu. Böylece 21 saat süren direnişin sonunda Türkiye, demokrasiye sahip çıktı.
Kanlı Bilanço ve Tarihi Sonuç
15 Temmuz gecesi FETÖ mensuplarının girişiminde 253 vatandaş şehit oldu. Yaklaşık 9 bin askerin kullanıldığı darbe girişiminde; 35 savaş uçağı, 37 helikopter, 74 tank, 246 zırhlı araç ve 4 bine yakın hafif silah kullanıldı.
Fetullah Gülen’in Ölümü
FETÖ’nün kurucusu Fetullah Gülen, 1960’larda İzmir Kestanepazarı’nda başlattığı örgütlenmeyi, 1999’da ABD’ye kaçarak uluslararası boyuta taşıdı. Pensilvanya’daki çiftliğinde onlarca yıl boyunca örgütünü yönetti.
Türkiye’nin hakkında hazırladığı 7 ayrı dosyada toplam 27 suç isnadı bulunmasına rağmen ABD, Gülen’in iadesi konusunda adım atmadı. 20 Ekim 2024’te ABD’nin Pennsylvania eyaletindeki bir hastanede ölen Gülen’in ölümü, Amerikan Dışişleri Bakanlığı tarafından Türk yetkililere resmen bildirildi.