İstanbul’da bir satış danışmanı olarak görev yapan bir çalışanın, bedelli askerlik sürecinde yaşadığı iş hukuku kaynaklı uyuşmazlık, önemli bir yargı kararıyla sonuçlandı. Söz konusu karar, yalnızca davacı için değil, bedelli askerlikten yararlanan ya da yararlanmayı planlayan binlerce çalışan açısından da emsal teşkil edebilecek nitelikte.
Olayın merkezinde, bedelli askerlik uygulamasından faydalanarak askerlik görevini kısa sürede tamamlayan bir çalışanın işvereniyle yaşadığı anlaşmazlık yer alıyor. İşçi, bedelli askerlik nedeniyle işinden kısa süreli ayrılmış, ardından da işine geri dönmeyi talep etmişti. Ancak bu süreçte işverenin takındığı tavır ve uyguladığı prosedürler, çalışan tarafından hukuka aykırı bulundu ve konu yargıya taşındı.
Yerel mahkemede başlayan yargı süreci, daha sonra istinaf mahkemesine taşındı. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen karar ise bu tarz durumlarda izlenecek hukuki yolu netleştiren önemli bir içtihat oluşturdu. Mahkeme, bedelli askerlik yapan işçilerin haklarının korunması gerektiğini vurguladı ve işverenin keyfi uygulamalarla çalışanı mağdur edemeyeceğine hükmetti.
Kararda, bedelli askerlik uygulamasının da zorunlu askerlik kapsamına girdiği, dolayısıyla çalışanların askerlik dönüşü işe iade haklarının geçerli olduğu belirtildi. Ayrıca işçinin askerlik hizmeti nedeniyle işe ara vermesinin, iş akdinin feshi için geçerli bir sebep teşkil etmeyeceği açıkça ifade edildi.
Bu karar, özellikle özel sektörde çalışan ve bedelli askerlik nedeniyle kısa süreli askeri hizmet yapan binlerce kişiyi yakından ilgilendiriyor. Uzmanlara göre bu içtihat, benzer durumda olan çalışanların haklarını güvence altına alırken, işverenlerin de yasal sınırlar içinde hareket etmesini zorunlu kılacak.
İstanbul’daki bu emsal nitelikteki karar, bedelli askerlik yapan çalışanlar ile işverenler arasındaki hukuki sınırları netleştirmesi açısından büyük önem taşıyor. Bu tür davalarda alınan kararların, ilerleyen süreçte daha geniş kapsamlı yasal düzenlemelere de zemin hazırlayabileceği belirtiliyor.
İstanbul’da zincir bir giyim mağazasında satış danışmanı olarak çalışan Gökhan A., 2019 yılında bedelli askerlik yapmak amacıyla işinden istifa etti. O dönemde 4.400 TL maaşla çalışan işçi, işverenden 20 bin TL tutarında kıdem tazminatı talebinde bulundu. Ancak işveren bu talebi kabul etmedi ve tartışma kısa sürede yargıya taşındı.
İşveren: İş Kaybı Yok, Ücretsiz İzin Veriyoruz
İşveren, Gökhan A.’nın işten ayrılmasına gerek olmadığını, 21 günlük askerlik süresi boyunca kendisinin ücretsiz izinli sayılabileceğini ifade ederek, kıdem tazminatı ödemeyi reddetti. İşçi ile işveren arasında anlaşmazlık çözülemeyince konu İstanbul İş Mahkemesi’ne taşındı.
İlk Karar: Kıdem Tazminatına Ret
İstanbul İş Mahkemesi, bedelli askerliğin asıl amacının işçinin işini kaybetmeden askerlik hizmetini yerine getirmesi olduğunu belirtti. Mahkeme, çalışanın 21 gün boyunca ücretsiz izinli sayılabileceğine dikkat çekerek, kıdem tazminatı talebini reddetti.
İstinaf Mahkemesi’nden Dönüm Noktası: Yerel Mahkeme Kararı Bozuldu
Mahkemenin kararına itiraz eden işçinin avukatı dosyayı İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi’ne taşıdı. İstinaf incelemesi sonucunda Hukuk Dairesi önemli bir karar vererek, yerel mahkemenin hükmünü geçersiz saydı.
İstinaf Mahkemesi, bedelli askerlik yapan işçilerin de muvazzaf askerlik görevini yerine getirdiğini vurguladı. Mevcut yasal düzenlemelerde bedelli askerlik süresi boyunca işçilerin ücretsiz izinli sayılabileceği belirtilse de, bunun işçinin kıdem tazminatı hakkını ortadan kaldırmadığına hükmetti.
Mahkeme: Bedelli Askerlik de Muvazzaf Hizmettir
Hukuk Dairesi, kıdem tazminatının ödenmesini gerektiren nedenlerden birinin muvazzaf askerlik olduğunu hatırlatarak, bedelli askerliğin de bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Bu doğrultuda, istifa eden çalışanın kıdem tazminatı alma hakkının doğduğuna kanaat getirdi ve yerel mahkemenin kararını bozarak dosyayı yeniden görülmesi için ilgili mahkemeye gönderdi.
Avukat Görüşü: Bedelli Askerlik Kıdem Tazminatı Hakkı Doğurur
Davacı işçinin avukatı Cemil Albayrak, kararın bedelli askerlik yapacak binlerce çalışanı yakından ilgilendirdiğini ifade etti. Albayrak, “Kıdem tazminatına hak kazandıran durumlardan biri olan muvazzaf askerlik, bedelli askerlikte de geçerlidir. Bu nedenle, askerlik nedeniyle işinden ayrılan kişi kıdem tazminatına hak kazanır” dedi. İstinaf mahkemesinin bu kararı, işverenler ile bedelli askerlik yoluyla askerlik görevini yerine getirmek isteyen çalışanlar arasındaki benzer uyuşmazlıklar için yol gösterici olacak nitelikte.