Bakanlık tarafından yapılan bilgilendirmede, “tavsiye edilen tüketim tarihi” ile “son tüketim tarihi” arasındaki farkın özellikle vurgulandığı belirtildi. Açıklamada, tavsiye edilen tüketim tarihi (TETT) geçmiş ürünlerin uygun koşullar sağlandığı sürece satışına izin verilebileceği ifade edilirken, son tüketim tarihi (STT) geçen ürünlerin satışının ise kesin şekilde yasak olduğu hatırlatıldı.
Raflarda Yeni Dönem: Tarihi Geçen Her Ürün Yasak Değil
Yeni düzenlemeye göre, TETT’si geçmiş ürünler marketlerin normal raflarında yer alamayacak. Bu ürünler, tüketicilerin kolayca fark edebileceği biçimde diğer gıdalardan ayrıştırılacak ve özel olarak oluşturulan ayrı reyonlarda satışa çıkarılacak. Böylece hem gıda israfının azaltılması hem de tüketicinin daha şeffaf şekilde bilgilendirilmesi hedefleniyor.
Bakanlıktan Kritik Uyarı: Bu Tarihlere Dikkat
Yetkililer, özellikle ambalajlı ve dayanıklı gıda ürünlerinde tavsiye edilen tüketim tarihinin, ürünün tamamen bozulduğu anlamına gelmediğine dikkat çekiyor. Ürünün tat, koku, renk veya doku gibi özelliklerinde değişim yaşanabilse de, uygun muhafaza koşulları sağlandığında bazı ürünlerin belirli bir süre daha tüketilebileceği ifade ediliyor. Ancak son tüketim tarihi bulunan ürünlerde durumun farklı olduğu, bu tarihin aşılması halinde insan sağlığı açısından risk oluşabileceği belirtiliyor.
Son Tüketim Tarihi ile Tavsiye Edilen Tarih Karıştırılmayacak
Yeni uygulamayla birlikte marketlerin, TETT’si geçmiş ürünleri açık şekilde etiketlemesi ve ayrı bölümlerde satışa sunması zorunlu hale gelecek. Denetimlerin de sıklaştırılacağı öğrenilirken, kurallara aykırı hareket eden işletmelere idari yaptırımlar uygulanabileceği kaydedildi.
Tarihi Geçen Ürün Satan İşletmelere Ağır Yaptırım
Bakanlığın attığı bu adımın, hem ekonomik kayıpların önüne geçmesi hem de milyonlarca tonluk gıda israfının azaltılmasına katkı sağlaması bekleniyor. Aynı zamanda tüketicilerin ürün tercihlerini daha bilinçli yapabilmesi için marketlerde daha şeffaf bir satış düzeni oluşturulması amaçlanıyor.
Marketlerde Ayrı Reyon Şartı Başlıyor
Türkiye’de gıda israfını azaltmaya yönelik yürütülen çalışmalar kapsamında, uzun raf ömrüne sahip ürünlerde kullanılan “tavsiye edilen tüketim tarihi” ile çabuk bozulabilen ürünlerde yer alan “son tüketim tarihi” arasındaki farklara ilişkin tartışmalar netlik kazandı. Özellikle un, çay, makarna, pirinç, bulgur ve kahve gibi dayanıklı gıda ürünlerinin satış koşullarıyla ilgili yeni düzenlemeler dikkat çekti.
Çöpe Gitmeyecek Ama Her Ürün de Satılamayacak
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, son tüketim tarihi (STT) geçmiş ürünlerin satışının kesinlikle yasak olduğu vurgulanırken, tavsiye edilen tüketim tarihi (TETT) geçmiş bazı ürünlerin ise belirli kurallar çerçevesinde satışa sunulabileceği bildirildi. Konuyla ilgili olarak gıda satışı yapan işletmelerin bağlı bulunduğu esnaf birlikleri ve odalara da gerekli bilgilendirmelerin yapıldığı ifade edildi.
Yayınlanan genelgede, son tüketim tarihinin özellikle mikrobiyolojik açıdan hızlı şekilde bozulabilen ve insan sağlığı açısından kısa sürede risk oluşturabilecek ürünler için geçerli olduğu belirtildi. Süt, peynir, et ve benzeri hassas gıdaların bu kapsamda değerlendirildiği, belirtilen tarihten sonra bu ürünlerin tüketilmesinin sağlık açısından ciddi tehlikeler oluşturabileceği kaydedildi.
TETT Geçti Diye Korkmayın! Asıl Risk STT’de
Bakanlık açıklamasında, tavsiye edilen tüketim tarihinin ise farklı bir anlam taşıdığına dikkat çekildi. TETT’nin, ürün uygun şartlarda muhafaza edildiği sürece gıdanın kalite özelliklerini koruyabildiği süreyi ifade ettiği belirtildi. Bu tarihin; ürünün tazeliği, aroması, kokusu ve lezzeti gibi duyusal özellikleri esas alınarak belirlendiği, dolayısıyla doğrudan bir gıda güvenliği kriteri olmadığı ifade edildi.
Öte yandan, son tüketim tarihi geçmiş ürünlerin market raflarında veya satış noktalarında tespit edilmesi durumunda işletmelere idari para cezası uygulanacağı ve söz konusu ürünlere el konulacağı da açık şekilde hatırlatıldı. Yetkililer, bu konuda denetimlerin aralıksız sürdürüleceğini belirtti.
Tavsiye edilen tüketim tarihi geçmiş ürünlerin satışına ilişkin ise belirli kurallar getirildi. Buna göre, bu ürünlerin öncelikle işletme tarafından kontrol edilerek tüketime uygun olup olmadığının değerlendirilmesi gerekiyor. Ayrıca söz konusu ürünlerin diğer gıdalardan açık biçimde ayrılması, tüketicinin kolayca görebileceği şekilde bilgilendirme yapılması ve yalnızca özel olarak oluşturulan ayrı reyonlarda satışa sunulması şart koşuluyor.
Bakanlık Düğmeye Bastı: Denetimler Sıkılaşıyor
Bakanlık tarafından 81 ilin müdürlüklerine gönderilen talimatta, gerçekleştirilecek resmî kontroller sırasında mevzuata aykırı şekilde satışa sunulduğundan şüphe edilen ürünlerden numune alınabileceği belirtildi. Yapılacak incelemeler sonucunda ürünlerin gıda güvenliği açısından uygunluğunun doğrulanacağı, kurallara aykırı hareket eden işletmelere ise gerekli yaptırımların uygulanacağı ifade edildi. Yetkililer, yapılan düzenlemelerin temel amacının hem tüketici sağlığını korumak hem de güvenli durumdaki gıdaların çöpe gitmesini önleyerek gıda israfını azaltmak olduğunu vurguladı.