Türkiye’de artan ekonomik sıkıntılar ve döviz kuru dalgalanmaları, özellikle konut piyasasında büyük bir etki yaratıyor. Hükümetin konut kiralarında yüzde 25’lik bir artış sınırı getirmesi, piyasada dengeleri koruma amacı taşıyordu. Ancak son zamanlarda yaşanan bir gelişme, bu sınırın kaderini belirleyebilir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 54. Hukuk Dairesi, bir dava üzerine verdiği kararla, kiracıları ve ev sahiplerini yakından ilgilendiren bir noktaya parmak bastı. Mahkeme, yüzde 25’lik kira artış sınırının hakkaniyete uygun olmadığına karar verdi. Bu karar, Türkiye’nin şu anki ekonomik koşullarını da dikkate alarak, mevcut kira artış limitlerinin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor.
Gerçek Gündem’de Ökkeş Taşkın tarafından yapılan habere göre, bu sürecin başlangıcı İstanbul’un Eyüpsultan ilçesinde bir ev kiralaması ile oldu. 2019 yılında evi kiralayan kiracı, 2021 yılında kira tutarını yasal artış oranlarına göre güncelledi. Ancak, ev sahibi bu artışın, site içerisindeki diğer evlerin kira değerlerinin altında kaldığını iddia ederek, durumu mahkemeye taşıdı.
Yerel mahkeme ilk etapta, ev sahibinin kira uyarlama artışı talebini reddetti. Fakat, bu karar üzerine ev sahibinin istinaf mahkemesine başvurmasıyla durum değişti. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 54. Hukuk Dairesi, yerel mahkemenin kararını bozarak, yüzde 25’lik kira artış sınırının adil olmadığına hükmetti.
Bu karar, Türkiye’nin konut piyasasında yeni bir dönemin habercisi olabilir. Kiracılar ve ev sahipleri arasındaki kira artış oranları konusunda belirsizlikler ve tartışmalar artabilir. Yüzde 25’lik kira artış sınırının kaldırılmasının, piyasadaki dengeler üzerindeki etkileri ve kiracıların yaşam standartları üzerindeki potansiyel sonuçları, önümüzdeki dönemde daha da netleşecektir.
Kararda, şu ifadelere yer aldı:
“Her somut olayın özelliğine göre, uyarlama istenen taşınmazın mevcut durumunun dikkate alınması gerektiği, yerel mahkemece uyarlama davalarında uygulanması gereken kurallar, belirtildiği şekilde tek tek ortaya konularak ve konularında uzman üç kişilik bilirkişi kurulundan, tüm bu veriler, kiralananın niteliği, kullanma alanı, konumu, bölgedeki kira parasını da etkileyecek normalin üstündeki imar ve ticaret değişiklikleri, emsal kira paraları, vergi ve amortisman giderlerindeki artışlar, döviz kurlarındaki ani ve aşırı iniş ve çıkışlar ile ülkeyi sarsan ciddi ekonomik kriz veya doğal afetlere bağlı ödeme esaslarının yeniden düzenlenmesini gerektirecek olayların varlığı araştırılıp değerlendirilmek suretiyle bir rapor alınarak hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerektiği olduğundan bahisle hakkaniyete uygun hüküm kurulması gerektiği ifade edilmiştir.”
“Kira tespit davası açmak için normalde 5 yıllık süre gerekli”
Mahkemenin, iktidarın, konut kiralarına getirdiği azami yüzde 25 artış getiren düzenlemesini ‘yok sayan’ kararını değerlendiren avukat Özgür Kip, “Kira tespit davası açmak için normalde 5 yıllık süre gerekli. Ancak burada mahkeme tarafından ülkenin içinde bulunduğu ekonomik kriz ve enflasyonla oluşan değer kaybının tespiti istenmiştir. Bilirkişiden istenen bu rapor doğrultusunda mahkemenin karar vermesi istenmiştir” dedi.
“Yani mahkeme bu kararı ile yüzde 25’lik kira sınırının önüne geçmiştir”
“Kira anlaşmazlığında ülkenin içinde bulunduğu ekonomik şartlar, yani enflasyon, kur ve doğal afet gibi olağanüstü durumlarla davanın koşulları gerçekleşmiş ise, bu karar emsal teşkil etmektedir” diyen avukat Kip, “Kira uyarlamasında bu şartlar oluşmuşsa hali hazırda yüzde 25’lik kira sınırı uygulanmaz. Yani mahkeme bu kararı ile yüzde 25’lik kira sınırının önüne geçmiştir” diye konuştu.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın her fırsatta ‘Nas’la ilişkilendirdiği düşük faiz istemi ve ‘Faiz sebep, enflasyon sonuç’ tezi sonrası Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), politika faizini Mayıs ayındaki seçimlerden önce yüzde 8,50’ye kadar indirmişti. Enflasyon, kur krizi ve TL’nin değer kaybetmesi kiralarda fahiş artışlara neden oldu.
Bu gelişmeler sonrası 1 Temmuz 2022 tarihinden itibaren 1 yıl süreyle kira artış oranlarına yüzde 25 sınırı getirildi. Ancak yaşanan ekonomik krizin daha da büyümesi sonrası kira artış oranlarında yüzde 25 sınırı, 2 Temmuz 2023’ten itibaren 2 Temmuz 2024 tarihine kadar bir yıl süreyle yeniden uzatıldı.