Türkiye’de Gelire Göre Yeni Vergi Sistemi

Türkiye’de son dönemlerde gündeme gelen ‘gelire göre vergi’ sistemi, dolaylı vergilerin oransal olarak yüksek, dolaysız vergilerin ise nispeten daha düşük olduğu bir yapıyı değiştirmeyi hedefliyor. Bu durum, sosyal adalet ilkesi açısından düşük gelirli bireylerin daha az vergilendirilmesini amaçlıyor.

Türkiye’de Dolaylı Vergi Oranları

1990-2023 yılları arasında dolaylı vergi yükü oranları genel olarak yükselme eğilimi gösterdi. 2023 yılı ocak-ağustos döneminde KDV ve ÖTV’nin toplam vergi gelirlerindeki payı %65 olarak gerçekleşti. Dolaylı vergiler; KDV, ÖTV, Banka ve Sigorta Muamele Vergisi, Özel İletişim Vergisi, Damga Vergisi ve Gümrük Vergisi’ni kapsarken, dolaysız vergiler ise gelir ve kazanç üzerinden alınan Gelir Vergisi, Kurumlar Vergisi ve mülkiyet üzerinden alınan Veraset ve İntikal Vergisi, Emlak Vergisi ve MTV’yi içeriyor.

OECD Ülkeleri ile Karşılaştırma

Türkiye’nin dolaylı vergi oranları OECD geneline göre yüksek. Türkiye’de gelir, kâr ve sermaye gelirlerinden alınan vergilerin payı sadece %5.5 iken, OECD ortalaması %11.2’dir. Özellikle Norveç ve ABD’de bu oranlar Türkiye’ye göre daha yüksektir.

Hükümetin Yeni Vergi Sistemi Planı

2024-2026 Orta Vadeli Program’da (OVP), hükümetin yeni vergi sistemiyle ilgili planları yer alıyor. Bu planlar, vergi kanunlarının adalet, eşitlik ve öngörülebilirlik ilkeleri çerçevesinde güncellenmesini, dolaysız vergilerin oransal ağırlığının artırılmasını ve vergilendirmeye yönelik mekanizmaların güçlendirilmesini kapsıyor. Ayrıca, e-defter ve e-belge uygulamalarının yaygınlaştırılması da hedefler arasında.

Neler Planlanıyor?

Dolaysız vergilerin oransal payının artırılması, gelir düzeyi düşük olanlardan daha az, yüksek gelirli bireylerden ise daha fazla vergi alınması öngörülüyor. Kayıt dışılıkla mücadele ederek vergi gelirlerinin artırılması, dijital veri kullanımı ve tahakkuk-tahsilat oranlarını artırma gibi tedbirler de planların içerisinde yer alıyor.