Sahte Yorum Operasyonu: Tüketiciyi Kandırana Dev Ceza

Tüketici Başvuru Merkezi Onursal Başkanı ve İstanbul Çevre Konseyi Yönetim Kurulu Üyesi Aydın Ağaoğlu, online platformlarda “fake hesap” kullanılarak oluşturulan yapay yorumlara karşı vatandaşları dikkatli olmaya çağırıyor. Ağaoğlu’na göre kötü niyetli kişiler veya firmalar, sahte profiller aracılığıyla ürün ya da hizmet hakkında gerçeği yansıtmayan olumlu yorumlar paylaşarak tüketicileri yanıltıyor. Bu tür manipülatif içerikler, özellikle indirim dönemlerinde daha sık görülüyor.

Ağaoğlu, tüketicilerin satın alma kararını etkileyen bu aldatıcı yorumların, hem etik dışı hem de yasal olarak suç teşkil ettiğini hatırlatıyor. Mevzuata göre, gerçeğe aykırı beyanlar ve sahte kullanıcı yorumlarıyla tüketiciyi kandıran kişi veya işletmelere 86 bin TL’den başlayıp 860 bin TL’ye kadar yükselen idari para cezaları uygulanabiliyor.

Uzmanlar, tüketicilerin çevrimiçi alışverişlerde yorumları değerlendirirken daha dikkatli olması gerektiğini, özellikle benzer kalıplarla yazılmış, kullanıcı geçmişi olmayan veya çok kısa sürede peş peşe paylaşılmış yorumların şüpheyle karşılanması gerektiğini vurguluyor. Ayrıca yalnızca yorumlara değil, satıcının güvenilirliğine, ürün açıklamalarının tutarlılığına ve iade koşullarına da önem verilmesi öneriliyor.

Ticaret Bakanlığı’nın 2023 yılında yürürlüğe koyduğu Tüketici Değerlendirmeleri Hakkında Kılavuz, çevrim içi alışveriş platformlarında sahte yorumlara yer veren işletmeler ile satıcıları ciddi yaptırımlarla karşı karşıya bırakıyor. Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Ağaoğlu, tüketicilerin en fazla yanıltıldığı noktanın “Ben aldım, kullandım, çok memnun kaldım” gibi ifadelerle yazılmış fakat gerçekte ürünü hiç kullanmamış sahte hesapların oluşturduğu yorumlar olduğunu belirtti. Bu tür şüpheli değerlendirmelerin ekran görüntülerinin alınarak Reklam Kurulu’na iletilmesinin büyük önem taşıdığını vurguladı.

Yalancı İndirim ve Sahte Ürün Tehlikesi

Ağaoğlu, özellikle Kasım indirim döneminde replika (taklit) ürünlerin, sahte kampanyaların ve aldatıcı indirimlerin sıkça görüldüğüne dikkat çekti. Mevzuata göre indirim kampanyalarında ürünün fiyatı, geriye dönük 10 gün içerisindeki en düşük satış fiyatı üzerinden belirlenmek zorunda. Bu nedenle bir ürün son 10 gün içinde 500 liradan satılmışsa, fiyat etiketi üzerine 1000 lirayı yazıp üstünü çizerek yeniden 500 liraya indirmiş gibi göstermek yasadışı kabul ediliyor. Ağaoğlu, bu tür uygulamaların “yanıltıcı ilan” kapsamına girdiğini ve cezai yaptırımları bulunduğunu hatırlattı.

Sahte Yorumlarda Artış

Ağaoğlu, çevrim içi platformlarda tüketicileri kandırmayı amaçlayan sahte yorumların giderek arttığını, özellikle “fake” hesaplardan yapılan övgü dolu değerlendirmelerin tüketicilerin algısını manipüle etmek için kullanıldığını ifade etti. Bu tür yorumların gerçek kullanıcıya ait olmadığının bilinmesi gerektiğini, tüketicilerin bilmedikleri veya güvensiz satıcılardan alışveriş yapmadan önce mutlaka araştırma yapmalarını tavsiye etti.

Ağaoğlu, tanınmış ve köklü e-ticaret platformlarında dahi zaman zaman sahte ürün gönderimi veya aldatıcı indirimlerle karşılaşılabildiğini belirterek tüketicilerin dikkatli olması gerektiğini söyledi. Ayrıca, Alo 175 Tüketici İhbar Hattı’nın 7/24 hizmet verdiğini ve “Reklam Kurulu Şikayet” araması yapıldığında karşılarına çıkan resmi site üzerinden görsel veya video ekleyerek şikayet gönderebileceklerini hatırlattı.

Kavurmalı Pide Vakası

Son günlerde sosyal medyada gündem olan bir olayı örnek gösteren Ağaoğlu, bir tüketicinin çevrim içi sipariş verdiği kavurmalı pidenin üzerine et parçaları yerine et suyuna batırılmış küçük ekmek parçalarının konulduğunu tespit ettiğini belirtti. Tüketicinin durumu videoya çekerek kayıt altına aldığını söyleyen Ağaoğlu, bu tür görsel delillerin de Reklam Kurulu’na gönderilebileceğini ve incelenmesi hâlinde yaptırım uygulanmasının mümkün olduğunu ifade etti.

Aldatılan Tüketicinin Hakları

Ağaoğlu, uğradığı zarar 149 bin liranın altında kalan tüketicilerin Tüketici Hakem Heyetlerine e-Devlet üzerinden başvurabileceğini hatırlattı. Başvurular sırasında, mağduriyetin maddi kısmına ek olarak makul tutarda manevi tazminat talep etme hakkının da bulunduğunu belirtti. Örnek olarak, 360 liralık bir pide siparişinde kandırılan bir tüketicinin, yaşadığı mağduriyet nedeniyle 3.600 lira manevi tazminat isteyebileceğini söyledi. Yargıtay’ın son kararlarına göre, parasal sınırların altında kalmak koşuluyla Hakem Heyetlerinin manevi tazminat talebini de değerlendirebildiğini vurguladı.

Şüpheli Yorumların Şikayet Edilmesi

Tüketicileri yanıltıcı görünümdeki yorumlarda dikkatli olmaya davet eden Ağaoğlu, şüpheli veya aşırı övgü içeren değerlendirmelerin ekran görüntülerinin alınarak Reklam Kurulu’na gönderilmesini önerdi. Ayrıca satıcıların veya platformların eleştirel yorumları silmelerinin de yasak olduğunu; böyle bir durumda tüketicilerin yine Reklam Kurulu’na şikayet haklarını kullanabileceklerini ifade etti.

Ağaoğlu, yapılan haksız ticari uygulamaların 86 bin liradan başlayıp 860 bin liraya kadar yükselen idari para cezalarına yol açabileceğini, aldatıcı ticari ilanların ise mecra ve kapsamına göre milyonlarla ifade edilen cezalara tabi olabileceğini de aktardı.

Tüketicilerin kendi güçlerinin farkına varması gerektiğini söyleyen Ağaoğlu, asıl sorunun tüketiciyi ilgilendirdiğini ve bu nedenle hakların korunması konusunda duyarlılık gösterilmesi gerektiğini vurguladı. Tüketicilerin bilinçli davranarak şüpheli durumlarda ekran görüntüsü veya video kaydıyla Reklam Kurulu’na başvurabileceklerini, ayrıca Tüketici Hakem Heyetlerine başvurarak uğradıkları zararların iadesini ve gerekirse manevi tazminat talep edebileceklerini belirtti.