Kuru Yemişte Kriz: Misafirlik İkramı Lüks Oldu

Piyasada Antep fıstığının kilosu 1.700 TL’ye kadar çıkarken, cevizin kilosu ise 1.000 TL sınırını aştı. Bu rakamlar, dar gelirli vatandaş için kuru yemişin erişilmesi zor bir ürün haline geldiğini gösteriyor. Böylece tüketiciler, kuruyemiş almak yerine temel gıda ürünlerine yönelmek zorunda kalıyor.

Sektör Temsilcilerinden Uyarı: Sorun İthalat ve Kuraklıkta

Sektör temsilcileri, fiyatların bu denli artmasının ardında birkaç temel sebep olduğuna dikkat çekiyor. Öncelikle kuraklık ve iklim değişikliğinin üretimi ciddi biçimde olumsuz etkilediği belirtiliyor. Yeterli yağışın olmaması ve tarımsal verimliliğin düşmesi, ürün arzında daralmaya yol açıyor.

Diğer yandan döviz kurlarındaki yükseliş, ithalat maliyetlerini katlıyor. Türkiye’nin bazı kuru yemiş türlerinde ithalata bağımlı olması, fiyatların doğrudan yukarı çekilmesine neden oluyor. İthalat politikalarının yetersizliği ve yüksek gümrük vergileri de sektördeki sorunları derinleştiriyor.

Yerli Üretim Tek Çare

Uzmanlar, tüketicinin tekrar uygun fiyatlarla kuru yemişe ulaşabilmesi için en kalıcı çözümün yerli üretimi artırmak olduğunu vurguluyor. Tarımsal desteklerin artırılması, çiftçilere teşvik sağlanması ve modern tarım tekniklerinin yaygınlaştırılmasıyla maliyetlerin düşürülebileceği ifade ediliyor.

Ayrıca üretici birlikleri, sadece üretim değil, depolama ve lojistik süreçlerde de iyileştirmeler yapılması gerektiğini belirtiyor. Böylece hem ürün kaybı en aza indirilecek hem de fiyat dalgalanmaları kontrol altına alınabilecek.

Vatandaşın Talebi: Uygun Fiyat

Tüm bu gelişmeler karşısında tüketicinin en büyük beklentisi, kuru yemişin yeniden makul fiyatlarla ulaşılabilir olması. Çünkü fındık, ceviz, badem ve Antep fıstığı yalnızca atıştırmalık değil, aynı zamanda besleyici değeri yüksek gıdalar arasında yer alıyor. Sektör temsilcileri ise hükümete ve ilgili kurumlara seslenerek, “Yerli üretime daha güçlü destek verilmezse kuru yemiş raflarda lüks ürün olarak kalmaya devam edecek” uyarısında bulunuyor.

Kuru Yemiş Fiyatları Cep Yakıyor: Vatandaş İçin Lüks Tüketime Dönüştü

Türkiye’de son dönemde hızla artan kuru yemiş fiyatları, vatandaşın bütçesini zorlamaya başladı. Bir dönem misafirliklerin ve özel günlerin vazgeçilmezi olan fındık, fıstık, ceviz ve badem artık pek çok aile için erişilmesi güç birer ürün hâline geldi. Bugün piyasada Antep fıstığının kilogramı 1.700 TL, fındığın 900 TL, yerli cevizin 1.000 TL, bademin ise 1.100 TL civarında satıldığı belirtiliyor.

Ankara Kurukahveciler ve Kuruyemişçiler Odası Başkanı Aytaç Sevimli, fiyatların artışındaki temel nedenleri değerlendirdi. Sevimli’ye göre iklim değişikliğinin yol açtığı kuraklık, döviz kurundaki dalgalanmalar, ithalata bağlı maliyetler ve komisyoncuların etkisi fiyatların katlanmasına yol açıyor.

Kuru Yemiş Artık Herkes İçin Lüks

Sektörde ciddi sorunlar bulunduğunu dile getiren Sevimli, geçmişte kuru yemişin halkın en çok tercih ettiği gıda gruplarından biri olduğunu hatırlattı. “Eskiden vatandaşlarımız çerez olarak özellikle leblebi, çekirdek, fındık ya da karışık kuru yemiş alırdı. Bugün ise kuru yemiş bir lüks tüketim ürünü haline geldi. İnsanlar artık evine sadece temel gıda malzemeleri götürebiliyor. Biz esnaflar bile aynı sıkıntıyı yaşıyoruz. Ben de önceden misafirliğe giderken elim boş gitmez, yanımda mutlaka kuru yemiş götürürdüm. Şimdi ise bunu yapamıyorum. Fiyatların daha da yükseleceğini öngörüyorum.”

Yerli Üretim Desteklenmeli

Fiyat istikrarının sağlanabilmesi için çözüm önerilerini de paylaşan Sevimli, özellikle yerli üretime teşvik verilmesinin kaçınılmaz olduğunu vurguladı. “Bugün ABD’den ülkemize ceviz geliyor. İlginç olan şu ki, ithal ceviz yerli cevize göre daha ucuz. Peki, Türkiye’de yetişen ve kendi topraklarımızdan çıkan ceviz neden daha pahalıya satılıyor? Bunun nedeni yıllar önce yapılan hatalardır. Çiftçi, ürününden kazanç sağlayamadığı için ceviz ağaçlarını kesip mobilyacılara verdi. Halbuki bizim cevizimiz yağ oranı, lezzeti ve besin değerleri açısından yabancı cevizden çok daha üstün. Ama yanlış politikalar yüzünden bugün yabancı ürüne bağımlı hale geldik.”

Aynı durumun badem için de geçerli olduğunu dile getiren Sevimli, yerli bademin fiyatının hem ithal bademe hem de kajuya göre daha yüksek olduğuna dikkat çekti. “Kaju ülkemizde yetişmeyen bir ürün, dolayısıyla dışarıdan almak zorundayız. Ancak kendi yetiştirdiğimiz badem, ithal edilenden daha pahalıya satılıyor. Bu noktada devletimizin mutlaka çiftçiye destek vermesi, tarım politikalarını yeniden gözden geçirmesi ve yerli üretimi teşvik etmesi gerekiyor. Aksi halde fiyatlar hem üreticiyi hem tüketiciyi zorlamaya devam edecek.”

Kuru yemiş fiyatlarındaki artış yalnızca tüketiciyi değil, üreticiyi ve esnafı da olumsuz etkiliyor. Uzmanlara göre bu gidişatı durdurmanın yolu, yerli üretimi desteklemek ve çiftçiyi yeniden güçlü hale getirmekten geçiyor.