Kirada Yeni Dönem: 5 Soruda Neler Değişecek… Tüm Detaylar!

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in “Kira artışında yüzde 25 sınırının devam etmesi için bir sebep görmüyorum” açıklamasıyla, kira düzenlemesinde yeni dönem 2 Temmuz’da başlayacak.

Bu değişiklik ev sahipleri ve kiracıları nasıl etkileyecek? İşte bilmeniz gerekenler:

1- Yüzde 25 Zam Sınırının Sona Ermesiyle Ev Sahipleri Zam Yapacak mı?

Zam sınırı 2 Temmuz’da sona erecek ancak bu tarihte tüm ev sahipleri zam yapmayacak. Çünkü kira artışları “yılda bir kez” ve “sözleşme yenileme döneminde” yapılır.

Örneğin, kira sözleşmesi yenileme dönemi ocak ayı olan bir ev sahibi, zam yapmak için Ocak 2025’i bekleyecektir.

2- Sınırın Kalkması ‘Ev Sahibi İstediği Zammı Yapar’ Anlamına Gelir mi?

Zam sınırının kalkması, ev sahibinin istediği oranı belirleyebileceği anlamına gelmez.

Yeni dönemde kiralar, tıpkı geçmişte olduğu gibi TÜFE’nin (Tüketici Fiyat Endeksi) 12 aylık ortalamasına göre belirlenecek.

Örneğin, TÜİK’in son açıkladığı oran yüzde 59.64, yani yasal oranın iki katından fazla. Temmuz ayında açıklanacak güncel rakam takip edilecek ve bu oran ‘en yüksek’ zam oranı olarak uygulanacak.

Kiracı ve ev sahiplerinin bilmesi gereken önemli bir detay: Yüzde 25 sınırı 1 Temmuz’a kadar geçerli olacak. Yani, sözleşmesini 1 Temmuz’da yenileyenler bir yıl daha yüzde 25 zamlı kira öderken, 2 Temmuz’da yenileyenler enflasyon ortalamasına göre zam yapacak.

3- Dava Süreci Devam Edenler Ne Yapacak?

Son iki yılda kira davaları adliyelerde yoğunluk yarattı.

Kira tespit ve tahliye davaları hukuk sistemi üzerinde ciddi yük oluşturdu. Bu nedenle dava öncesi arabuluculuk şartı getirildi, ancak burada da anlaşma sağlanamayanlar yine mahkemeye başvurdu.

Açılan davaların 2-3 yıl sürmesi nedeniyle birçok ev sahibi ve kiracı hâlâ mahkeme kararını bekliyor. Bu durumda olan kiracılar da güncel yasal zam oranına uymak zorunda. Kiracı, “Zaten davalık durumdayız, yüzde 25 zam yaparım” diyemez. Eğer bu bir kira tespit davası ise, mahkeme güncel kira değerini belirleyecek ve karar kesinleştikten sonra kira zam döneminde TÜFE 12 ay ortalaması dikkate alınacak. (Tarih 1 Temmuz sonrası ise)

4- Düzenlemenin Bitmesi Tahliye Hakkı Verir mi?

Yapılan düzenleme sadece kira zam oranı ile ilgiliydi, sürenin bitmesi yalnızca bu oranın sona erdiği anlamına gelir. Ev sahibi, kiracının koruma kalkanı kalktı düşüncesiyle tahliye talep edemez. Tahliye için haklı bir gerekçe olması gereklidir.

Ev sahibi, kendisinin veya bakmakla yükümlü olduğu birinin ihtiyacı varsa, Borçlar Kanunu’nda belirtilen haklı tahliye sebeplerinden birine dayanarak kiracının tahliyesini talep edebilir. Ancak “ihtiyacım var” diyerek tahliye edilen bir evi, bir başkasına 3 yıl süreyle kiraya veremez. 10 yıl sözleşme uzama süresi dolan kiracı için herhangi bir gerekçe göstermeden tahliye talebinde bulunabilir. Evin satılması durumunda, mülkü alan kişi kendi ikamet edecekse kiracının tahliyesini isteyebilir. Ayrıca, ev sahibinin elinde geçerli bir tahliye taahhüdü varsa da tahliye talep edebilir.

5- Ev Sahibi Yasal Oranı Az Bulursa Ne Yapmalı?

Kira piyasasında sadece kiracılar değil, ev sahipleri de mağdur olabiliyor. Eski kiracılar uygun fiyatlarla otururken, iki yıl boyunca zamların yüzde 25 ile sınırlı kalması kira bedellerinin güncel değerlerin çok altında kalmasına yol açabiliyor. Mülk sahipleri, “TÜFE 12 ay ortalamasına göre artış yapsak bile kira bedeli düşük kalacak” endişesi taşıyor.

Bu durumda olan ev sahipleri, 5 yılı dolduran kiracılarına kiranın yeniden belirlenmesi için tespit davası açabilir. 5 yıldan kısa sürelerde uyarlama davaları da mümkündür, ancak bu davalarda öngörülemeyen mağduriyetin ispat edilmesi gerekiyor. Her iki durumda da dava açmadan önce arabulucuya gitmek yasal bir zorunluluktur. Gayrimenkul hukuku uzmanları, uzun süren dava süreçleri nedeniyle tarafların kendi arasında uzlaşmalarını öneriyor.

Kaynak: Hürriyet