Enerjide Şok Uyarı: Fiyatlar Fırlayabilir

Raporda, mevcut durumun küresel piyasalar üzerinde baskı oluşturduğu ve fiyatların 2022’deki enerji krizinden bu yana görülen en yüksek seviyelere yeniden yaklaşabileceği ifade ediliyor. Dünya Bankası, savaşın uzaması ya da genişlemesi halinde enerji arz güvenliğinin daha da kırılgan hale geleceğini ve bunun da fiyat oynaklığını artıracağını vurguluyor.

Ayrıca analizde, enerji maliyetlerindeki yükselişin yalnızca üretici ülkeleri değil, ithalata bağımlı ekonomileri de ciddi şekilde etkileyebileceği belirtiliyor. Bu durumun enflasyon baskılarını artırması ve küresel ekonomik büyümeyi yavaşlatması olası sonuçlar arasında gösteriliyor.

Dünya Bankası, Orta Doğu merkezli çatışmaların sadece bölgesel değil, küresel ölçekte enerji piyasalarını sarsabilecek bir “fiyat şoku” oluşturma potansiyeli taşıdığı konusunda uyarıda bulunuyor ve önümüzdeki dönemde enerji piyasalarında sert dalgalanmalar yaşanabileceğine işaret ediyor.

Dünya Bankası, Orta Doğu’da yaşanan çatışmaların küresel emtia piyasalarında ciddi bir sarsıntı oluşturduğunu belirterek, özellikle enerji fiyatlarında belirgin bir yükselişin beklendiğini açıkladı. Kurumun değerlendirmelerine göre enerji fiyatlarının bu yıl yaklaşık %24 oranında artması ve böylece 2022’de Rusya-Ukrayna savaşı sonrası görülen seviyelere yeniden yaklaşması öngörülüyor.

Bankanın yayımladığı “Emtia Piyasaları Görünüm Raporu”, küresel emtia fiyatlarının genelinde 2026 yılı içinde yaklaşık %16’lık bir artış yaşanacağını ortaya koyuyor. Bu yükselişin temel nedenleri arasında enerji maliyetlerindeki artış, gübre fiyatlarındaki yükseliş ve bazı kritik metallerde görülen tarihi seviyelere yakın fiyatlamalar yer alıyor.

Hürmüz Boğazı Kaynaklı Riskler

Raporda özellikle Orta Doğu’daki gerilimin petrol arzı açısından ciddi riskler barındırdığı vurgulanıyor. Bölgedeki enerji altyapısına yönelik saldırılar ile dünya petrol taşımacılığının önemli bir bölümünün geçtiği Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek olası aksaklıkların, günlük petrol arzında milyonlarca varillik düşüşlere neden olabileceği ifade ediliyor.

Dünya Bankası ayrıca Brent petrol fiyatlarının 2025 yılında ortalama 69 dolar seviyesinden 2026’da 86 dolara kadar yükselebileceğini tahmin ediyor. Daha olumsuz bir senaryo gerçekleşmesi durumunda ise fiyatların 115 dolar seviyesine kadar çıkabileceği uyarısı yapılıyor.

Gübre ve Tarım Üzerindeki Baskı

Raporda gübre fiyatlarının da ciddi şekilde artacağına dikkat çekiliyor. Özellikle üre fiyatlarındaki hızlı yükselişin etkisiyle gübre maliyetlerinin yaklaşık %31 oranında artmasının beklendiği belirtiliyor. Bu durumun tarımsal üretim maliyetlerini yukarı çekerek çiftçilerin gelirlerini baskılayabileceği ve küresel gıda arzı üzerinde ek bir stres yaratabileceği ifade ediliyor.

Metal Piyasaları ve Küresel Ekonomi

Metaller tarafında ise alüminyum, bakır ve kalay gibi sanayi açısından kritik ürünlerde güçlü talebin etkisiyle fiyatların tarihsel olarak yüksek seviyelere yakın seyrettiği bildiriliyor. Risklerin ise özellikle değerli metallerde daha fazla oynaklığa yol açtığı vurgulanıyor.

Küresel Büyüme ve Enflasyon Etkisi

Dünya Bankası, tüm bu gelişmelerin yalnızca emtia piyasalarıyla sınırlı kalmayacağını, küresel ölçekte enflasyon baskısını artırırken ekonomik büyümeyi de yavaşlatacağını belirtiyor. Özellikle gelişmekte olan ekonomilerde enflasyon oranının 2026 yılında ortalama %5,1 seviyesine yükselmesinin beklendiği, buna paralel olarak büyüme tahminlerinde de aşağı yönlü revizyonlar yapıldığı ifade ediliyor.