Depozito Uygulaması Başladı, Suya Zam Gecikmedi

Ancak çevre odaklı olarak başlatılan bu uygulamanın kısa süre içinde bazı fırsatçılar tarafından farklı şekillerde değerlendirilmesi, tüketicilerin tepkisini beraberinde getirdi. Sistemin yürürlüğe girmesinin üzerinden henüz birkaç gün geçmişken, özellikle zincir marketlerde satılan bazı su ve içecek ürünlerinin fiyatlarında dikkat çeken artışlar yaşandığı iddia edildi. Tüketiciler, depozito uygulaması sayesinde elde edecekleri 1 TL’lik iadenin, ürün fiyatlarına yapılan zamlarla büyük ölçüde etkisiz hale geldiğini savunarak duruma tepki gösterdi.

Vatandaşlar, geri dönüşüm alışkanlığını teşvik etmek amacıyla geliştirilen sistemin hem çevreye katkı sağlayacağını hem de ekonomik açıdan küçük de olsa bir avantaj sunacağını düşünüyordu. Ancak market raflarındaki fiyat değişiklikleri, uygulamanın ilk günlerinde oluşan olumlu havanın kısa sürede yerini hayal kırıklığına bırakmasına neden oldu. Sosyal medyada ve tüketici platformlarında birçok kişi, bazı ürünlerde görülen fiyat artışlarının tesadüf olmadığını öne sürerken, çevreci bir uygulamanın ticari kazanç kapısına dönüştürülmeye çalışıldığını iddia etti.

DOA depozito iade sistemiyle birlikte vatandaşlar boş şişelerini geri getirerek hem doğal kaynakların korunmasına katkıda bulunmayı hem de her teslim edilen ambalaj karşılığında 1 TL geri ödeme almayı hedefliyordu. Ancak uygulamanın başlamasının ardından ortaya çıkan fiyat artışı tartışmaları, sistemin beklenen ekonomik faydasını gölgeledi. Özellikle sık tüketilen su ürünlerinde yaşandığı belirtilen zamlar, tüketicilerin bütçesini olumsuz etkilerken, geri dönüşümden elde edilen kazancın ürün fiyatlarındaki yükseliş nedeniyle anlamını yitirdiği yönünde değerlendirmeler yapıldı.

Yaşanan gelişmeler, kamuoyunda geniş yankı uyandırırken birçok vatandaş, çevreyi korumayı amaçlayan bu uygulamanın amacına uygun şekilde yürütülmesi gerektiğini dile getirdi. Tüketiciler, depozito sisteminin fırsata çevrilmemesi, fiyat politikalarının yakından takip edilmesi ve uygulamanın hem çevresel hem de ekonomik fayda sağlamaya devam etmesi için gerekli denetimlerin artırılmasını talep ediyor.

DOA depozitolu iade makinelerinin Türkiye genelinde yaygın olarak hizmet vermeye başlamasının üzerinden henüz çok kısa bir süre geçmiş olmasına rağmen, market raflarına yansıyan fiyat değişiklikleri dikkat çekti. Sistemin devreye alınmasının ardından özellikle zincir marketlerde ve büyük perakende mağazalarında satılan içme sularına peş peşe zam yapılması, tüketicilerin elde ettiği depozito iadesinin etkisini büyük ölçüde azalttı.

En fazla tercih edilen ürünlerden biri olan 0,5 litrelik pet şişe suların fiyatlarında kayda değer bir artış yaşandı. Daha önce ortalama 5,25 TL seviyesinde satılan bu ürünler, yapılan fiyat güncellemeleri sonrasında yaklaşık 7,25 TL bandına yükseldi. Böylece kısa süre içerisinde yaklaşık yüzde 25’e yaklaşan bir fiyat artışı gerçekleşmiş oldu. Vatandaşlar, boş şişeleri iade ederek kazandıkları 1 TL’lik depozito bedelinin, artan su fiyatları nedeniyle satın alma gücü açısından önemli ölçüde eridiğini ifade etmeye başladı.

Depozitolu iade sistemi, hem çevrenin korunmasına katkı sağlamayı hem de geri dönüşümü teşvik ederek vatandaşlara ekonomik açıdan küçük de olsa bir avantaj sunmayı amaçlıyor. Uygulamanın hayata geçmesiyle birlikte milyonlarca kişi evlerinde ve iş yerlerinde biriktirdikleri plastik şişeleri DOA depozitolu geri dönüşüm makinelerine teslim ederek şişe başına belirlenen iade ücretini almaya başladı. Ancak sistemin yaygınlaşmasının hemen ardından temel tüketim ürünlerinden biri olan ambalajlı sulara gelen zamlar, bu ekonomik avantajın etkisinin azalmasına neden oldu.

Market Raflarında Fiyat Güncellemeleri Dikkat Çekti

Su fiyatlarında yaşanan artış yalnızca 0,5 litrelik ürünlerle sınırlı kalmadı. Zincir marketlerde satılan 1,5 litrelik pet şişe suların fiyatlarında da yükseliş görüldü. Ortalama 11,50 TL seviyesinde satılan 1,5 litrelik suların fiyatı yapılan güncellemeler sonrasında yaklaşık 13 TL seviyesine çıktı.

Buna karşın daha yüksek hacimli ambalajlarda aynı ölçüde bir fiyat değişikliği yaşanmadı. Market raflarında yer alan 5 litrelik ve 10 litrelik su çeşitlerinde dikkat çeken herhangi bir zam uygulanmaması, fiyat artışlarının belirli ürün gruplarında yoğunlaşmasına neden oldu.

Depozito Kapsamındaki Şişelerdeki Zamlar Dikkat Çekiyor

DOA depozitolu iade sisteminin kabul ettiği plastik şişelerin genel olarak 0,5 litre ile 3 litre arasındaki ambalajları kapsaması da yapılan fiyat artışlarını farklı bir açıdan gündeme taşıdı. Zamların özellikle depozito uygulamasına dahil olan küçük hacimli şişelerde yoğunlaşması dikkat çeken gelişmeler arasında yer aldı.

Özellikle günlük yaşamda, okulda, iş yerinde ve dış mekân kullanımında en fazla tercih edilen 0,5 litrelik pet şişe sular, fiyat artışından en yüksek oranda etkilenen ürün grubu oldu. Böylece depozito sistemiyle elde edilen iade bedeli devam ederken, aynı dönemde su fiyatlarında yaşanan yükseliş tüketicilerin yaptığı tasarrufun önemli ölçüde azalmasına yol açtı.