Akaryakıtta Sessiz Fırtına: Faturayı Vergi Yüklendi

Orta Doğu’da yaşanan gerilimlerin etkisiyle uluslararası petrol fiyatlarında sert yükselişler görülürken, Türkiye’de 4 Mart itibarıyla yeniden devreye alınan eşel mobil mekanizması, pompa fiyatlarındaki artışın büyük bölümünü dengeledi. Bu sistem sayesinde, akaryakıt üzerindeki ÖTV (Özel Tüketim Vergisi) otomatik olarak azaltılarak fiyat artışının tüketiciye yansıması sınırlandırıldı.

Eşel Mobil Kalkanı: Zamların Pompadaki Etkisi Vergiye Takıldı

Yapılan hesaplamalara göre, söz konusu dönemde motorinin litre fiyatında yaklaşık 17 liralık, benzinde ise yaklaşık 12 liralık bir artış oluşmasına rağmen bu yükselişin tamamı pompa fiyatlarına eklenmedi. Aradaki fark, devletin ÖTV gelirlerinden feragat etmesiyle karşılandı ve böylece fiyatlar daha kontrollü bir seviyede tutuldu.

Akaryakıtta Görünmeyen Yük: Fatura Devlete Büyüyor

Bu uygulama sonucunda, özellikle motorin kullanan araç sahipleri için bir depo yakıtın maliyetinde önemli bir kısmın devlet tarafından sübvanse edildiği hesaplandı. Yaklaşık 830 liralık yük, vergi düzenlemesi yoluyla tüketicinin cebine yansıtılmamış oldu.

Fiyatlar Uçtu, Sistem Yuttu: Yük ÖTV’ye Yüklendi

Orta Doğu’da yaşanan çatışmaların petrol piyasasında yarattığı dalgalanma, mart ayı boyunca akaryakıt fiyatlarında ciddi bir artış baskısı oluşturdu. Ancak 4 Mart itibarıyla yeniden uygulanmaya başlanan eşel mobil sistemi, bu artışların önemli bir kısmını Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) üzerinden absorbe ederek pompa fiyatlarına yansımasını sınırladı.

Türkiye Gazetesi’nin haberine göre, mart ayı boyunca özellikle motorin tarafında litre başına maliyetlerde 7 liraya kadar yükselen artışlar görüldü. Ay içinde 20 Mart’ta 5 lirayı aşan, 24 Mart’ta ise 6,5 lirayı geçen zam baskıları dikkat çekti. Benzinde de benzer şekilde maliyetler yükselse de, bu artışların bir bölümü sistem tarafından karşılandı ve doğrudan tüketici fiyatlarına yansımadı. Bu çerçevede, pompa fiyatlarına yansımayan toplam farkın motorinde yaklaşık 17 liraya, benzinde ise yaklaşık 12 liraya ulaştığı hesaplandı.

Depoda 830 Lira Fark: Artışlar Pompadan Geri Döndü

Bu farklar tüketici açısından önemli bir maliyet karşılığına denk geliyor. Örneğin, motorindeki yaklaşık 17 liralık fark 50 litrelik bir depo üzerinden değerlendirildiğinde yaklaşık 830 liralık bir ek yük anlamına geliyor. Benzinde ise litre başına yaklaşık 11 liralık fark, yine 50 litrelik bir depoda yaklaşık 500 lira civarında ek maliyet oluşturuyor.

Tüketim ölçeği büyütüldüğünde tablo daha da dikkat çekici hale geliyor. Türkiye’de günlük yaklaşık 80 milyon litre motorin tüketildiği varsayıldığında, yalnızca motorin kaynaklı ertelenen maliyetin günlük bazda yaklaşık 1,3 milyar liraya ulaştığı ifade ediliyor. Benzin tarafında ise bu rakamın günlük yaklaşık 187 milyon lira seviyesinde olduğu belirtiliyor.

43 Milyarlık Sessiz Destek: Zamların Görünmeyen Yüzü

Genel toplamda ise motorin ve benzin birlikte ele alındığında, eşel mobil sistemi sayesinde bir ay içerisinde yaklaşık 43 milyar liralık maliyet artışının vergi mekanizması üzerinden devlet tarafından karşılandığı değerlendiriliyor. Sistemin işleyişine göre fiyatlardaki artışların yüzde 75’e kadar olan kısmı ÖTV ayarlamalarıyla dengeleniyor.

4 Nisan itibarıyla güncel fiyatlara bakıldığında motorinin litre fiyatı yaklaşık 77 lira, benzinin ise 62–63 lira bandında bulunuyor. Ancak vergisel düzenleme ile karşılanan farklar da hesaba katıldığında, motorinin gerçek maliyetinin yaklaşık 94 liraya, benzinin ise yaklaşık 73 liraya kadar çıkabileceği hesaplanıyor.