Güney Kore’de Anayasa Mahkemesi, Devlet Başkanı Yoon Suk Yeol’ün 3 Aralık 2024 tarihinde ilan ettiği sıkıyönetimin anayasa ile çeliştiğine karar vererek, Yoon’un görevden alınmasına hükmetti. Mahkeme, söz konusu kararın devlet başkanının yetki sınırlarını aştığına ve ülkenin temel anayasal ilkelerine aykırı olduğuna dikkat çekti.
Bu gelişme, Yoon’un yönetiminin kritik bir dönüm noktasını oluşturdu ve Güney Kore’nin siyasi geleceği için önemli bir dönemeç anlamına geldi. Anayasa Mahkemesi’nin verdiği bu karar, sıkıyönetimin yalnızca olağanüstü koşullar altında ve belirli sınırlar içinde uygulanabileceğine dair anayasal düzeni savundu.
Yonhap’a göre, Anayasa Mahkemesi Vekil Başyargıcı Moon Hyung-bae, mahkemenin nihai kararını açıkladı. Mahkeme, Yoon’un sıkıyönetim ilanının, anayasada belirtilen “ulusal kriz” şartlarını karşılamadığına ve dolayısıyla anayasaya aykırı olduğuna hükmetti. Kararda, Yoon’un sıkıyönetim ilanının ardından, bu kararın reddedilmesini engellemek amacıyla Ulusal Meclis’e asker göndererek yasal düzeni ihlal ettiği de vurgulandı.
Vekil Başyargıç Moon, “Müdafi (Yoon) tarafından gerçekleştirilen kanun ihlallerinin ciddi sonuçları ve anayasal düzene olumsuz etkileri göz önünde bulundurulduğunda, onun görevden alınarak anayasanın korunması, bir devlet başkanının görevden alınmasının yaratacağı ulusal kayıplardan çok daha faydalıdır.” şeklinde bir açıklama yaptı.
Bu doğrultuda, Anayasa Mahkemesi, Ulusal Meclis’in azil talebini kabul ederek Yoon’un sıkıyönetim ilanı nedeniyle görevden alınmasına karar verdi. Azil kararının ardından Yoon hemen görevinden alındı ve ülke, 60 gün içinde devlet başkanlığı için yeni bir seçim yapma yoluna gidecek.
Yoon’u devlet başkanlığına aday gösteren iktidardaki Halkın Gücü Partisi (PPP), bu kararı “saygıyla kabul ettiklerini” belirtti. Ana muhalefet partisi olan Demokratik Parti (DP) ise kararı “halkın zaferi” olarak değerlendirdi.
Yoon, halktan özür diledi
Yoon, Anayasa Mahkemesi’nin verdiği azil kararının ardından bir açıklama yaptı. Eski Devlet Başkanı, kamuoyuna ve destekçilerine yönelik açıklamasında, “Umutlarınıza ve beklentilerinize cevap verememenin derin üzüntüsünü yaşıyorum.” dedi. Ülkeye hizmet etmenin hayatındaki en büyük onur olduğunu belirten Yoon, “Başarısız olduğumda dahi verdiğiniz sarsılmaz destek ve cesaretlendirme için minnettarım.” şeklinde konuştu.
Han “istikrarı koruyacağız” mesajı verdi
Yonhap’a göre, Devlet Başkanlığına vekalet eden Başbakan Han, azil kararının ardından televizyon aracılığıyla halka seslendi. Han, azil kararının ardından yaşanacak geçiş süreci hakkında değerlendirme yaparak, “Vekil Devlet Başkanı olarak, ulusal güvenlik ve dış ilişkilerde herhangi bir boşluk yaşanmaması için gereken önlemleri alacak, ülkemizin güvenliğini ve istikrarını sağlam bir şekilde sürdüreceğim.” dedi.
Han, ayrıca ticaret anlaşmazlıkları gibi acil meselelerde de aksama yaşanmaması için gereken adımları atacağını ve halkın güvenliğinin sağlanması için kamu düzenini titizlikle koruyacağını belirtti.
Sıkıyönetim ilanı
Devlet Başkanı Yoon Suk Yeol, 3 Aralık 2024 gecesi yaptığı bir televizyon konuşmasında, “muhalefetin devlet karşıtı faaliyetlerde bulunduğu” iddialarıyla sıkıyönetim ilan etmişti. Ancak, Meclis’in yaptığı oylamada bu karar geri alındı ve Bakanlar Kurulu tarafından onaylanmadı.
Ulusal Meclis, 14 Aralık 2024’te yaptığı oylamada Yoon’un azlini talep etmişti ve Anayasa Mahkemesi, bu talebi değerlendirene kadar Yoon görevinden geçici olarak uzaklaştırıldı.
Azil davasının yanı sıra, Yoon’un sıkıyönetim ilanına yönelik yürütülen adli soruşturma kapsamında 15 Ocak’ta gözaltına alındı. Yoon, böylece ülke tarihinde gözaltına alınan ilk devlet başkanı oldu. Seul Batı Bölge Mahkemesi, Yoon’u “ayaklanmaya liderlik etmek” ve “görevi kötüye kullanmak” suçlamalarından tutuklayarak 19 Ocak’ta tutuklama kararı verdi. Ancak, Seul Merkez Bölge Mahkemesi, Yoon’un tutukluluğunu kaldırarak fiziksel gözaltı olmadan yargılanmasına izin verdi. Sonunda, Yoon 8 Mart’ta serbest bırakıldı.
Azil süreci
Güney Kore’deki anayasa gereği, devlet başkanının görevden alınabilmesi için Ulusal Meclis’te azil önergesinin üçte iki çoğunlukla kabul edilmesi gerekiyor. Diğer devlet yetkililerinin azli için ise salt çoğunluk yeterli oluyor.
Azil oylaması sonrasında, önerge Anayasa Mahkemesi’ne sunuluyor. Mahkeme, azil süreciyle ilgili kanıtları dinleyerek bir duruşma yapıyor ve en geç 6 ay içinde karar veriyor. Kararı onaylayan 6 yargıcın bulunması halinde, devlet başkanı görevden alınıyor. Ancak, mahkemede şu anda 8 yargıç bulunuyor.
Ulusal Meclis’in 14 Aralık’ta yaptığı oylamada Yoon’un azli için nitelikli çoğunluk sağlanmıştı. Anayasa Mahkemesi, Yoon’un azline karar vererek onu görevden alan ikinci devlet başkanı yaptı. Daha önce 2017’de Park Geun-hye, benzer şekilde görevden alınmıştı.