Ortadoğu’da yaşanan son askeri ve siyasi hareketlilik, İsrail’in Gazze’ye yönelik operasyonları ve ABD’nin bölgeye savaş gemileri ile denizaltılar göndermesi ile yeni bir zirveye ulaştı. Bu durum, Amerikan dış politikasının kilit noktalarından birini oluşturuyor.
Bu kritik dönemde ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken’ın Türkiye ziyareti, bölgesel dengeler açısından dikkat çekiyor. Ankara’daki yoğun diplomasi trafiğinin en önemli anlarından biri olan ve yaklaşık iki buçuk saat süren görüşme sonrası Blinken ve Dışişleri Bakanı Hakan Fidan tarafından yapılan resmi bir açıklama gerçekleşmedi. Ancak, Blinken’ın Türkiye’den ayrılırken yaptığı değerlendirmeler ve diplomatik kaynaklardan sızan bilgiler, Ankara’nın bölgedeki tansiyonun düşürülmesine yönelik çağrılarının ağırlığını gösteriyor. Görüşmede, İsrail’in Gazze’deki eylemlerinin durdurulması ve bir ateşkesin acilen sağlanması gerektiği konularının gündeme geldiği belirtiliyor.
Diğer yandan, Türkiye-İran ilişkilerindeki son gelişmeler, ABD’nin bölge stratejisinde önemli bir değişikliğe işaret ediyor. Siyaset Bilimci Doç. Dr. Ali Fuat Gökçe’nin analizlerine göre, ABD’nin Türkiye’ye yönelik politikalarında belirgin bir değişim söz konusu. İlk etapta dışlama çabalarının ardından Ankara’nın bölgesel politikalardaki rolünün kabul edilmesi ve Türkiye’nin etkin kullanımına yönelik bir yaklaşıma geçiş gözlemleniyor. Özellikle, İran ile Türkiye arasındaki artan işbirliği, Washington’da kaygı yaratıyor. İran Dışişleri Bakanı’nın ziyaretinin ve İran Cumhurbaşkanı’nın potansiyel Türkiye ziyaretinin ABD’de endişe yarattığına dikkat çekiliyor.
Bu gelişmelerin ışığında, ABD’nin Ortadoğu politikasındaki yeni stratejilerinin ve Türkiye’nin artan diplomatik etkisinin, bölgedeki gelecek dengeler üzerinde belirleyici olacağı öngörülüyor.
‘İSTEKLER FARKLI’
ABD’nin Türkiye’den bazı talepleri olduğunu aktaran Gökçe şöyle devam etti:
İstanbul’da gerçekleşen kritik ABD-Türkiye diplomatik görüşmeleri, iki ülke arasındaki çıkar çatışmalarını ve bölgesel güç dinamiklerini bir kez daha gündeme taşıdı. ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken’ın ziyareti sırasında, Ankara’nın Washington’la olan politik ve stratejik farklılıklarını net bir şekilde ortaya koyduğu rapor edildi.
Emekli Jandarma Binbaşı ve Siyaset Bilimci Doç. Dr. Ali Fuat Gökçe, ABD’nin Türkiye’den birtakım taleplerde bulunduğunu belirtirken, bu taleplerin karşılıklı çıkarlarla örtüşmediğini vurguladı. Gökçe’nin aktardığına göre, Amerika’nın bölgesel savaş peşinde olduğu ve Türkiye’yi bu savaşa dahil etme arzusunda olduğu ancak Türkiye’nin bu yöndeki herhangi bir çatışmanın parçası olmayacağını net bir şekilde ifade ettiği belirtildi.
Öte yandan İstanbul Altınbaş Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Avrasya Stratejik Araştırmalar Merkezi Uzmanı Dr. Eray Güçlüer, Türkiye’nin Amerika ile olan ilişkisinde artık çıkarların uyuşmadığını ve politikaların örtüşmediğini dile getirdi. Blinken’ın ziyaretinden somut bir kazanç sağlayamadığını ifade eden Güçlüer, Türkiye’nin bölgedeki güçlü konumunun altını çizdi ve Türkiye’nin bölgesel savaşı engelleme yönündeki çabalarına vurgu yaptı.
Güçlüer, Türkiye’nin ve İran Cumhurbaşkanı’nın Suudi Arabistan’la olan ilişkilerinin bölgede yeni bir denklem kurulmasının işaretleri olabileceğini belirtti. Bu denklem içinde Amerika’nın bir paradoksa sürüklendiğini ve yanlış hamlelerle Vietnam’da yaşananlar gibi bir duruma saplanabileceğini öne sürdü.
Blinken’ın ziyareti ve sonrasında gelişen olaylar, Türkiye’nin Ortadoğu politikalarında belirleyici bir aktör olarak rolünün altını çizerken, ABD ile olan ilişkilerin yeni bir döneme girdiğinin sinyallerini veriyor.