ABD ile İran arasında varılan mutabakatın hayata geçirilmesine yönelik olarak İsviçre’de yürütülen görüşmeler, son dönemde yaşanan siyasi gerilimler nedeniyle beklenen ilerlemeyi sağlayamadı. Özellikle ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik sert açıklamaları ve tehdit içeren söylemlerinin ardından müzakere sürecinin çıkmaza girdiği değerlendiriliyor.
Sürece arabuluculuk desteği veren Pakistanlı yetkililer, görüşmelerin tamamen sonlandırıldığı yönündeki iddiaları reddederek diplomatik kanalların açık tutulduğunu belirtti. Ancak taraflar arasında yaşanan anlaşmazlıklar nedeniyle müzakerelerin şu aşamada askıya alındığı ve kısa vadede yeniden başlamasının zor göründüğü kaydedildi.
Öte yandan, görüşmelere aracılık eden ülkeler arasında yer alan Pakistan ve Katar’ın diplomatik girişimlerini sürdürdüğü aktarıldı. Her iki ülkenin de Washington ve Tahran yönetimleriyle temas halinde olduğu, tarafları yeniden müzakere masasına döndürmek amacıyla yoğun çaba harcadığı ifade edildi.
Pakistanlı kaynaklar, müzakerelerin ikinci turunun ne zaman gerçekleştirileceğine ilişkin ise şu an için net bir takvim bulunmadığını belirtti. Tarafların pozisyonlarında yaşanabilecek olası değişimlerin ardından yeni görüşme tarihinin diplomatik kanallar aracılığıyla belirleneceği değerlendiriliyor.
“Herkes yorgun” ifadesiyle başlayan gelişmelerin ardından, diplomatik temasların arka planına ilişkin yeni bilgiler ortaya çıktı. Konuya dair bilgi sahibi olduğu belirtilen bir başka kaynak, Pakistan ve Katar’dan yetkililerin, İranlı müzakerecilerle doğrudan temas kurduğunu ve tarafları yeniden masaya döndürmek amacıyla yoğun bir ikna süreci yürüttüğünü aktardı.
Olayların Arka Planı
ABD ile İran arasında daha önce imzalanan mutabakat zaptının sahada nasıl uygulanacağına ilişkin ilk teknik görüşmeler, Pakistan ve Katar’ın arabuluculuk rolü üstlenmesiyle İsviçre’nin Nidwalden kantonunda yer alan Bürgenstock kasabasında bugün başlamıştı. Görüşmeler, taraflar arasında uzun süredir devam eden gerilimi azaltma ve uygulama mekanizmalarını netleştirme amacı taşıyordu.
Ancak süreç, kısa süre içinde ciddi bir krizle karşılaştı. Fars Haber Ajansı’nın aktardığı bilgilere göre, İran heyeti, ABD Başkanı Donald Trump’ın sert açıklamalarının ardından görüşme masasından ayrıldı. Trump’ın, “İran, Lübnan’daki yüksek maaşlı vekil güçlerinin sorun çıkarmalarını derhal engellemelidir.
Aksi takdirde, geçen hafta yaptığımız gibi İran’a yine çok sert bir darbe indireceğiz, hatta bu sefer daha da sert şekilde” şeklindeki ifadeleri ve ayrıca İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’a yönelik “sözlerine dikkat etmesi” yönündeki uyarısı, Tahran tarafından sürecin gidişatını olumsuz etkileyen bir çıkış olarak değerlendirildi.
Görüşmelerin Kesilmesi
Bu açıklamaların ardından İran heyetinin, müzakere ortamını terk ettiği ve teknik görüşmelerin fiilen kesintiye uğradığı bildirildi. Taraflar arasında yeniden diyalog kurulup kurulamayacağı belirsizliğini korurken, Pakistan ve Katar’ın arabuluculuk girişimlerini sürdürerek süreci yeniden canlandırmaya çalıştığı ifade ediliyor. Genel tabloya bakıldığında, diplomatik temasların oldukça hassas bir noktada olduğu ve tarafların söylemlerinin müzakere sürecinin geleceğini doğrudan etkilediği görülüyor.