İsrail’de, Başbakan Binyamin Netanyahu hükümetinin meclisten geçirdiği yargı reformuna karşı başkent Tel Aviv’deki protestolar yedinci ayını doldurdu. Reform, hükümetin yargı sistemine daha fazla müdahalede bulunmasını sağlamakla eleştiriliyor ve bu durum, ülke genelinde büyük bir halk tepkisine neden olmuştur.
Bugün de devam eden protestolarda, göstericilerin tepkisi daha da sertleşti. Bazı göstericiler, renkli meşaleler yakarak bunları Savunma Bakanlığı’na doğru attı. Bu tür eylemler, gösterilerin daha şiddetli bir hal alabileceği endişelerini gündeme getiriyor.
Protestolar sadece sivil halktan gelmiyor; reforma tepki gösteren ordu mensupları da bulunuyor. 830 İsrail ordusu mensubu, yargı reformuna olan tepkisini göstermek amacıyla görevlerini bırakma kararı aldı. Bu durum, ordu içerisinde de büyük bir huzursuzluk olduğunu gösteriyor ve ülkenin güvenlik dinamiklerini etkileyebilecek bir krizin sinyallerini veriyor.
Reformun getireceği değişiklikler ve bu değişikliklere olan tepkiler, İsrail’in siyasi ve toplumsal gündemini oldukça meşgul ediyor. Gösterilerin devam ettiği bu süre zarfında, hükümet ve protestocular arasında bir uzlaşma zemini bulunup bulunamayacağı merak konusu.
Binlerce İsrailli Yargı Düzenlemesi Karşıtı Gösteride
Binlerce İsrailli, hükümetin tartışma yaratan yargı reformuna karşı Tel Aviv’in tarihi ve popüler lokasyonlarından biri olan Rotschild Caddesi’nde büyük bir gösteri düzenledi. Göstericiler, ülkenin farklı bölgelerinden gelerek başkentin bu işlek noktasında bir araya geldi.
Rotschild Caddesi, trampetlerin sesi, yüksek perdeden çalan düdükler ve atılan sloganlarla yankılandı. Göstericiler, ellerindeki İsrail bayraklarıyla birlikte yargı düzenlemesi karşıtı pankartlar taşıdılar. Pankartlarda, demokrasinin korunması ve hükümetin yargı üzerindeki artan etkisine karşı çıkan mesajlar yer aldı.
Bu kitlesel gösteri, hükümetin meclisten geçirdiği yargı düzenlemesine olan tepkinin ne kadar büyük olduğunu gözler önüne serdi. Rotschild Caddesi, İsrail’in sosyal hareketlerinin ve büyük gösterilerin merkezi olarak bilinir ve bu gösteri de bu geleneği sürdürdü.
Bazı göstericiler, medya temsilcilerine yaptıkları açıklamalarda, reformun yargı bağımsızlığını tehdit ettiğini ve bu durumun İsrail demokrasisi için ciddi bir risk oluşturduğunu belirttiler. Gösteride, genç-yaşlı birçok kişi yer aldı ve bu da toplumun farklı kesimlerinden insanların reforma olan tepkisinin geniş bir yelpazede olduğunu gösteriyor.
Göstericiler Rotschild Caddesi’nden Netanyahu hükümeti karşıtı protestolarda sembol haline gelen Kaplan Caddesi’ne doğru yürüdü.
Yargı Düzenlemesi Karşıtı Gösteride Gergin Anlar
Yargı reformuna karşı düzenlenen kitlesel gösteri sırasında, Rotschild Caddesi’nde gergin anlar yaşandı. Gösterinin genelde barışçıl bir atmosferde geçtiği sırada, bir grup gösterici renkli meşaleleri yakarak bu meşaleleri Savunma Bakanlığı’nın bulunduğu binaya doğru attı.
Atılan meşaleler, bakanlık binası etrafında bulunan güvenlik güçleri ve çevredekiler arasında panik yaratırken, yangın söndürme ekipleri hemen müdahale etti. Olay yerine ek polis güçleri sevk edilirken, meşale atan kişilerin tespitine yönelik çalışmalar başlatıldı.
İsrail’in başkenti Tel Aviv’de yargı reformuna karşı yapılan kitlesel gösteride gergin anlar yaşandı. Göstericilerin büyük bir kısmı, şehrin ana arteri olarak bilinen Ayalon Otoyolu’na doğru ilerlerken, İsrail polisi tarafından engellendi.
Polis, bu büyük otoyolu trafiğe kapatmanın ciddi trafik ve güvenlik sorunlarına yol açabileceği endişesiyle göstericilerin otoyola girişini engellemeye çalıştı. Bunun üzerine bazı göstericilerle polis arasında kısa süreli arbedeler yaşandı. Polis, göstericilere karşı biber gazı ve plastik mermi kullanarak tepki gösterdi.
Bu gelişmeler, şehrin çeşitli noktalarında toplanan diğer göstericiler tarafından büyük tepkiyle karşılandı. Göstericiler, demokratik haklarını barışçıl bir şekilde kullanmaya çalışırken polisin aşırı güç kullanımını kınadılar.
İsrail’de “Akla Yatkınlık” Yasası Tepkileri Büyüttü
Pazartesi günü İsrail Meclisi’nde onaylanan “Akla Yatkınlık” adıyla bilinen yasa tasarısı, ülkede büyük tepkilere neden oldu. Yasa, Yüksek Mahkeme’nin hükümet kararlarına karşı denetim yetkisini sınırlandırıyor. Yüksek Mahkeme’nin, hükümetin aldığı kararları “kamu çıkarına hizmet etmediği, akla yatkın olmadığı veya çıkar çatışması doğurduğu” gibi gerekçelerle iptal etme yetkisini kısıtlayan bu yasa, demokratik denge ve denetim mekanizmalarına darbe olarak nitelendiriliyor.
Yasanın onaylanmasının ardından, başta başkent Tel Aviv olmak üzere birçok şehirde protesto gösterileri düzenlendi. Gösterilerde yer yer gergin anlar yaşandı. Çok sayıda gösterici yaralandı ve polis tarafından gözaltına alındı. Göstericiler, bu yasa ile demokratik haklarının ve yargı bağımsızlığının tehlike altında olduğunu belirtiyor.
Öte yandan, hükümet yetkilileri yasanın, yargının siyasi kararları engellemesini önlemek ve hükümetin işleyişini kolaylaştırmak amacıyla hazırlandığını ifade ediyor. Ancak bu argüman, yargının denetim yetkisini kısıtlamanın demokrasinin temel ilkelerine aykırı olduğunu savunan birçok analist ve hukukçu tarafından kabul görmüyor.
İsrail Yüksek Mahkemesi, yasanın iptaline ilişkin başvuruları eylül ayında görüşecek. Mahkemenin kararı, ülkenin demokratik yapısı ve yasama-yürütme-yargı arasındaki denge açısından büyük önem taşıyor. Eğer mahkeme, yasayı iptal ederse, bu, hükümetin aldığı kararların yargı denetimi altında olduğunu teyit eden bir karar olacak.
Netanyahu Hükümeti’nin Yargı Düzenlemesi Ülkede Gerginliği Artırıyor
İsrail’de Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki hükümetin sunduğu yargı reformu paketi, ülke gündeminde uzun süredir tartışılan konuların başında geliyor. Adalet Bakanı Yariv Levin’in Ocak ayında kamuoyuyla paylaştığı yargı reformu, demokratik denetim ve denge mekanizmalarını zayıflatacak bir dizi değişiklik içeriyor. Yüksek Mahkeme’nin yetkilerini sınırlandıran ve iktidarın yargı atamalarında daha belirgin bir rol almasını öngören bu değişiklikler, birçok kesim tarafından tepkiyle karşılandı.
Başbakan Netanyahu, bu tepkilerin ardından Mart sonunda reformun ertelendiğini duyurdu. Ancak, Mayıs’ta 2023-2024 yılı bütçesinin Meclis’ten geçmesinin hemen ardından, reformu tekrar gündeme getireceklerinin sinyalini verdi. Hükümetin bu hamlesi, muhalefetle olan müzakerelerin tıkanmasının ardından geldi.
Netanyahu’nun bu adımı, demokrasinin temel ilkelerine, yargının bağımsızlığına ve denetim mekanizmasına zarar verdiği gerekçesiyle geniş bir kesimden tepki aldı. Özellikle Yüksek Mahkeme’nin hükümet üzerindeki denetim yetkisini kaldıracak olan bu yasa tasarısı, kitlesel protestolara neden oldu.
Muhalefetin, pazartesi günü gerçekleşen Meclis oturumunu boykot etmesine rağmen yasa tasarısı kabul edildi. Bu durum, ülkenin siyasi iklimindeki kutuplaşmayı daha da derinleştiriyor ve halk arasında giderek artan bir hoşnutsuzluğa yol açıyor. Yasa tasarısının kabul edilmesi, İsrail demokrasisinin geleceği için önemli bir kırılma noktası olarak değerlendiriliyor.
Özellikle İsrail ordusunun elit birimlerinden olan savaş pilotları, denizaltı subayları ve diğer özel birlikler, bu tepkilerin başını çekiyor. Yargı reformunun kabul edilmesiyle birlikte bu birimlerde görev yapan birçok asker, hükümetin bu adımını protesto ederek gönüllü yedek askerlik görevlerini bırakma kararı aldılar. Bu, İsrail gibi askeri hizmetin ulusal bir görev kabul edildiği bir ülkede oldukça ses getiren bir tepki oldu.
Ayrıca, İsrail’in siyasi, ekonomik ve sosyal hayatının birçok alanında etkin olan birçok üst düzey yetkili de reforma karşı olduklarını açıkça ifade etti. Bu isimler, ülkenin yargı, güvenlik, ekonomi ve diğer önemli sektörlerinde üst düzey görevlerde bulunmuş kişilerden oluşuyor. Bu, hükümetin aldığı kararın sadece sivil kesim tarafından değil, aynı zamanda ülkenin önemli makamlarında görev yapmış elit kesimler tarafından da desteklenmediğini gösteriyor.
Netanyahu hükümetine karşı yürütülen bu protesto hareketi, yaklaşık 7 aydır devam ediyor ve halkın bu konudaki kararlılığını gösteriyor.
