ABD Başkanı Donald Trump, yaptığı son değerlendirmede İran ile herhangi bir müzakere sürecinin ancak “koşulsuz teslimiyet” şartının kabul edilmesi halinde mümkün olabileceğini ifade etti. Trump’ın bu sözleri uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırırken, Washington’un mevcut krizde geri adım atmaya niyetli olmadığı şeklinde yorumlandı. ABD yönetimi, İran’ın askeri faaliyetlerini tamamen durdurmadan ve bölgedeki politikalarını değiştirmeden herhangi bir uzlaşma ihtimalinin gündemde olmadığını vurguluyor.
Öte yandan İran cephesinden de tansiyonu yükselten açıklamalar gelmeye devam ediyor. İran Devrim Muhafızları Komutanlığı, özellikle küresel enerji ticareti açısından kritik bir öneme sahip olan Hürmüz Boğazı üzerinden ABD’ye açık bir mesaj verdi. Yapılan açıklamada, İran’ın bölgedeki askeri varlığının ve deniz gücünün küçümsenmemesi gerektiği belirtilirken, olası bir müdahale durumunda Washington’un ciddi sonuçlarla karşılaşabileceği dile getirildi.
Savaşın ilk günlerinden bu yana bölgede hem hava hem de deniz operasyonlarının yoğunlaştığı belirtiliyor. İsrail ile İran arasında karşılıklı saldırılar devam ederken ABD’nin de askeri ve siyasi olarak sürece daha aktif şekilde dahil olduğu görülüyor. Uzmanlar, çatışmanın yalnızca bölgesel bir kriz olmaktan çıkıp daha geniş bir jeopolitik gerilime dönüşme riskine dikkat çekiyor.
Diplomatik kanallarda ise şu ana kadar somut bir ilerleme sağlanmış değil. Tarafların sert söylemleri ve geri adım atmayan tutumları nedeniyle krizin kısa vadede yatışmasının zor olduğu değerlendiriliyor.
Uluslararası toplum ise artan gerilimin küresel enerji piyasaları ve bölgesel güvenlik üzerindeki etkilerini yakından takip ediyor. Orta Doğu’da İran, ABD ve İsrail arasında süren çatışmalar, yedinci gününe girdi. Bölgede karşılıklı saldırılar devam ederken diplomatik açıklamalar ve sert söylemler gerilimi daha da artırıyor.
ABD Başkanı Trump’tan Koşulsuz Teslimiyet Vurgusu
ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yapılacak herhangi bir anlaşmanın yalnızca “koşulsuz teslimiyet” şartıyla mümkün olacağını belirtti. Trump, bu teslimiyetin sadece İran’ın ilan etmesiyle değil, aynı zamanda savaşamayacak duruma gelmesiyle de sağlanabileceğini ifade etti. Axios’a konuşan Trump, “Koşulsuz teslimiyet, İranlıların bunu beyan etmesi şeklinde olabileceği gibi, tamamen askeri kapasitesini kaybederek savaşamayacak duruma gelmesi anlamına da gelebilir” dedi.
İran’dan Komşulara Mesaj
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, bölge ülkelerine yönelik düşmanlıklarının olmadığını vurguladı. Pezeşkiyan, “Komşularımızdan özür diliyorum. İran’a yönelik bir saldırı olmadığı sürece hiçbir komşu ülkeye askeri müdahalede bulunmayacağız” açıklamasında bulundu.
Devrim Muhafızları Hürmüz’de ABD’yi Bekliyor
İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı’nda ABD güçlerine meydan okudu. Yapılan açıklamada, “Hürmüz Boğazı’nda gemilere eşlik edecek Amerikan unsurlarını bekliyoruz” denildi.
Bölgedeki Saldırı ve Savunma Hareketleri
Dubai: İran’a ait bir insansız hava aracının Dubai Uluslararası Havalimanı üzerinde infilak ettiği bildirildi. Görgü tanıkları, havalimanından yükselen dumanları aktardı. ABD: Fox News’e göre, ABD’den üçüncü büyük savaş gemisi George HW Bush, Orta Doğu’ya doğru yola çıktı.
Suudi Arabistan: Doğudaki Prens Sultan Hava Üssü’ne fırlatılan iki balistik füze hava savunması tarafından engellendi. Ayrıca başkent Riyad ve Şeybe petrol sahasına yönelik üç İHA saldırısı da önlendi.
Kuveyt: Ülke hava sahasında 14 füze ve 12 İHA, hava savunma sistemleriyle etkisiz hâle getirildi. İran: Sabah saatlerinde İsrail’e yeni füze saldırıları düzenlendi. Saldırılar Suriye’nin Kuneytire semalarında gözlemlendi.
Hizbullah: Lübnan’ın Baalbek kenti kırsalında İsrail ordusunun helikopterle düzenlediği hava indirme operasyonunu püskürttü. Operasyon sırasında İsrail, yaklaşık 40 hava saldırısı gerçekleştirdi, ancak birliklerini geri çekmek zorunda kaldı. Erbil: Irak’ın Erbil kenti semalarında İran’a ait kamikaze İHA’lar görüldü. ABD öncülüğündeki koalisyon üssü çevresinde hava savunma sistemleri aktive oldu ve İHA’lar imha edildi.
ABD’nin Saldırılara Devamı
ABD Başkanı Trump, savunma sanayi şirketleriyle yaptığı toplantıda, üretim hızlarını artırmak amacıyla “gelişmiş silahların” üretiminin dört katına çıkarılacağını duyurdu. Toplantıya BAE Systems, Boeing, Honeywell Aerospace, L3Harris, Lockheed Martin, Northrop Grumman ve Raytheon yöneticileri katıldı.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), savaşın ilk yedi gününde İran’daki 3 binden fazla hedefin vurulduğunu açıkladı. İran’ın 43 gemisine hasar verildiği veya batırıldığı ifade edildi. Trump, Beyaz Saray’da yaptığı açıklamada, 32 İran gemisinin denize gömüldüğünü belirtti.
İsrail ve Lübnan’da Çatışmalar
İsrail ordusu, Lübnan’ın Baalbek bölgesine havadan asker indirme girişiminde bulundu. Hizbullah, elit Rıdvan güçleriyle İsrail askerlerine tank savar ve patlayıcılarla saldırarak indirme operasyonunu püskürttü. İsrail helikopterleri ve uçakları bölgeden geri çekildi.
İran ve Tahran’a Yönelik Saldırılar
Tahran’daki Mehrabad Havalimanı’na İsrail tarafından ağır hava saldırıları düzenlendi. İran’ın BM Daimi Temsilcisi, ABD ve İsrail saldırılarında en az 1.332 sivilin hayatını kaybettiğini, binlerce kişinin yaralandığını açıkladı. Basra’da Amerikan petrol şirketi Halliburton’a ait depolara İHA ile saldırı düzenlendiği bildirildi.
Diplomatik Görüşmeler
İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Görüşmede ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ele alındı. Putin, yaşanan sivil kayıplar ve liderlerin hedef alınmasından dolayı başsağlığı dileklerini iletti. Pezeşkiyan ise İran’ın egemenliğini savunan halkıyla dayanışma içinde olduklarını belirtti.