Çin’in bu açıklaması, TikTok meselesinin yalnızca bir teknoloji veya sosyal medya konusu olmadığını, aynı zamanda ABD ile yürütülen ticari ilişkiler açısından stratejik bir önem taşıdığını gösteriyor. Yetkililer, platformun geleceğinin, iki ülke arasındaki ekonomik diyalog ve ticari anlaşmaların seyrini doğrudan etkileyebileceğine dikkat çekti.
Bu gelişme, TikTok’un olası devri ya da kapatılmasının ABD ile Çin arasındaki ticaret görüşmeleri üzerinde belirleyici bir görev alabileceği ortaya koyuyor ve iki ülkenin ekonomik işbirliği bağlamında platformun durumunun kritik bir konu olarak masada olduğunu doğruluyor. Çin ve ABD heyetleri, Madrid’de gerçekleştirilen müzakerelerde, ikili ekonomik ve ticari ilişkilerin yanı sıra TikTok’un geleceği konusunu da masaya yatırdı.
Çin Komünist Partisi’nin resmi yayın organı Halkın Günlüğü gazetesinde yayımlanan bir yorumda, Pekin’in ABD ile ticari meselelerde görüşmeye hazır olduğu ancak bunun karşılığında Washington yönetiminin TikTok da dahil olmak üzere Çinli şirketlere “açık, adil ve ayrımcı olmayan” bir ortam sunması gerektiği vurgulandı.
Yorum yazısında ayrıca, “ABD, Çinli şirketlerin meşru çıkarlarına zarar vermeye devam ederse, Çin ulusal çıkarlarını ve şirketlerinin yasal haklarını korumak için gerekli adımları atacaktır” ifadelerine yer verildi.
Görüşmeler Bugün Başladı
Madrid’de başlayan müzakerelerde ABD heyetine Hazine Bakanı Scott Bessent başkanlık ederken, Çin heyetini Ekonomik İlişkilerden Sorumlu Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng temsil ediyor. Daha önce yapılan açıklamalarda, görüşmelerde gümrük tarifeleri, ihracat kontrolleri ve teknoloji alanındaki kısıtlamaların yanı sıra TikTok’un durumu da ele alınacağı belirtilmişti.
TikTok: Devredilme ve Yasaklama İkilemi
ABD Temsilciler Meclisi, 13 Mart 2024’te yaptığı oylamada, “Amerikalıları Yabancı Düşmanlarca Kontrol Edilen Uygulamalardan Koruma Yasası” tasarısını büyük çoğunlukla kabul etti. Tasarı, Senato’dan da geçtikten sonra 24 Nisan 2024’te dönemin Başkanı Joe Biden tarafından onaylandı.
Söz konusu yasa, TikTok’un ulusal güvenlik tehdidi oluşturduğu gerekçesiyle yasaklanmasının önünü açıyor ve ana şirketi ByteDance’in platformu ABD merkezli bir şirkete devretmesini zorunlu kılıyor. Aksi hâlde TikTok’un tüm ABD’de yasaklanması öngörülüyor.
ABD Kongresi, ByteDance’in 19 Ocak’a kadar hisselerini devretmemesi hâlinde uygulamanın yasaklanmasını kararlaştırmıştı. Bu karar ABD Yüksek Mahkemesi tarafından da onanmış, ancak Başkan Donald Trump, süreci üç kez uzatan başkanlık kararnameleriyle ertelemişti.
Yasağın savunucuları, ByteDance’in Pekin merkezli olması nedeniyle TikTok aracılığıyla ABD vatandaşlarının verilerine Çin hükümetinin erişim sağlayabileceğini öne sürüyor ve bunun ulusal güvenlik açısından ciddi bir risk oluşturduğunu belirtiyor.
Öte yandan yasağa karşı çıkanlar, TikTok’un Amerikan kullanıcı verilerini Çin’e aktardığı iddialarının kanıtlanmadığını, yasaklamanın ise ifade özgürlüğünü kısıtlayacağını savunuyor. TikTok yönetimi ise bu iddiaları reddediyor ve platformun ABD’deki faaliyetlerinin tamamen Amerikan yasalarına uygun yürütüldüğünü ifade ediyor.