Fransa, İspanya ve Belçika, ABD’nin uygulamasını eleştirerek, UCM’nin bağımsız bir şekilde adalet işlevini sürdürmesinin önemine dikkat çekti. Üç ülke, kararın uluslararası hukukun temelleriyle çeliştiğini vurguladı ve UCM’ye verdikleri desteği kamuoyuyla paylaştı.
Birleşmiş Milletler de benzer bir açıklama yaparak, yargı organlarının bağımsızlığının korunmasının uluslararası hukuk açısından kritik olduğunu belirtti. BM, taraf devletlerin UCM’ye yönelik baskı ve yaptırımlar yerine iş birliği yapmasının gerekliliğini vurguladı.
Uluslararası hukuk uzmanları, ABD’nin adımının, UCM’nin bağımsızlığını zayıflatma riski taşıdığını ve gelecekte benzer yargı kararlarına karşı ülkeler arasında diplomatik gerilimlere yol açabileceğini ifade ediyor.
ABD yönetimi, Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (UCM) İsrail’in savaş suçlarına ilişkin itirazlarını reddeden iki yargıcına yaptırım uygulama kararı aldı. Bu adım, uluslararası arenada geniş çapta eleştirilere yol açtı.
Fransa’dan Sert Tepki
Fransa Dışişleri Bakanlığı, ABD’nin UCM’nin iki yargıcına yönelik yeni yaptırımlar uyguladığını öğrenmesinin ardından resmi bir açıklama yayımladı. Açıklamada, söz konusu yaptırımların daha önce ABD’nin UCM’nin 9 yargıcına karşı aldığı yaptırımlara eklendiğine dikkat çekildi.
Fransa hükümeti, mahkemeye, personeline ve sivil toplum kuruluşlarına yönelik her türlü baskı ve tehdidi kınadığını belirtti. Ayrıca ABD’ye, 6 Şubat 2025 tarihli başkanlık kararnamesi temel alınarak uygulanan yaptırımları kaldırma çağrısında bulunuldu.
Açıklamada, bu yaptırımların Roma Statüsü’ne taraf 125 devletin haklarına aykırı olduğu ve “yargı bağımsızlığı” ilkesine ters düştüğü vurgulandı. Fransa, UCM’ye ve ilgili yargıçlara tam destek verdiğini ve mahkemenin cezasızlıkla mücadelede üstlendiği kritik role işaret etti. Ayrıca, Fransa’nın Avrupalı ortakları ve Roma Statüsü’ne taraf diğer devletlerle birlikte, UCM’nin bağımsız ve adil bir şekilde görev yapabilmesi için seferber olduğu belirtildi.
İspanya’dan Koşulsuz Destek
İspanya hükümeti de ABD’nin UCM yargıçlarına yönelik yaptırımlarını reddetti. Dışişleri Bakanlığı’nın yazılı açıklamasında, söz konusu yaptırımların mahkemenin bağımsızlığı, tarafsızlığı ve bütünlüğüne zarar verdiği ifade edildi.
İspanya, UCM’nin insanlığa karşı işlenen en ağır suçlardan sorumlu kişilerin adalet önüne çıkarılmasında ve mağdurlara tazminat sağlanmasında oynadığı vazgeçilmez rolün altını çizdi. Açıklamada, yargıçlara, savcılara ve mahkeme personeline koşulsuz destek teyit edilirken, Roma Statüsü ve uluslararası hukuk çerçevesinde yükümlülüklere uyum ve UCM’nin yargı yetkisinin korunması taahhüt edildi.
Belçika’dan ABD’ye Kınama
Belçika Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Maxime Prevot, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, ABD’nin UCM yargıçlarına uyguladığı ek yaptırımlardan derin üzüntü duyduklarını belirtti. Prevot, bu tür önlemlerin yargının bağımsızlığını zayıflattığını ve cezasızlıkla mücadeleyi olumsuz etkilediğini vurguladı. Ayrıca Belçika’nın, mahkemenin bağımsız ve tarafsız şekilde görevini yerine getirebilmesi için desteğini sürdüreceği ifade edildi.
BM’den Endişe
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, ABD’nin UCM yargıçlarına yönelik yaptırımlarına ilişkin ciddi endişe duyduğunu açıkladı. BM Genel Sekreteri Sözcü Yardımcısı Farhan Haq, Guterres’in yaptırımların uygulanacağı yargıçlar ile diğer UCM ve BM yetkilileri hakkında süregelen kararlar konusunda kaygılı olduğunu belirtti.
Haq, BM ile UCM’nin ayrı yetkilere sahip kurumlar olduğunu ve her iki yapının uluslararası ceza sistemi açısından temel öneme sahip olduğunu vurguladı. Guterres’in yargı bağımsızlığının temel bir ilke olduğuna dikkat çektiği açıklamada, BM’nin 2004’ten beri UCM ile işbirliği kararını sürdürdüğü ifade edildi.
UCM ve İsrail Konusu
Uluslararası Ceza Mahkemesi, ABD yönetiminin İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve eski Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında çıkarılan tutuklama emirlerine yönelik itirazları reddeden Gürcistanlı yargıç Gocha Lordkipanidze ve Moğolistanlı yargıç Erdenebalsuren Damdin’e yaptırım uygulanmasını kınamıştı.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, yargıçların “İsrail’in rızası olmadan, UCM’nin İsrail vatandaşlarını soruşturma, tutuklama veya yargılama çabalarına doğrudan katıldığını” öne sürdü. ABD, daha önce haziran ayında UCM Başsavcısı Kerim Han’ı, ağustos ayında ise bazı yargıç ve savcıları İsrail’e karşı tutumları nedeniyle yaptırım listesine eklemişti. Netanyahu ise ABD’nin bu yaptırım kararını memnuniyetle karşıladığını açıklamıştı.