Avrupa Birliği (AB) ülkeleri, son dönemde artan korumacı politikalar ve koronavirüs sonrası tedarik zincirlerindeki dalgalanmalar nedeniyle ABD’ye karşı daha bağımsız bir ticaret stratejisi izlemeye başladı. Bu çerçevede, AB’nin geleneksel ticaret ortağı ABD’ye olan bağımlılığını azaltmak ve daha dengeli bir dış ticaret rotası oluşturmak amacıyla alternatif anlaşmalara yöneldiği gözlemleniyor.
Özellikle MERCOSUR üyesi ülkelerle imzalanan Serbest Ticaret Anlaşması (STA) ve Hindistan ile yürütülen hızlı müzakereler, Avrupa’nın ticaret politikasında önemli bir kırılma noktası olarak öne çıkıyor. Uzmanlar, bu adımların yalnızca Avrupa ekonomisinin büyüme ve rekabet gücünü korumakla kalmayıp, aynı zamanda küresel ticarette yeni güç dengelerinin oluşmasına da zemin hazırladığını belirtiyor.
Bu değişim, Türkiye için de ciddi uyarılar içeriyor. AB ile olan Gümrük Birliği’nin uzun yıllardır güncellenmemiş olması, Türk dış ticaretinin karşı karşıya olduğu riskleri artırıyor. Avrupa’nın yeni ticaret anlaşmalarına ve alternatif pazarlara yönelmesi, Türkiye’nin AB pazarındaki avantajlarını azaltabilir ve ihracat hacmini doğrudan etkileyebilir.
Dünya ticaretinde dengeler yeniden şekilleniyor. AB’nin ABD’ye karşı fiili bir rest çekerek farklı ekonomik bloklarla ilişkilerini güçlendirmesi, küresel tedarik zincirleri ve uluslararası işbirlikleri üzerinde uzun vadeli etkiler yaratacak gibi görünüyor. Türkiye’nin bu değişime uyum sağlayamaması ise dış ticaretinde ciddi kayıplara yol açabilir.
AB, Küresel Ticarette Yeni Rotayı Hızla Çiziyor: Türkiye için Yeni Tehditler
Avrupa Birliği, küresel ticarette artan belirsizlikler ve jeoekonomik riskler karşısında yeni ticaret yolları arayışını hızlandırdı. 17 Ocak’ta MERCOSUR ile imzalanan serbest ticaret anlaşması ve başta Hindistan olmak üzere pek çok ülkeyle devam eden STA görüşmeleri, AB’nin ticaret rotasını çeşitlendirdiğini gösteriyor. Bu gelişmeler, Gümrük Birliği’nin modernizasyonunu gerçekleştiremeyen Türkiye açısından dış ticarette yeni riskleri gündeme getiriyor.
AB, Alternatif Ticaret Ortaklarına Yöneliyor
Yaklaşık 25 yıllık müzakerelerin ardından 17 Ocak’ta imzalanan AB–MERCOSUR Serbest Ticaret Anlaşması, yürürlüğe girmesi durumunda Güney Amerika Ortak Pazarı ülkelerine Türkiye pazarına daha avantajlı erişim olanağı sağlayacak. Türkiye ise bu anlaşmalara taraf olmadığı için benzer ticari ayrıcalıklardan yararlanamayacak.
Anlaşmanın fiilen yürürlüğe girebilmesi için Avrupa Parlamentosu’nun yanı sıra MERCOSUR üyesi Arjantin, Brezilya, Paraguay ve Uruguay’ın yasama organlarının da onayı gerekiyor. Onay süreci tamamlandığında, AB’nin 2024’te 111 milyar euro olan MERCOSUR ile ticaret hacminin kısa süre içinde 150 milyar euroyu aşması bekleniyor.
AB’nin STA Atağı: Hindistan Ön Planda
Ekonomi kaynaklı haberlere göre, TÜSİAD Almanya Temsilcisi Alper Üçok, küresel jeoekonomik belirsizliğin yoğunlaştığı bir dönemde AB’nin serbest ticaret anlaşmalarını sonuçlandırma sürecini hızlandırdığını belirtti. Üçok, MERCOSUR anlaşmasının imzalanmış olsa da yürürlüğe girişinin zaman alabileceğine işaret ederken, AB’nin Hindistan, Tayland, Malezya, Avustralya, Filipinler ve BAE gibi ülkelerle de STA müzakerelerini hızlandırdığına dikkat çekti.
Üçok, AB’nin bu anlaşmalar aracılığıyla hem ticaret ortaklarına güvenilir bir aktör olduğu mesajını verdiğini hem de korumacı politikalar izleyen ABD’nin aksine serbest küresel ticaretin öncüsü olmayı hedeflediğini ifade etti.
Von der Leyen: Tarihi Bir Anlaşmaya Yaklaşıyoruz
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Davos’ta yaptığı konuşmada AB ile Hindistan arasındaki sürecin stratejik önemini vurguladı. Avrupa ile Hindistan’ın stratejik ortaklık ve diyalog yolunu seçtiğini belirten von der Leyen, “Her iki taraf da karşılıklı dayanıklılık inşa ediyor” dedi.
Von der Leyen ayrıca, “Tarihi bir ticaret anlaşmasının eşiğindeyiz. Bazıları bu anlaşmayı tüm anlaşmaların anası olarak nitelendiriyor. Anlaşma, küresel gayrisafi yurt içi hasılanın neredeyse dörtte birini temsil eden, iki milyar kişilik devasa bir pazar yaratacak” değerlendirmesini yaptı.
Türkiye için Çifte Risk: Ticaret ve Yatırım
Alper Üçok, AB’nin Gümrük Birliği’ni güncellemeden MERCOSUR, Hindistan ve Asya’nın hızla büyüyen ekonomileriyle STA’lar imzalamasının Türkiye açısından doğrudan olumsuz etkiler yaratabileceğini vurguladı. Üçok, Vietnam ile yapılan STA sonrası AB-Vietnam ticaret hacminin yüzde 35 artmasına dikkat çekerek, Türkiye’nin AB ile ticaretinin Gümrük Birliği’nin güncellenmemesi nedeniyle yavaş seyrettiğini ifade etti.
Üçok’a göre riskler yalnızca ticaretle sınırlı değil. Bu tür anlaşmalar yatırımlar, hizmet sektörü ve kamu ihaleleri alanlarını da kapsadığı için, AB kaynaklı yatırımların Türkiye yerine diğer ülkelere yönelmesine yol açabilir. Özellikle Hindistan ile olası bir STA, yalnızca ticari değil jeoekonomik sonuçlar da doğurabilir.
Uzmanlar ve sektör temsilcileri, AB’nin hızlanan STA trafiğinin Türkiye açısından Gümrük Birliği’nin modernizasyonunu daha da acil hale getirdiği konusunda hemfikir. AB, yeni ticaret ortaklarıyla pazarını genişletirken, Türkiye’nin bu sürecin dışında kalması hem ticarette hem de yatırımlarda kalıcı kayıplar riskini beraberinde getiriyor.