Çocukların dijital ortamdaki güvenliğini sağlamaya ve sosyal medya kullanımını belirli kurallar çerçevesinde düzenlemeye yönelik çalışmalar sürüyor. Bu kapsamda hazırlanan düzenlemenin öne çıkan başlıklarından biri, 15 yaşından küçük kullanıcıların sosyal medya platformlarına erişiminde yaş kontrolünün uygulanması olacak.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş’ın yaptığı açıklamaya göre, düzenleme kapsamında sosyal medya platformlarına yaş doğrulama yükümlülüğü getirilmesi planlanıyor. Böylece kullanıcıların yaşlarının belirlenmesi ve yaş sınırına ilişkin kuralların uygulanması için doğrulama mekanizmasının devreye alınması hedefleniyor.
Yaş Doğrulaması e-Devlet Üzerinden Yapılacak
Düzenlemeyle ilgili dikkat çeken ayrıntılardan biri de yaş doğrulama işleminin nasıl gerçekleştirileceği oldu. Bakan Göktaş, kullanıcıların kimlik bilgilerinin sosyal medya platformlarıyla paylaşılmasına ihtiyaç duyulmadan e-Devlet üzerinden yaş doğrulaması yapılacağını belirtti.
Bu yöntemde amaç, kullanıcının yaşının kontrol edilmesini sağlarken kimlik bilgilerinin doğrudan sosyal medya şirketlerine aktarılmasının önüne geçmek. Böylece yaş doğrulama sürecinin e-Devlet aracılığıyla yürütülmesi ve kullanıcıların kişisel kimlik bilgilerinin platformlarla paylaşılmaması öngörülüyor.
Sosyal Medya Platformlarına Yaş Kontrolü Yükümlülüğü Getirilecek
Hazırlanan düzenleme, yalnızca çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin yaş sınırını değil, platformların bu sınırın uygulanmasına yönelik sorumluluklarını da gündeme getiriyor. Yaş doğrulamasının zorunlu hale getirilmesiyle birlikte sosyal medya şirketlerinin kullanıcı yaşını kontrol etmeye yönelik bir sistem kullanması gerekecek.
Bakan Göktaş’ın açıklaması, 15 yaş altına yönelik sosyal medya düzenlemesinde yaş doğrulama yönteminin temel unsurlardan biri olacağını ortaya koydu. Kimlik bilgilerinin platformlarla paylaşılmadan e-Devlet üzerinden doğrulama yapılması ise yeni uygulamanın öne çıkan özellikleri arasında yer aldı.
Düzenlemenin Ayrıntıları Netleşiyor
15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını düzenlemeye yönelik çalışmalarda yeni ayrıntılar açıklanmaya devam ediyor. Bakan Göktaş’ın duyurduğu yaş doğrulama sistemi, düzenlemenin uygulanma biçimine ilişkin önemli bir başlık olarak öne çıkıyor.
Mevcut açıklamaya göre, sosyal medya platformlarında yaş doğrulamasının zorunlu olması ve işlemin e-Devlet üzerinden, kimlik bilgileri platformlarla paylaşılmadan gerçekleştirilmesi planlanıyor. Düzenlemenin diğer uygulama ayrıntılarına ilişkin ise açıklanan bilgilerin dışında kesin bir değerlendirme yapmak için ek bilgilere ihtiyaç bulunuyor.
Sosyal medya kullanımına yönelik yeni düzenleme, 10 Ekim tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak resmiyet kazandı. Yönetmelikle birlikte sosyal ağ sağlayıcılarının 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunması yasaklanırken, 15-18 yaş grubundaki kullanıcıların hesaplarına da çeşitli kısıtlamalar getirilecek. Yeni uygulama, 1 Kasım itibarıyla yürürlüğe girecek.
Çocukların dijital ortamdaki güvenliğini artırmak ve sosyal medya kullanımını daha kontrollü hâle getirmek amacıyla hazırlanan düzenlemede yaş doğrulamasından hesap gizliliğine, ebeveyn denetiminden zararlı içeriklere karşı koruyucu önlemlere kadar birçok başlık yer alıyor. Sosyal medya platformları, yeni yükümlülüklerini belirlenen kurallar çerçevesinde yerine getirmek zorunda olacak.
Bakan Göktaş: Sosyal Medya Düzenlemesinde Yeni Aşamaya Geçildi
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Göktaş, konuya ilişkin sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, mayıs ayında Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kanunlaştırılan 15 yaş altına yönelik sosyal medya düzenlemesinde yeni bir aşamaya geçildiğini bildirdi.
10 Ekim tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelikle birlikte, sosyal ağ sağlayıcılarının sorumlulukları ve çocuk kullanıcıların hesaplarına uygulanacak kurallar netleşti. Düzenlemenin 1 Kasım’da yürürlüğe girmesiyle birlikte platformların yaş doğrulama sistemlerinden ebeveyn kontrol araçlarına kadar çeşitli alanlarda gerekli uygulamaları hayata geçirmesi gerekecek.
15 Yaşını Doldurmamış Çocuklara Sosyal Medya Hizmeti Sunulamayacak
Yeni yönetmeliğin en dikkat çeken maddelerinden biri, 15 yaşını doldurmamış çocukların sosyal medya kullanımına yönelik getirilen kısıtlama oldu. Buna göre sosyal ağ sağlayıcıları, 15 yaşını tamamlamamış çocuklara hizmet sunamayacak. Yaş sınırının uygulanabilmesi için sosyal medya platformlarında yaş doğrulaması da zorunlu hâle gelecek. Bu doğrulama işleminin e-Devlet üzerinden gerçekleştirilmesi öngörülürken, süreçte kullanıcıların kimlik bilgilerinin paylaşılmaması esas alınacak.
Düzenlemeyle birlikte yalnızca yeni açılan hesaplar değil, hâlihazırda kullanılan hesaplar da yaş doğrulama uygulamasına tabi tutulacak. Mevcut hesaplar için yaş doğrulamasının en az bir kez yapılması gerekecek. Bu işlemlerin tamamlanması için son tarih ise 31 Mart 2027 olarak belirlendi.
15-18 Yaş Grubundaki Hesaplara Gizlilik ve Güvenlik Önlemleri Getirilecek
Yönetmelik, 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını henüz tamamlamamış kullanıcılar için de özel düzenlemeler içeriyor. Bu yaş grubundaki çocukların sosyal medya hesapları gizli olacak. Ayrıca hesapların takipçi ve takip edilen kullanıcı bilgileri görüntülenemeyecek.
Söz konusu hesaplarda canlı yayın yapılmasına izin verilmeyecek. Bunun yanında, ekran görüntüsü alınmasını önlemeye yönelik teknik tedbirlerin uygulanması da platformların sorumlulukları arasında yer alacak. Düzenlemenin bir diğer boyutunu ise sosyal medya kullanım süresini artırmaya yönelik tasarımlar oluşturuyor.
Kullanıcıların platformlarda daha uzun süre kalmasına neden olabilen ve davranışsal bağımlılık riskini artırabilecek tasarım özelliklerine sınırlamalar getirilecek. Böylece özellikle çocukların sosyal medya kullanımını teşvik eden mekanizmaların sınırlandırılması amaçlanıyor.
Çocukların Kişisel Verileri Reklam ve Profilleme Amacıyla Kullanılamayacak
Yeni yönetmelikle çocukların dijital ortamdaki kişisel verilerinin işlenmesine ilişkin de önemli sınırlamalar getiriliyor. Buna göre çocukların davranışları esas alınarak hesapları özelleştirilemeyecek. Ayrıca çocuklara ait kişisel veriler, profilleme faaliyetlerinde veya kişiselleştirilmiş ticari reklam uygulamalarında kullanılamayacak. Bu düzenlemeyle çocukların davranışları üzerinden kullanıcı profilleri oluşturulmasının ve bu profillerin ticari amaçlarla değerlendirilmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Zararlı İçeriklere Karşı Filtreleme ve Koruyucu Sistemler Zorunlu Olacak
Sosyal medya platformları, çocukların zararlı içeriklerle karşılaşma riskini azaltmak için çeşitli koruyucu sistemleri uygulamakla yükümlü olacak. Yönetmelik kapsamında platformların içerik filtreleme araçlarını ve koruyucu öneri sistemi ayarlarını devreye alması gerekecek. Bu yükümlülüklerin yalnızca tavsiye niteliğinde kalmaması için yaptırım mekanizmaları da uygulanacak. Böylece kurallara uymayan platformların sorumlulukları yönetmelikte öngörülen yaptırımlarla desteklenecek.
Ebeveynlere Hesap ve Kullanım Üzerinde Daha Fazla Kontrol İmkânı
Düzenleme kapsamında ebeveynlerin çocuklarının sosyal medya kullanımını daha yakından takip edebilmesine yönelik kontrol imkânları da öne çıkıyor. Buna göre anne ve babalar, çocuklarının hesap ayarlarını yönetebilecek; ücretli işlemleri, ekran süresini ve konum paylaşımını kontrol edebilecek. Bu araçlarla ebeveynlerin çocuklarının dijital faaliyetleri üzerinde daha fazla söz sahibi olması ve sosyal medya kullanımını aile denetimi çerçevesinde yönetebilmesi amaçlanıyor.
Mevcut Sosyal Medya Hesapları da Yaş Doğrulamasından Geçecek
Yeni kurallar, yalnızca 1 Kasım’dan sonra açılacak hesaplarla sınırlı kalmayacak. Hâlihazırda sosyal medya kullanan kişilerin hesapları da yaş doğrulama sürecine dâhil edilecek. Yönetmelikte belirlenen takvime göre mevcut hesaplarda en az bir kez yaş doğrulaması yapılması için 31 Mart 2027’ye kadar süre tanınacak. Böylece platformların yaş sınırını mevcut kullanıcılar açısından da uygulaması gerekecek.
Yeni Düzenleme 1 Kasım’da Uygulanmaya Başlayacak
10 Ekim tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan sosyal medya yönetmeliği, 1 Kasım’da yürürlüğe girecek. Yeni uygulamayla birlikte 15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal medya hizmeti sunulamayacak; 15-18 yaş grubundaki kullanıcılar için ise gizlilik, içerik güvenliği, hesap özellikleri ve kişisel verilerin korunması alanlarında ek tedbirler uygulanacak.
Yaş doğrulaması, ebeveyn denetimi, zararlı içeriklere karşı koruma ve platform tasarımlarına getirilen sınırlamalar, düzenlemenin temel başlıklarını oluşturacak. Mevcut hesapların yaş doğrulama işlemlerinin tamamlanması için belirlenen son tarih ise 31 Mart 2027 olacak.