Karekod Tartışması Derinleşiyor: Şeffaflıkta Güven Krizi

Birçok zincir markette bulunan karekodların ya hiç çalışmadığı ya da eksik ve yetersiz bilgiler sunduğu görülüyor. Bu durum, tüketicinin ürün hakkında doğru ve şeffaf bilgiye erişmesini zorlaştırıyor. Özellikle ürün künyelerinde yer alması gereken alış fiyatının “0 TL” olarak gösterilmesi ya da tamamen boş bırakılması, sistemin amacına aykırı bir tablo ortaya koyuyor.

Uzmanlara göre bu tür eksik ya da yanıltıcı veri girişleri, tüketicinin fiyat karşılaştırması yapmasını engelleyerek fahiş fiyatların gizlenmesine zemin hazırlıyor. Şeffaflık sağlamak için geliştirilen bir uygulamanın bu şekilde işlevsiz hale gelmesi ise kamuoyunda tepkiye neden oluyor.

Tüketiciler, raf etiketlerinde yer alan karekodların güvenilir ve eksiksiz bilgi sunmasını beklerken, mevcut durum beklentilerin oldukça gerisinde kalıyor. Denetimlerin artırılması ve veri girişlerinin daha sıkı kontrol edilmesi gerektiği yönünde çağrılar yapılırken, sistemin amacına uygun şekilde işlemesi için yetkililerin daha etkin adımlar atması gerektiği vurgulanıyor.

Türkiye genelinde Nisan 2026 itibarıyla fahiş fiyat artışlarına karşı denetimlerin sıkılaştırıldığı bir dönemde, marketlerde uygulamaya konulan karekod sistemiyle ilgili dikkat çekici sorunlar gündeme gelmeye başladı.

Tüketiciye daha fazla şeffaflık sunmak amacıyla hayata geçirilen bu sistemin, sahada beklenen şekilde işlemediği görülüyor. Pek çok markette karekodların ya hiç çalışmadığı ya da eksik ve yanıltıcı bilgiler sunduğu ifade ediliyor.

Özellikle sebze ve meyve reyonlarında yer alması zorunlu olan ürün künyeleri, kağıt üzerinde mevzuata uygun gibi görünse de pratikte işlevini büyük ölçüde yitirmiş durumda. Vatandaşların akıllı telefonlarıyla bu karekodları okutmaya çalıştığında çoğu zaman hata mesajlarıyla karşılaştığı ya da boş sayfalara yönlendirildiği belirtiliyor. Bu durum, ürünün üretim aşamasından market rafına kadar geçen süreçteki fiyat bilgileri, üretici detayları ve kâr oranı gibi önemli verilere erişimi engelliyor.

Son dönemde tüketicilerden gelen şikâyetlerin odak noktasında ise ürün künyelerinde yer alması gereken “alış fiyatı” bilgisi bulunuyor. Normal koşullarda bir ürünün tedarik sürecinde çeşitli maliyet kalemleri yer alırken, bazı zincir marketlerde bu bilginin “0,00” olarak girildiği ya da tamamen boş bırakıldığı tespit ediliyor. Bu durum, fiyat oluşum sürecinin şeffaflığını ciddi şekilde zedeliyor.

Uzman değerlendirmelerine göre yaşanan bu sorunlar basit bir teknik aksaklıktan ibaret değil. Aksine, bilinçli bir uygulama olduğu yönünde güçlü görüşler bulunuyor. Bu yöntemle düşük maliyetle temin edilen ürünlerin yüksek fiyatlarla satıldığı ve bazı durumlarda kâr oranlarının yüzde 400 seviyelerine kadar ulaştığı iddia ediliyor. Eksik veya sıfır girilen veriler, tüketicinin fiyatlandırmayı sorgulamasını zorlaştırırken aynı zamanda dijital denetim mekanizmalarının sağlıklı işlemesini de engelliyor.

Öte yandan artan hayat pahalılığı ve dijital araçların yaygınlaşması, tüketicilerin alışveriş alışkanlıklarını da değiştirmiş durumda. Artık yalnızca fiyat etiketine bakmakla yetinmeyen vatandaşlar, ürün künyelerini inceleyerek daha bilinçli hareket ediyor ve adeta denetim sürecinin aktif bir parçası haline geliyor.

Çalışmayan karekodlar, hatalı bilgiler ve reyon etiketiyle uyuşmayan ürün detayları, tüketiciler tarafından fotoğraflanarak kayıt altına alınıyor. Bu kayıtlar HKS Mobil uygulaması, Alo 175 Tüketici Danışma Hattı ve CİMER aracılığıyla yetkili kurumlara iletiliyor. Bu durum da marketlerin yoğun şekilde şikâyet edilmesine yol açıyor.

Tüketici dernekleri ise söz konusu aksaklıkların basit bir teknik sorun olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekiyor. Yapılan açıklamalarda, karekodların çalışmamasının tüketicinin bilgiye erişim hakkını doğrudan ihlal ettiği vurgulanıyor. Bu nedenle vatandaşların karşılaştıkları eksiklikleri mutlaka ilgili mercilere bildirmesi gerektiği özellikle ifade ediliyor.