Sevim, sosyal medyada yer alan görsel ve işitsel içeriklerin sanıldığının aksine hukuki korumadan yoksun olmadığını vurgulayarak, bu tür paylaşımların Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında eser niteliği taşıyabileceğini ifade etti. Özellikle kişisel yaratıcılık ve özgünlük içeren fotoğraf ve videoların, içerik sahibinin açık rızası olmadan kullanılmasının hem maddi hem de manevi tazminat taleplerine yol açabileceğini dile getirdi.
Sosyal Medyada Paylaşıldı Diye Serbest Değil: İzinsiz Kullanım Telif İhlalidir
Uzmanlar, dijital mecralarda içerik paylaşımı yaparken ya da başka kişilere ait paylaşımları kullanırken mutlaka izin alınması gerektiğini hatırlatıyor. Aksi halde, “sosyal medyada vardı” gerekçesi hukuki bir savunma olarak kabul edilmiyor ve izinsiz kullanım, kullanıcıların başını ciddi şekilde ağrıtabilecek yasal süreçlerin kapısını aralayabiliyor.
Herkese Açık Paylaşım, Herkese Kullanım Hakkı Vermez
Sosyal medyada herkese açık şekilde paylaşılan içeriklerin, üçüncü kişiler tarafından serbestçe kullanılabileceği yönündeki yaygın kanaatin hukuki bir dayanağı bulunmadığını vurgulayan Avukat Zeynep Sevim, bireylerin kendi emekleriyle oluşturdukları fotoğraf ve videoların, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında “eser” olarak kabul edilebileceğini ifade etti. Bu kapsamda, söz konusu içeriklerin, içerik sahibinin açık rızası olmaksızın haber siteleri ya da dijital platformlar tarafından kullanılması durumunda telif hakkı ihlalinin gündeme gelebileceğini belirtti.
İnternette Var Diye Kullanamazsınız: Telif Hakları Sosyal Medyada da Geçerli
Sevim, son dönemde özellikle sosyal medyada paylaşılan görüntülerin, sahiplerinden izin alınmaksızın çeşitli haber siteleri ve sosyal medya hesapları tarafından kullanıldığının sıkça görüldüğünü dile getirdi. Bir içeriğin sosyal medya ortamında paylaşılmış olmasının, o içeriğin herkes tarafından özgürce çoğaltılabileceği, yayılabileceği veya ticari amaçlarla kullanılabileceği anlamına gelmediğinin altını çizdi. Kişinin kendi emeğiyle çektiği bir fotoğraf ya da video, herhangi bir ek işleme gerek kalmaksızın, oluşturulduğu anda telif koruması altına girebilmektedir.
Bu bağlamda, içeriğin internet ortamında bulunması ya da herkese açık bir profilde paylaşılması, üçüncü kişilere sınırsız bir kullanım yetkisi tanımamaktadır. Sevim, özellikle haber sitelerinin veya dijital yayın yapan platformların, bir vatandaşın çektiği görüntüyü izinsiz şekilde alarak haberleştirmesi, paylaşması ya da bu içerikten ekonomik kazanç elde etmesinin, telif hakkının açık bir ihlali anlamına gelebileceğini ifade etti.
Maddi ve Manevi Tazminat Talep Edilebilir
Böyle bir ihlal söz konusu olduğunda, içerik sahibinin yalnızca maddi zararlarının giderilmesini değil, aynı zamanda kişilik haklarının ihlal edilmesi nedeniyle manevi tazminat talep etme hakkının da bulunduğunu belirten Sevim, hukuken içeriğin yayından kaldırılmasının ve ihlalin durdurulmasının da mümkün olduğunu söyledi. Uygulamada sıkça dile getirilen “İnternette zaten vardı”, “Herkese açık olarak paylaşılmıştı” veya “Daha önce başkaları da kullanmıştı” şeklindeki savunmaların, hukuki açıdan geçerliliği olmadığını vurguladı.
Sosyal Medya İçeriği Sahipsiz Değildir
Yargıtay’ın bu konuda yerleşik içtihatlara sahip olduğunu belirten Sevim, bir içeriğin erişilebilir olmasının, o eserin kullanım hakkının devredildiği ya da içerik üzerinde sınırsız tasarruf yapılabileceği anlamına gelmediğini ifade etti. Haber verme amacıyla yapılan kullanımlarda dahi sınırsız bir serbestlik söz konusu olmadığını, basın özgürlüğünün de belirli sınırlar içerisinde değerlendirilmesi gerektiğini dile getirdi.
Haber Amaçlı Kullanım da Sınırsız Değil
Bu noktada ölçülülük ilkesine uyulmasının büyük önem taşıdığını belirten Sevim; kullanımın zorunlu olup olmadığının değerlendirilmesi, mümkün olan durumlarda içerik sahibinden izin alınması ve en azından kaynak gösterilmesi gerektiğini söyledi. Aksi hâlde, basın özgürlüğü sınırlarının aşılmış olacağını ve bu durumun hukuki sorumluluğu beraberinde getireceğini ifade etti.
İzinsiz Alıntı, Hukuki Sorumluluk Doğurur
Gerek haber sitelerinin gerekse sosyal medya üzerinden yayın yapan sayfaların, kullanıcılar tarafından üretilen içerikleri kullanırken telif hakları ve kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar konusunda çok daha dikkatli ve özenli davranmaları gerektiğini vurgulayan Sevim, aksi takdirde hem tazminat yükümlülüğü hem de çeşitli hukuki yaptırımlarla karşılaşılmasının kaçınılmaz olacağını belirtti.