Lavrov, yaptığı açıklamada, Washington yönetiminin Avrupa’daki müttefikleriyle kurduğu ilişkilerde karşılıklı baskı unsurlarının belirleyici olduğunu savundu. “Amerikan Başkanı’nın hangi kriterler doğrultusunda hareket ettiğini çözmek istiyoruz,” diyen Lavrov, Trump’ın özellikle Avrupa ülkelerinden gelen yönlendirmelere açık olduğunu ve bu durumun ABD’nin bağımsız dış politika yürütmesini zorlaştırdığını ima etti.
Rus yetkiliye göre, Trump yönetiminin dış politikada zaman zaman çelişkili adımlar atması, transatlantik ilişkilerde kafa karışıklığına yol açıyor. Lavrov, bu belirsizlik ortamının sadece Rusya’yı değil, küresel güç dengesini takip eden diğer ülkeleri de etkilediğine dikkat çekti.
Moskova yönetimi, uzun süredir NATO’nun doğuya genişlemesinden rahatsızlık duyduğunu ve ABD’nin bu konuda Avrupa’dan gelen baskılara boyun eğdiğini düşünüyor. Lavrov’un son açıklamaları da bu bağlamda, Rusya’nın Batı ile olan ilişkilerinde diplomatik tonda yeni bir mesaj niteliği taşıyor.
Çin’in Tiençin kentinde düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) toplantısına katılan Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, ABD Başkanı Donald Trump’ın Ukrayna kriziyle ilgili yaptığı son açıklamalara yanıt verdi.
Trump, Rusya’nın 50 gün içinde Ukrayna ile bir anlaşmaya varamaması durumunda ABD’nin uyguladığı vergileri yüzde 100 oranında artıracağını ifade etmişti. Bu çıkışın ardından konuşan Lavrov, Trump’ın sözlerinin ardındaki mantığı ve amacın ne olduğunu anlamaya çalıştıklarını belirtti.
Lavrov, bu tür süre kısıtlamalarının daha önce de farklı şekillerde dile getirildiğini hatırlatarak, “Önce 24 saat, ardından 100 gün söylendi. Şimdi ise 50 gün. Bunların neye göre belirlendiğini anlamakta güçlük çekiyoruz. ABD Başkanı’nın hangi temele dayanarak bu açıklamaları yaptığını sorguluyoruz” ifadelerini kullandı.
Trump, Avrupa ve NATO Baskısı Altında
Lavrov, Trump’ın kararlarında Avrupa Birliği (AB) ve NATO’nun yönlendirmesinin etkili olduğuna dikkat çekti. “Trump’ın, AB ve NATO yönetimlerinin ciddi, hatta etik dışı baskısı altında kaldığı açıkça görülüyor” diyen Lavrov, NATO ve AB’nin Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin taleplerini desteklemeye devam ettiğini, bu doğrultuda Ukrayna’ya modern askeri ekipman ve silahlar sağladığını vurguladı.
AB’nin uyguladığı Rusya karşıtı yaptırımları da değerlendiren Lavrov, bu yaptırımların ekonomik etkilerinin ilk olarak Avrupa ülkelerini vurduğunu belirtti. “Amerika’yı da bu yaptırımlar zincirine dahil etmeye çalışıyorlar” diyen Lavrov, Trump’ın Avrupa’nın bu yaptırımların bedelini ödeyeceğini açıkça ifade ettiğini hatırlattı. Rusya’ya karşı çok sayıda yaptırımın hayata geçirildiğini söyleyen Lavrov, “Bu engellerin üstesinden geliyoruz. Geleceğimiz konusunda hiçbir şüphem yok” diye konuştu.
Ulusal Güvenliğimizi Tehlikeye Atacak Adımlar Atmayız
Rusya’nın dış politikada kendi ulusal çıkarları doğrultusunda hareket ettiğini belirten Lavrov, Ukrayna’daki “özel askeri operasyonun” temel amacının da bu olduğunu ifade etti. Lavrov, “Devletimizin güvenliğini ve çıkarlarını riske atacak bir yaklaşıma hiçbir zaman izin vermedik. NATO’nun uzun süredir sınırlarımızda oluşturduğu tehditlerin bertaraf edilmesi gerekiyor” dedi.
NATO’nun genişleme politikası nedeniyle Rusya’nın defalarca uyarıda bulunduğunu hatırlatan Lavrov, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in bu endişeleri sık sık gündeme getirdiğini ancak Batı’nın bu uyarıları görmezden geldiğini söyledi.
İstanbul’daki Görüşmeler Hâlâ Geçerli
Ukrayna tarafının İstanbul’da gerçekleştirilen müzakerelerin artık geçerliliğini yitirdiğine yönelik açıklamalarına da değinen Lavrov, bu yaklaşımı eleştirdi. “Eğer onlar bu şekilde düşünüyorlarsa, bu tutumları halklarına saygı göstermediklerini ve gerçek bir anlaşma arayışında olmadıklarını gösteriyor” diye konuştu.
Ukrayna’nın üçüncü tur müzakerelere dair herhangi bir gündem sunmadığını belirten Lavrov, Avrupalı liderlerin Ukrayna’ya Rusya ile müzakere yapmaması yönünde baskı uyguladığını iddia etti. “İstanbul formatı hâlâ geçerliliğini koruyor” diyen Lavrov, bu sürecin Rusya’nın güvenlik konusundaki meşru taleplerini ve Ukrayna’daki Rus ve Rusça konuşan nüfusun haklarını korumayı amaçlayan bir plan çerçevesinde yürütüldüğünü aktardı.
Lavrov, hem Rusya’nın hem de Ukrayna’nın barış anlaşmasına yönelik karşılıklı memorandum taslakları sunduğunu, ancak bu metinlerin birbirinden oldukça farklı olduğunu ifade etti. Buna rağmen diyaloğa açık olduklarının altını çizen Lavrov, “Yaklaşımlar farklı olabilir, ancak bu konuşmamızın önünde bir engel değil” dedi.
İran Mesajı: Hakları Korunmalı, Nükleer Anlaşma Diplomasiyle Çözülmeli
Toplantı kapsamında İranlı mevkidaşı Abbas Erakçi ile de bir araya gelen Lavrov, İran’ın nükleer programı etrafında oluşan gerginliği masaya yatırdıklarını aktardı. Görüşmelerde, sorunun barışçıl ve diplomatik yollarla çözülmesi gerektiği konusunda fikir birliğine vardıklarını belirten Lavrov, “İran’ın daha önce aldığı kararlara saygı duyulmalı. Bu sorunun çözümünde gerçekçi ve yapıcı yaklaşımlar izlenmeli” dedi.
Lavrov, İran’ın nükleer silah edinme hedefinden resmi olarak vazgeçtiğini hatırlatarak, bu konuda Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı dahil hiçbir kurumun aksi yönde bir kanıt sunamadığını vurguladı. İran’ın zenginleştirilmiş uranyumla ilgili haklarının çiğnenmemesi gerektiğini söyleyen Lavrov, bu konunun İranlı yetkililerle düzenli olarak istişare edildiğini ifade etti.
Ayrıca Lavrov, İran’ın, ABD ve İsrail saldırılarında zarar gören altyapının yeniden inşası için Şanghay İşbirliği Örgütü ülkelerinden herhangi bir mali veya teknik destek talebinde bulunmadığını da sözlerine ekledi.