Ortadoğu’da tansiyonun giderek yükseldiği bir dönemde, gözler İran’ın derinliklerine inşa edilmiş stratejik öneme sahip Fordo nükleer tesisine çevrilmiş durumda. Uzmanlar, ABD’nin bu yeraltı tesisini vurmak üzere perde arkasında sessiz ancak ciddi bir askeri hazırlık içinde olabileceğini öne sürüyor.
Fordo nükleer tesisi, İran’ın nükleer programındaki en kritik noktalardan biri olarak biliniyor. Tesis, yerin yaklaşık 80-90 metre altında inşa edilmiş olması nedeniyle olası bir hava saldırısına karşı oldukça korunaklı bir yapıya sahip. Ancak son dönemde ABD’nin Orta Doğu’daki askeri hareketliliği, bu sığınak benzeri tesisin bile artık güvenli olmayabileceğine işaret ediyor.
Özellikle İsrail ile İran arasında zaman zaman alevlenen savaş atmosferi, Fordo’nun bir “dönüm noktası” haline gelmesine neden oldu. Batılı güvenlik çevreleri, İran’ın bu tesiste uranyum zenginleştirme faaliyetlerini artırdığına ve uluslararası denetimlere karşı daha kapalı hale geldiğine dikkat çekiyor. Bu durum, Fordo’yu sadece İran için değil, bölgedeki tüm aktörler açısından stratejik bir hedefe dönüştürüyor.
Pentagon’a yakın kaynaklara göre, ABD son aylarda bunker-buster (sığınak delici) bombalarla yapılabilecek operasyonlar üzerinde yoğunlaşıyor. Bu tür mühimmat, derin yapıları hedef alacak şekilde tasarlandığı için Fordo gibi yeraltı tesislerine yönelik operasyon senaryolarında ön plana çıkıyor. Ayrıca Amerikan hava kuvvetlerinin bölgeye yönelik uçuş planları, radar hareketliliği ve istihbarat transferleri, olası bir “nokta atışı operasyon” için hazırlık yapıldığını düşündürüyor.
İran ise olası bir saldırıya karşı, hava savunma sistemlerini güçlendirme ve tesisi daha da korunaklı hale getirme çabasında. Tahran yönetimi, Fordo’nun “barışçıl nükleer çalışmalar” için kullanıldığını savunarak, herhangi bir saldırının uluslararası hukuku ihlal edeceğini belirtiyor.
Ancak uzmanlar, Washington’un sabrının tükenmekte olduğunu ve nükleer dengeyi tehdit eden gelişmelere karşı daha proaktif bir tutum sergileyebileceğini vurguluyor. Bu nedenle, Fordo’nun hedef alınması ihtimali artık uzak bir senaryo değil, giderek somutlaşan bir seçenek halini almış durumda.
ABD, Ortadoğu’daki Askeri Gücünü Artırdı: Gözler Fordo Üzerinde
ABD, geçtiğimiz hafta sonundan itibaren Ortadoğu’daki askeri varlığını önemli ölçüde artırdı. Ancak, Donald Trump liderliğindeki Washington’un İsrail ile İran arasında tırmanan çatışmalara doğrudan müdahil olup olmayacağı konusunda net bir tutum sergilenmedi. Operasyonel belirsizliğin korunması adına bazı kritik detaylar kamuoyuyla paylaşılmadı.
Sessiz Bekleyiş: B-2’lerin Konuşlanmasına Dair Bilgi Yok
Özellikle İran’ın Fordo bölgesinde yerin yaklaşık 80-90 metre altında konumlanmış nükleer zenginleştirme tesisine yönelik olası bir saldırı senaryosu gündemde. Bu tür derin yer altı hedeflerini vurmak üzere geliştirilen 13.6 ton ağırlığındaki GBU-57/B Massive Ordnance Penetrator (sığınak delici bombalar), yalnızca B-2 Spirit tipi bombardıman uçakları tarafından taşınabiliyor. Ancak Pentagon, bu uçakların bölgeye konuşlandırılıp konuşlandırılmadığına dair herhangi bir bilgi paylaşmadı.
Hava Trafiği Sinyal Veriyor: ABD Tanker Uçakları Avrupa’ya İlerledi
ABD’nin uzun menzilli bir hava operasyonuna hazırlandığına dair ilk işaretler, 31’den fazla yakıt ikmal uçağının hareketleriyle ortaya çıktı. KC-135 Stratotanker ve KC-46 Pegasus tipi tanker uçaklar, pazar günü Avrupa’nın doğusuna yöneldi. Uçuş takip sitesi AirNav Systems’ın verilerine göre bu uçaklardan bazıları salı günü daha doğuya, İran’a daha yakın bölgelere ilerledi.
Fordo’ya Yönelik Olası Operasyonun Anahtarı: B-2 ve GBU-57/B
B-2 bombardıman uçakları, yaklaşık 9.656 kilometre menzile sahip ve genellikle sınırlı sayıda stratejik noktadan kalkış yapabiliyor: Missouri’deki Whiteman Üssü, İngiltere’nin Fairford Üssü ve en kritik nokta olan, Hint Okyanusu’ndaki Diego Garcia Adası. Burası, ABD tarafından İngiltere aracılığıyla Mauritius’tan kiralanmış durumda. Fordo’ya düzenlenecek bir saldırı açısından Diego Garcia, konumu itibarıyla en uygun üs olarak değerlendiriliyor. Gidiş-dönüş mesafesi yaklaşık 5.000 kilometre olan bu güzergâhta yakıt ikmali zorunluluğu doğabilir.
Bu özel görev için kullanılabilecek tek platform olan B-2, GBU-57/B bombasını taşıyabilen yegâne uçak konumunda. Bu bombalar, bir dağın derinliklerindeki nükleer altyapıyı hedef alabilecek şekilde tasarlandı.
Tek Atış Yeterli Olmayabilir: Yedekli Saldırı Gerekliliği
Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü’nden havacılık analisti Justin Bronk’a göre, Fordo gibi derinlemesine korunan bir tesisi yok etmek için birden fazla isabetli saldırı gerekecek. İlk bomba, dağın içindeki yapıyı delerek yol açacak; ikinci bomba ise bu deliği kullanarak daha derinlere nüfuz edecek. Bronk, operasyonun başarısı için birden fazla B-2’nin görevlendirilmesi ve yedekli saldırı planlaması yapılması gerektiğini vurguluyor. Her ne kadar B-2’ler aynı anda iki adet sığınak delici bomba taşıyabilse de, yüksek hassasiyet gerektiren bu tür bir saldırının operasyonel olarak mükemmel işlemesi gerektiği değerlendiriliyor.
Pentagon Fordo’nun Maketini İnşa Etmişti
2019 yılında The New York Times tarafından yayımlanan bir habere göre, Pentagon geçmişte Fordo’nun bire bir kopyasını inşa ederek, GBU-57/B ile test bombardımanı gerçekleştirdi. Bu son derece gizli tatbikatın videosu, dönemin Savunma Bakanı Leon Panetta tarafından İsrailli yetkili Ehud Barak’a izletildi. Habere göre test bombası, çölde inşa edilen maketi tamamen imha etti.
Natanz da Hedefte: Yer Altı Tesis Sağlam
İran’daki bir diğer uranyum zenginleştirme tesisi olan Natanz da potansiyel hedefler arasında. Yer üstünde bulunan tesisin bir bölümü geçtiğimiz cuma günü yapılan saldırıyla ciddi hasar gördü. Ancak yerin 8 ila 12 metre altında yer alan kısmın büyük ölçüde sağlam kaldığı bildiriliyor.
Doğu Akdeniz ve Umman Denizi’nde ABD Varlığı Artıyor
ABD, bölgedeki askeri gücünü yalnızca hava unsurlarıyla değil, deniz kuvvetleriyle de güçlendirmeye devam ediyor. Doğu Akdeniz’de en az üç Amerikan destroyeri bulunuyor. Ayrıca USS Nimitz uçak gemisi grubunun Doğu Asya’dan Ortadoğu’ya yönlendirildiği doğrulandı. Bu grup, hali hazırda Umman Denizi’nde konuşlanan USS Carl Vinson uçak gemisiyle birlikte hareket edecek.
ABD Jetleri Tehlikede mi?
İsrail’in İran’a yönelik beş gündür süren hava saldırıları sonrası, bölgede görev yapacak ABD jetlerinin İran hava savunması tarafından tehdit edilip edilmediği sorusu, Washington’daki karar alıcılar için önem kazanmış durumda. Şayet ABD, İran’ın kalan hava savunma sistemlerini ve füze altyapılarını hedef almak isterse, bunu gerçekleştirebilecek geniş ve güçlü bir askeri envantere sahip olduğu açık.