ABD Başkanı Joe Biden, Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) arabuluculuğunda gerçekleştirilen tarihi takas operasyonunu adeta nefesini tutarak canlı takip etti. Biden, Türkiye’nin başkenti Ankara’daki Esenboğa Havalimanı’nda operasyon sonucu serbest bırakılan rehinelerle ilk kez yüz yüze görüştü. Bu kritik anların hemen ardından, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a bir teşekkür telefonu açarak, bu operasyonun başarısında gösterilen üstün çabalar için minnettarlığını dile getirdi.
Bu takas operasyonu, uluslararası ilişkilerde bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. MİT’in stratejik hamleleri ve arabuluculuk yetenekleri, iki ülke arasında uzun süredir çözülemeyen bir sorunun sonlandırılmasına katkıda bulundu. Biden’ın operasyonu canlı takip etmesi, ABD’nin bu süreçteki hassasiyetini ve ciddiyetini ortaya koyuyor.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Biden ile yaptığı telefon görüşmesinde, iki ülkenin ortak çıkarları doğrultusunda hareket etme kararlılığını vurgularken, Türkiye’nin barış ve istikrar için her zaman yapıcı bir rol üstlenmeye hazır olduğunu ifade etti. Erdoğan ayrıca, MİT’in bu operasyonu başarıyla tamamlamasının, Türkiye’nin uluslararası alanda güvenilir bir arabulucu olarak yerini sağlamlaştırdığını belirtti.
Bu tarihi takas operasyonu, ABD ve Türkiye arasındaki diplomatik ilişkilerin daha da güçlenmesine vesile olurken, dünya çapında yankı uyandırdı. Rehinelerin serbest bırakılması, iki ülke arasında yeni bir sayfa açılmasının habercisi olarak görülüyor.
Türkiye, uluslararası barış ve güvenliğe katkı sağlama misyonunu bir kez daha kanıtlayan önemli bir operasyona imza attı. Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT), aralarında ABD, Almanya, Polonya, Slovenya, Norveç, Rusya ve Belarus gibi ülkelerin de bulunduğu 26 kişinin karşılıklı değişimini içeren son dönemin en geniş kapsamlı takas operasyonunu başarıyla gerçekleştirdi.
Güvenlik kaynaklarından elde edilen bilgilere göre, operasyonun ayrıntıları üzerine Ankara ve İstanbul’da iki ay boyunca çeşitli toplantılar düzenlendi. Bu toplantılarda ilgili tüm ülkelerin temsilcileri bir araya gelerek süreci değerlendirdi.
ABD ve Rusya, Türkiye’yi Tercih Etti
Hem ABD hem de Rusya, takas operasyonunun Türkiye’de gerçekleştirilmesini talep etti. İki ülkenin de bu konuda Türkiye’yi tercih etmesinin arkasında yatan en önemli etken, Türkiye’nin güvenilir bir partner olarak görülmesi oldu. MİT’in disiplinli çalışma tarzı, bu tür operasyonları sorunsuz bir şekilde yönetme kabiliyeti ve gizlilik konusundaki üstün başarısı da Türkiye’nin tercih edilmesinde belirleyici faktörler olarak öne çıktı.
Türkiye, ABD ve Rusya’ya, takas operasyonu hakkında kamuoyuna herhangi bir açıklama yapılmaması konusunda garanti verdi ve operasyonun Esenboğa Havalimanı’nda gerçekleştirilmesine karar verildi.
26 Kişinin Türkiye’ye Nakli
1 Ağustos’ta ABD’den 2, Almanya, Polonya, Slovenya, Norveç ve Rusya’dan birer uçakla toplam 26 kişi Türkiye’ye getirildi. MİT, operasyonda dikkatli bir planlama yaparak bazı rehinelerin uçaklar arasında, bazılarının ise odalar arasında transferini sağladı. Rehinelerin sağlık kontrolleri ve kimlik tespitleri de MİT personeli tarafından titizlikle yapıldı. Rusya’dan getirilen bazı rehineler, üzerlerindeki hapishane kıyafetlerini ABD tarafından getirilen kıyafetlerle değiştirdi.
Biden’dan Takas Saati Talebi
MİT Başkanı İbrahim Kalın, takas operasyonundan 15 gün önce ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan ile telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Bu görüşmede Sullivan, ABD Başkanı Joe Biden’ın takas operasyonunu canlı takip etmek istediğini belirterek, operasyonun Türkiye saatiyle 17.00’de başlamasını rica etti. MİT, bu talebi değerlendirerek operasyonu belirtilen saatte başlattı. Biden, operasyonu Esenboğa Havalimanı’ndan canlı olarak takip etti ve ABD’li rehinelerle burada ilk temasını gerçekleştirdi.
Operasyonun ardından 2’si çocuk olmak üzere 10 rehinenin Rusya’ya, 13 rehinenin Almanya’ya, 3 rehinenin ise ABD’ye nakli sağlandı. Biden, başarılı geçen operasyonun ardından bir basın toplantısı düzenleyerek Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a teşekkürlerini iletti.
Tarihe Geçen Bir Operasyon
MİT’in yönetimindeki bu operasyon, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana gerçekleştirilen en büyük takas operasyonu olarak tarihe geçti. Takas edilenler arasında The Wall Street Journal (WSJ) muhabiri Evan Gershkovich, ABD’li eski Deniz Piyadesi Paul Whelan, Almanya vatandaşı paralı asker Rico Krieger, Rus muhalif İlya Yaşin ve Rusya Federal Güvenlik Servisi (FSB) subayı Vadim Krasikov gibi isimler yer aldı.
Gershkovich, 2022 yılında WSJ’nin Moskova ofisinde muhabir olarak çalışmaya başlamış, Mart 2023’te Yekaterinburg şehrinde casusluk şüphesiyle gözaltına alınmıştı. FSB, Gershkovich’in ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) için gizli bilgi topladığı iddiasında bulundu. Temmuz ayında suçlu bulunan Gershkovich, 16 yıl hapis cezasına çarptırıldı ve Soğuk Savaş sonrasında Rusya’da casusluk suçlamasıyla hüküm giyen ilk ABD’li gazeteci oldu.
ABD eski deniz piyadesi Paul Whelan da Rusya’da casusluk suçlamasıyla Aralık 2018’de gözaltına alınmış ve Haziran 2020’de 16 yıl hapis cezasına mahkûm edilmişti. Takas edilenler arasında en uzun süre hapis yatan kişi olan Whelan, nihayet özgürlüğüne kavuştu.
Rus muhalif İlya Yaşin ise Rusya’da düzenlenen birçok protestoda aktif rol almış ve 8,5 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. Aynı zamanda aşırılıkçılıktan tutuklanan Aleksey Navalny’nın yardımcılarından biri olarak bilinen Yaşin, muhalif kimliğiyle tanınıyordu.
Diğer Öne Çıkan İsimler
Alman vatandaşı paralı savaşçı Rico Krieger, Belarus’ta sabotaj eylemleri düzenlediğini ve askeri tesislerin fotoğraflarını çektiğini itiraf etmişti. Krieger, Belarus’ta idam cezasına çarptırılmış ancak Belarus Cumhurbaşkanı Aleksandr Lukaşenko tarafından affedilmişti.
FSB subayı Vadim Krasikov ise Almanya’da Gürcistan vatandaşı Zelimhan Hangoşhvili’yi öldürmekle suçlanmış ve müebbet hapis cezasına çarptırılmıştı. Krasikov, 2021’den bu yana hapiste bulunuyordu. Bu geniş kapsamlı operasyon, Türkiye’nin uluslararası diplomasideki yetkinliğini bir kez daha gözler önüne serdi ve dünya kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.